Antalya’da düzenlenen COP31 Zirvesi’nde liderler buluşması sona erdi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres iklim krizinin giderek hızlandığı uyarısında bulunurken, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva iklim adaletini ve zengin ülkelerin sorumluluğunu gündeme taşıdı. Türkiye ise COP31’in bir “Uygulama COP’u” olacağını vurguladı. Ancak zirvede fosil yakıtların geleceğine ilişkin somut adımların eksikliği tartışma konusu oldu.
Antalya’da 90’ı aşkın ülkeden hükümet temsilcisi ve devlet başkanının katılımıyla gerçekleştirilen COP31’in liderler buluşması tamamlandı. İki gün boyunca basına kapalı salonlarda yapılan görüşmelerde, küresel iklim kriziyle mücadele için atılması gereken adımlar ve ülkelerin sorumlulukları ele alındı.
COP31 Başkanı Murat Kurum’un zirveyi “Uygulama COP’u” olarak tanımlaması, liderler buluşmasından somut kararlar çıkıp çıkmayacağı sorusunu gündeme taşıdı. Zirvenin resmi görüşmeleri sürerken sivil toplum kuruluşları ve iklim aktivistleri de sokaklarda ve meydanlarda liderlerden iklim krizine karşı gerçek çözümler talep etti.
Guterres: “İklim krizi bizden daha hızlı ilerliyor”
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, liderlere hitabında iklim krizinin geldiği noktaya ilişkin çarpıcı uyarılarda bulundu.
2025 yılında küresel emisyonların tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını ve sıcaklık rekorlarının kırılmaya devam ettiğini belirten Guterres, fosil yakıt şirketlerinin kârlarını artırırken gezegenin geleceğini tehlikeye attığını söyledi.
“Acı gerçek şu ki iklim krizi bizden daha hızlı ilerliyor” diyen Guterres, Paris Anlaşması kapsamında belirlenen küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin aşılmasının artık kaçınılmaz olduğunu ifade etti.
Ancak bunun mücadeleden vazgeçmek anlamına gelmediğini vurgulayan Guterres, sıcaklık artışının ne kadar süreceğinin ve ne ölçüde yıkıcı olacağının alınacak kararlarla belirleneceğini söyledi.
Mevcut iklim taahhütlerinin tamamen uygulanması durumunda bile küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonunda 2,5 derecenin üzerine çıkacağı uyarısında bulunan Guterres, “Gezegenimiz ısınıyor. Zaman daralıyor. Artık ya başaracağız ya da yanıp kavrulacağız” ifadelerini kullandı.
Guterres, gelişmekte olan ülkelerin temiz enerjiye geçişte karşılaştığı finansman sorunlarına da dikkat çekti. Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin dünya nüfusunun yaklaşık üçte ikisini barındırmasına rağmen küresel temiz enerji yatırımlarının beşte birinden daha azını aldığını söyledi.
Bu ülkelerin borçlanma maliyetlerinin iki ila üç kat daha yüksek olduğunu belirten Guterres, ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ilkesine dayalı yeni bir İklim Adaleti Sözleşmesi çağrısında bulundu.
Fosil yakıtlardan adil geçişin hızlandırılmasını isteyen BM Genel Sekreteri, 2035 yılına kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2025 seviyesinin en az üç katına çıkarılması, emisyon azaltımı uygulanmayan kömür enerjisinin ise en az yüzde 75 azaltılması gerektiğini vurguladı.
Guterres, 2040 yılına kadar bu tür kömür kullanımının neredeyse tamamen sonlandırılması, petrol ve gaz kullanımının ise yaklaşık üçte bir oranında azaltılması gerektiğini ifade etti.
Erdoğan: “İklim krizinin bedelini en ağır ödeyen toplumlar desteklenmeli”
Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan da COP31 konuşmasında Türkiye’nin çevre ve iklim politikalarına ilişkin yaklaşımını anlattı.
Tabiata saygının Türkiye’nin medeniyet anlayışının merkezinde bulunduğunu söyleyen Erdoğan, “Yeryüzü, korunup kollanması gereken mukaddes bir emanettir” ifadelerini kullandı.
Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkının korunması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, iklim krizinden en ağır biçimde etkilenen toplumlara daha güçlü destek verilmesi çağrısında bulundu.
İklim mücadelesinde ülkelerin yalnızca kendi çıkarlarını gözetmesinin daha büyük felaketlere yol açabileceğini belirten Erdoğan, müzakere başkanlığını üstlenen Avustralya’nın katkılarıyla belirlenen 10 öncelikli alanda somut ilerleme hedeflediklerini açıkladı.
Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelede yalnızca hükümetlerin çabalarının yeterli olmayacağını belirterek iş dünyasına da sorumluluk üstlenme çağrısında bulundu.
Kurum: “Gelecek nesiller bizi konuşmalarımızla değil, kararlarımızla hatırlayacak”
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da iklim krizinin sınır tanımadığına dikkat çekti.
“Hiçbir sınır, yükselen denizleri durduramaz. Hiçbir duvar, kuraklığın önüne geçemez. Hiçbir bayrak, fırtınanın yönünü değiştiremez” diyen Kurum, ülkelerin kaderlerinin birbirine bağlı olduğunu vurguladı.
COP31’in yalnızca yeni hedeflerin belirlendiği değil, daha önce verilen sözlerin hayata geçirildiği bir zirve olması gerektiğini belirten Kurum, “Gelecek nesiller bizleri yaptığımız konuşmalarla değil, aldığımız kararlarla hatırlayacak” ifadelerini kullandı.
Kurum, zirveye katılan ve destek veren 196 ülkeyle birlikte ortak gelecek için sorumluluk alınacağını söyledi.
Stiell: “Antalya’dan güçlü bir sonuç almadan ayrılamayız”
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell ise COP31’in ülkelerin iklim taahhütlerini uygulamaya dönüştürmesi gerektiğini belirtti.
Ulusal iklim eylem planlarını istihdam ve ekonomik büyüme açısından birer yol haritası olarak değerlendiren Stiell, zirvede önceliğin pratik çözümler olacağını söyledi.
Ekonomilerin elektrifikasyonu, iklim değişikliğine uyum finansmanının üç katına çıkarılması ve finansmana erişimin kolaylaştırılması gerektiğini vurgulayan Stiell, müzakereler ile reel ekonomiyi buluşturan Küresel İklim Eylem Gündemi’nin birlikte yürütüleceğini açıkladı.
Stiell, liderlere seslenerek “Antalya’dan güçlü bir müzakere sonucu almadan ayrılamayacağımızı söyleyin” çağrısında bulundu.
COP31’in ilgiyle karşılanan liderinden iklim adaleti vurgusu
COP31’in dikkat çeken konuşmalarından birini de Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva yaptı.
Dünyanın geleceğinin ülkeler arasındaki güç mücadelelerine teslim edilemeyeceğini belirten Lula, “Gezegen hegemonya çekişmelerinin insafına bırakılamaz” dedi.
Küresel siyasette iklim krizinin giderek geri plana itildiğini savunan Lula, liderlerin gelecek nesillerin hayatta kalmasından çok savaşları ve ticaret politikalarını tartıştığını söyledi.
G7 ve G20 gibi dünyanın en büyük sera gazı salımına sahip ülkelerinin yer aldığı platformlarda iklim değişikliğinin gündemden düştüğünü belirten Lula, “Bu endişe yerini sessizliğe bıraktı” ifadelerini kullandı.
İklim krizinin aynı zamanda sınıfsal, toplumsal cinsiyete dayalı ve ülkeler arası eşitsizliklerle ilgili olduğunu vurgulayan Lula, zengin ülkelerin tarihsel sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini söyledi.
Lula, COP29 ve COP30 başkanlıklarınca geliştirilen ve yıllık iklim finansmanını 1,3 trilyon dolara ulaştırmayı amaçlayan Bakü-Belém Yol Haritası’nın önemine dikkat çekti.
Fosil yakıtlardan uzaklaşma ve 2030 yılına kadar ormansızlaşmanın durdurulmasına yönelik yol haritalarının da uygulanması gerektiğini belirten Lula, bu belgelerdeki önerilerin bir sonraki Küresel Durum Değerlendirmesi’ne dahil edilmesi için Türkiye ve Avustralya’nın liderliğine güvendiklerini ifade etti.
COP31’e 87 özel jet: Oxfam’dan karbon emisyonu eleştirisi
Liderlerin iklim kriziyle mücadele çağrıları yaptığı COP31’de, zirveye katılımların yarattığı karbon ayak izi de tartışma konusu oldu.
Uluslararası sivil toplum kuruluşu Oxfam International, COP31 kapsamında Antalya’ya 87 özel jetin iniş yaptığını açıkladı.
Oxfam International’dan Adam Musgrave, bu uçuşların 777 ton karbon emisyonuna neden olduğunu ve bunun dünyanın çevresini üç kez dolaşmaya karşılık geldiğini belirtti.
İklim konferansına özel jetlerle katılmanın zirvenin amacıyla çeliştiğini savunan Musgrave, özel jetlere yönelik kapsamlı vergilendirmeyle 45 milyar dolarlık gelir elde edilebileceğini ifade etti.
Musgrave, iklim kriziyle mücadelenin maliyetinin zenginler tarafından üstlenilmesi gerektiği mesajını verdi.
Algedik: “160 sayfalık belgelerde fosil yakıtlar yok”
COP31’de liderlerin açıklamalarına rağmen somut adımların yetersiz kaldığı yönündeki eleştiriler de sürüyor.
Enerji ve İklim Uzmanı Önder Algedik, zirvenin ilk dört gününde toplam 34 belge yayımlandığını ve yaklaşık 160 sayfalık bu belgelerde fosil yakıtlara yer verilmediğini belirtti.
COP31’in bir “Uygulama COP’u” olarak tanımlanmasına rağmen fosil yakıt kullanımını azaltmaya yönelik uygulamaların tartışılmadığını söyleyen Algedik, fosil yakıtların topluma yüklediği maliyetlerin de gündeme gelmediğini ifade etti.
Zirvede finansman, sıfır atık ve elektrifikasyon gibi başlıkların öne çıktığını belirten Algedik, bu kavramların iklim kriziyle mücadele açısından nasıl uygulanacağının yeterince açıklığa kavuşturulmadığını savundu.
Elektrifikasyonun farklı taraflarca farklı biçimlerde yorumlandığını ifade eden Algedik, bazı ülkelerin bunu temiz enerjiye geçiş olarak değerlendirirken bazılarının fosil yakıtları da bu kapsamda ele aldığını söyledi.
Türkiye’nin enerji kullanımında ithal kömür ve doğal gazın ağırlığına dikkat çeken Algedik, mevcut tartışmaların iklim değişikliğini yavaşlatacak somut uygulamalara dönüşüp dönüşmeyeceğini sorguladı.
Liderler ayrıldı, gözler müzakerelerde
COP31’de iki gün süren liderler buluşmasının ardından gözler, zirvenin devam eden müzakerelerine çevrildi.
Liderlerin konuşmalarında iklim adaleti, finansman, temiz enerjiye geçiş ve fosil yakıtlardan uzaklaşma gibi başlıklar öne çıkarken, bu açıklamaların ne ölçüde bağlayıcı ve somut kararlara dönüşeceği henüz belirsiz.
Bir yanda zengin ülkelerin sorumluluğuna ve fosil yakıt kullanımının azaltılmasına yönelik çağrılar, diğer yanda zirvenin karbon ayak izi ve müzakerelerin içeriğine ilişkin eleştiriler bulunuyor.
Antalya’da liderler buluşması sona erdi ancak COP31’in gerçekten bir “Uygulama COP’u” olup olamayacağı sorusu yanıt bekliyor.
Detayları ise Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği’nin desteğiyle hazırladığımız videomuzda.
Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.
Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.
Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:
YouTube: @StüdyoRecap
Instagram: @studyorecap
Twitter: @studyorecap
Tiktok: @stdyo.recap
LinkedIn: Stüdyo recap
Bu video, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı video serisinin bir parçası olup hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.
