Antalya - Türkiye’nin ev sahipliğindeki COP31 Zirvesi, fosil yakıtlara veda hedefine odaklanılmaması ve karbon salınımını azaltma sözüne karşın gerekli önlemleri almayan ülkelere yaptırım uygulanmaması eleştirileriyle başladı. Zirvenin “nükleer enerji” savunmasına sahne olması da tartışılıyor.
Türkiye adına COP31 Başkanı Murat Kurum’un, 2035 yılına kadar yüzde 35 oranında küresel elektrifikasyon hedefini zirve gündemine taşıyarak fosil yakıt kullanımını azaltma çağrısı yapmasına karşılık, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar nükleer enerjiyi bir “mecburiyet” olarak sunuyor. “2040’a geldiğinde Türkiye toplam elektrik ihtiyacının yüzde 11’ini nükleerden karşılamış olacak” diyen Bayraktar, COP’ta yaptığı açıklamalarla Türkiye’nin nükleer enerjiden yana olduğunu ortaya koyuyor.
COP31 Zirvesi kapsamında hem pavilyonlarda hem de toplantılarda, elektrifikasyon hedefi doğrultusunda nükleer santrallerin inşası ve kullanımının yaygınlaştırılması için çalışıldığı görülüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (International Atomic Energy Agency – IAEA) öncülüğündeki Atoms4Climate, yani “İklim için Atomlar” girişimiyle nükleer teknolojinin temiz ve düşük karbon salınımlı enerji üretimindeki rolü vurgulanıyor.
COP31 kapsamında Dünya Nükleer Derneği (World Nuclear Association – WNA) de oluşturduğu pavilyonda, Türkiye’nin Rusya’ya inşa ettirdiği Akkuyu Nükleer Santrali örneği üzerinden nükleer yatırımları tanıtıyor. WNA Direktörü Sama Bilbao y León da pek çok panelde konuşmacı olarak Birleşmiş Milletler’in iklim hedefleri için nükleer enerjiyi savunuyor.
Stüdyo recap’in sorularını yanıtlayan WNA Enerji ve İklim Programı Yürütücüsü Jonathan Cobb da COP31’e neden katıldıklarını şöyle açıkladı:
“Nükleer enerji, elektriğin temiz ve güvenilir bir şekilde üretilmesine yardımcı olacak başlıca çözümlerden biridir. Ve bu çok önemlidir. Dolayısıyla ülkeler ekonomilerini geliştirmeyi ve halklarına sağlıklı bir yaşam tarzı sunmayı hedeflerken, bir yandan da emisyonları azaltmayı ve güvenilir, emniyetli elektrik kaynaklarına sahip olmayı amaçlıyor. Nükleer enerji de düşük karbonlu ve güvenilir genel bir elektrik üretim karmasına katkı sağlama konusunda harika bir iş çıkarıyor; işte biz de tam olarak bu mesajı iletmek için buradayız.”
Son olarak 2011 yılında Japonya’daki Fukuşima Nükleer Santrali’nde yaşanan kazayı ve Türkiye’yi de Karadeniz üzerinden etkileyen 1986’daki Çernobil felaketini sorduğumuz Cobb, şu yanıtı verdi:
“Elbette her teknolojinin hem karşıtları hem de destekçileri olma eğilimindedir. Bu gayet doğaldır; tüm gerçeklerin gün yüzüne çıkabilmesi için farklı görüşlere sahip kişiler arasında tartışmalar ve fikir alışverişi olmalıdır. Güvenlik açısından bakıldığında, nükleer enerji günümüzde son derece güvenli bir üretim biçimidir. Geçmişte yaşanan az sayıdaki kazadan pek çok ders çıkarılmış bir alandır. Sektör, gelecekte bu tür kazaların yaşanmamasını güvence altına almak ümidiyle operasyonlarını geçmişe kıyasla çok daha güvenli kılacak yeni tasarımları ve yeni uygulamaları hayata geçirmiştir. Ve kesinlikle diğer elektrik üretim biçimleriyle karşılaştırıldığında nükleer enerji oldukça güvenli bir seçenektir.”
Uluslararası Genç Nükleer Kongresi (International Youth Nuclear Congress) bünyesinde yer alan, örneğin Rusya’da nükleer enerji eğitimi almış Afrikalı ve Asyalı gençler de nükleer enerjinin güvenli olmadığı yönündeki eleştirilere karşı çıkarak lehte kamuoyu oluşturmaya çalışıyor. Bu gençlerden kongre üyesi Oladokun Adeniran Ojewole de Stüdyo recap’ın sorusu üzerine COP31’de neden bulunduğunu şu sözlerle açıkladı:
“Bu, nükleer enerjiyi savunma meselesi değil. Ancak istatistiklere ve Uluslararası Genç Nükleer Kongresi aracılığıyla aldığımız eğitim ve genel görüşe göre, nükleer enerjinin temiz bir enerji kaynağı olduğunu, çevre için temiz ve güvenli olduğunu öğrendik. Üstelik düşük karbon emisyonu ve kesintisiz temel yük sağlar; tercih edilmesinin nedeni de budur. Türkiye de bu doğrultuda iş birliği yaptı ve kendi ilk nükleer santralini inşa ediyor. İşte bu yüzden bu etkinliğin bir parçası olmaya geldim.”
Fukuşima ve Çernobil kazaları sonrasında özellikle Avrupa ülkelerinde nükleer enerjiden vazgeçilmesini sorduğumuz Ojewole, “Bahsettiğiniz bu ülkelerin birçoğu, enerji seviyeleri yetersiz kaldığı için nükleer enerjiye geri dönmenin yollarını aramaya başladı. İsim vermek gerekirse, örneğin Almanya ve İtalya gibi ülkelerin, daha fazla elektrik üretmelerine nasıl katkı sağlayabileceğini görmek adına nükleer enerji sektörüne dönüş yolları aradıklarını görüyoruz.” dedi.
“Endüstri COP’ları, iklim meselesini lobicilik için kullanıyor”
Stüdyo recap’e konuşan ve nükleer enerjiyi iklim politikaları ekseninde değerlendiren COP katılımcıları ise nükleer teknoloji ile dünyayı koruma iddiası arasında bağlantı kurulmasına karşı çıkıyor.
Ekosfer Yönetim Kurulu Üyesi Özgür Gürbüz şunları söyledi:
“Sadece bu COP’ta değil, bir süredir nükleer enerji endüstrisi ve nükleer lobi, iklim meselesini kendi çıkarları için kullanmaya çalışıyor. Ama rakamlar nükleer enerjiden vazgeçildiğini söylüyor. Bakın, çok ilginç; dünya 1997’de küresel elektrik üretiminin yüzde 17’sinden fazlasını nükleer santrallerden sağlıyordu. Şimdi yüzde 9’un altına düştü. İklimi bu kadar çok konuştuğumuz, öne çıkardığımız bir dönemde nükleeri çözüm olarak sunmalarına rağmen piyasada ya da gerçek hayatta nükleer enerji geriliyor, gerilemeye de devam ediyor. İşte tam da bu yüzden nükleer santraller ya da nükleer endüstri, iklim meselesini kullanarak kendi pazarını aslında korumaya çalışıyor. İklim bahanesiyle nükleere ihtiyacınız var sloganı yaratılıyor ve bu sayede endüstri ayakta kalmaya çalışıyor. Çünkü endüstri en son Fukuşima kazasıyla çok büyük bir darbe daha aldı ve o günden beri aslında eski gücüne kavuşamadı.”
Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) Küresel Enerji Yürütücüsü Dean Cooper da şu değerlendirmede bulundu:
“Elektrifikasyon hedefine sahip olmamız harika diye düşünüyorum. Elbette bunu mümkün olduğunca hızlı bir şekilde ileriye taşımak istiyoruz. ‘35’e kadar 35’; yani 2035 yılına kadar yüzde 35 yenilenebilir elektrifikasyon, sahip olunması gereken iyi bir hedef. Ancak yüzde 100 yenilenebilir enerjiye ulaşmak için bundan çok daha hızlı hareket etmek istiyoruz. Nükleer ise bence zor bir konu; çünkü nükleer enerjide, örneğin fosil yakıtlara kıyasla benzer emisyonlar görmesek de çevresel etkiler konusunda hâlâ ciddi endişelerimiz var. Nükleer sistemlerin fiilen inşa edilmesi ve devreye alınması çok uzun zaman alıyor. Doğrudan yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak uzun vadede daha iyi bir ekonomik getiri sağlayacakken, fark yaratacak ölçekte nükleer santral kurmak için aslında öyle bir zamanımız yok.”
Nükleer santral kurulmasının, nükleer atıkları ve santral bileşenlerini bertaraf etme zorunluluğunu da beraberinde getirdiğini söyleyen Cooper, şöyle devam etti:
“Bu hiç de basit bir iş değildir. Sonrasında ise gelecek nesilleri uzun süre etkileyecek potansiyel bir sorunla baş başa kalırsınız. İşte nükleer enerjiye dair endişemiz her zaman budur.”
Detayları ise Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği’nin desteğiyle hazırladığımız videomuzda.
Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.
Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.
Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:
YouTube: @StüdyoRecap
Instagram: @studyorecap
Twitter: @studyorecap
Tiktok: @stdyo.recap
LinkedIn: Stüdyo recap
Bu video, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı video serisinin bir parçası olup hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.
