ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kalkacağını açıkladı, F35’lerin satışı konusunu da değerlendireceklerini söyledi.
NATO Zirvesi nedeniyle Meclis kapalı olduğu için grup toplantısını Eskişehir’de yapan Özgür Özel, iktidara dış politikada “şahsi menfaat” uyarısı yaptı; zirve öncesindeki gözaltıları “Paranoyak bir olağanüstü hal” diyerek eleştirdi.
Ankara zirvesindeki önemli gelişmeler, siyasetin öne çıkan başlıklarıyla özet bültenin hazır:
Bugünkü sayımızda:
ABD Başkanı 17 yıl sonra Ankara’da
Beştepe’de ikili zirve: F35 ve CAATSA gündemi
NATO Genel Sekreteri Rutte ittifakın yeni savunma projelerini duyurdu
Özgür Özel, Meclis grubunu Eskişehir’de topladı: “Paranoyak bir olağanüstü hal”
🔵 recap video: Gözaltına alınan iki gazeteci serbest: “Yazmaya devam edeceğiz”
ABD Başkanı 17 yıl sonra Ankara’da
ABD Başkanı Donald Trump, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında Ankara’da.
17 yıl sonra Ankara’ya gelen ilk ABD başkanı olan Trump, Katar’ın hediye ettiği Boeing 747 model yeni “Air Force One” uçağıyla Türkiye’ye indi. Ziyaret Katar’ın tartışmalı hediyesini yeniden gündeme taşıdı.
Trump, Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Ankara Havalimanı’nda resmi törenle karşılandı.
Beştepe’de ikili zirve
Sonrasında Erdoğan ile Trump, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde bir araya geldi. Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan liderlerin, F-35 projesi ve CAATSA açıklamaları gündeme oturdu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, F-35, KAAN savaş uçaklarının motorlarının teslimatıyla ilgili bir soruya, “Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump’ın bu konuda bize ayrıca sözü var. F-35 konusunda Liderler Zirvesi’nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum” yanıtını verdi. ABD Başkanı Trump da, “Bu kesinlikle dikkate alacağımız bir konu” dedi.
Trump, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamındaki askeri yaptırımlara ilişkin soru üzerine de “Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim” derken, “Zamanı geldi. Biz dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz. Ben dostumu yaptırımlarla boğmak istemiyorum” ifadelerini kullandı.
Bu arada Türkiye için F-35 projesine dönüşün maliyetli olacağı ve en az 5,14 milyar dolarlık fatura haberleri ABD basınına yansıdı.
CAATSA Türkiye’yi nasıl etkiliyor?
ABD, Trump’ın ilk başkanlık döneminde alınan karar uyarınca Aralık 2020’den bu yana Türkiye’ye CAATSA kapsamında yaptırım uyguluyor.
ABD Kongresi, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma füze sistemi satın almasının CAATSA’nın 231. maddesini ihlal ettiğini savunarak yaptırım kararı aldı. Bu madde, Rusya’nın istihbarat veya savunma sektörleri ile alışveriş yapan kişi veya kurumlara yönelik yaptırımları kapsıyor.
Oysa Türkiye öncesinde ABD’den Patriot sistemi almaya çalışmıştı. Ancak eş zamanlı Rusya’yla görüşülmesi ABD’nin hava savunma sistemi satışını iptal etmesine yol açmıştı.
Sonuçta; Türkiye’nin ABD’den ekipman ve teknoloji ihracat lisansı alması ve uluslararası finans kuruluşlarının kredilerinden faydalanması engellendi. Türkiye, ortağı olduğu F-35 askeri uçak projesinden çıkarıldı.
O dönemki Savunma Sanayi Başkanı İsmail Demir ile üst düzey yetkililer de yaptırım listesine eklenerek, ABD’ye girişleri yasaklandı.
NATO Genel Sekreteri Rutte, ittifakın yeni savunma projelerini duyurdu
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara’da NATO Zirvesi’ndeki Savunma Sanayii Forumu’nda konuştu; yeni projeleri duyurdu.
Lahey Zirvesi’nde 1 yıl önce alınan kararların uygulamaya geçirilmeye başlandığını kaydeden Rutte, NATO’nun, çok uluslu savunma projeleri kapsamında yeni tanker uçakları, stratejik nakliye uçakları, insansız hava araçları ve erken uyarı sistemlerine yönelik önemli adımlar attığını duyurdu.
Rutte, Airbus A330 MRTT tanker filosunun 12 uçağa çıkarılacağını, A400M stratejik nakliye uçağı programında ise çok uluslu yeni iş birliğinin başlatıldığını kaydetti.
“Avrupa güvenliği açısından yeni bir döneme girdik”
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de, sosyal medya hesabında, “Avrupa güvenliği açısından yeni bir döneme girdik. AB üye ülkeleri, Avrupa’yı savunmak ve aynı zamanda İttifak’ı güçlendirmek için yeniden silahlanıyor. Savunma harcamalarını iki katına çıkarıyorlar. Avrupa, savunma sanayi tabanını yeniden canlandırarak kıtada kaliteli istihdam olanakları yaratıyor” mesajını verdi.
Ayrıca, Kanada ve Türkiye’nin aralarında bulunduğu 8 NATO üyesi ülke ile Ukrayna, 36. NATO Zirvesi kapsamında “Savunma, Güvenlik ve Direnç Bankası” kurulmasına yönelik ortak niyet açıklamasında bulundu.
“NATO’ya Hayır Koordinasyonu” protestosunda gözaltılar
Öte yandan, “NATO’ya Hayır Koordinasyonu”nun, zirveyi protesto etmek amacıyla Kurtuluş Parkı’nda yapmak istediği basın açıklamasına polis tarafından izin verilmedi.
Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Erkan Baş ile DEM Parti, EMEP milletvekillerinin de yer aldığı eylemde, çok sayıda kişi gözaltına alındı.
TİP Genel Başkanı Baş, gözaltılara tepki gösterirken, “Bugün bizim için gurur, işbirlikçiler için utançla anılacaktır” dedi.
Özgür Özel: “Paranoyak bir olağanüstü halin içindeyiz”
Yargı kararıyla CHP Genel Başkanlığı görevinden alınan Özgür Özel, TBMM, NATO Zirvesi nedeniyle çalışmalarına ara verdiği için grup toplantısını bu hafta Eskişehir’de yaptı.
İktidarı dış politika üzerinden eleştiren Özel, NATO Zirvesi için uygulanan güvenlik politikalarına ve gözaltılara tepki gösterdi. Özel’in öne çıkan mesajları şöyle:
“Erdoğan iktidarı dış politikada kendi kişisel menfaatlerini Türkiye’nin menfaatlerinin üzerinde tutmaktadır. Yapılan pazarlıklar Türkiye’nin geleceği için değil, AK Parti iktidarının devamını sağlatmak için yürütülmektedir. NATO Zirvesi’ni bu şahsi dış politikadan uzaklaşılması, milli menfaatlerin savunulması kaydı şerhiyle dikkatle takip ediyoruz.”
“Haftalardır Ankara’da olağanüstü hal uygulanmaktadır. Kendi insanına çile çektiren, anlamsız, paranoyak bir olağanüstü halin içindeyiz. Daha önce NATO zirvelerine ev sahipliği yapan hiçbir ülkede böyle bir özgüvensizlik görülmemiştir. Erdoğan, Trump’ın Türkiye’deki bir protestosunun kendisi için bir son olacağını düşünmekte, bundan yaşamsal bir kaygı duymaktadır.”
“Taslak programa Anıtkabir ziyareti yazıp, sonra o ziyareti çıkaran Amerikan Başkanı, Erdoğan tarafından çocuklarla karşılanacaksa o çocuklar ellerinde İran’da öldürülen 165 kız çocuğunun resmini tutmalıdır.”
Müttefiklere “demokratik gelecekle de ilişki kurun” çağrısı
Özgür Özel, Project Syndicate’de kaleme aldığı makalede ise, Türkiye’deki demokratik gerilemenin hem iç istikrar hem de ittifakın uzun vadeli güvenliği açısından dikkate alınması gerektiğini belirterek, müttefiklere “demokratik gelecekle de ilişki kurmalılar” dedi.
🔵 recap video:
Gözden Kaçmasın:
İBB Davası’nda 63. gün: İmamoğlu duruşmaya getirilmedi (T24)
Deniz Göktaş’tan mektup: “En zararsız cümleleri silmekten sıkıldım” (X)
AK Parti’de 3 il başkanlığı değişti (NTV)
DEM Parti: “Yeni bir Kürt orijinli parti kurma arayışında değiliz” (Bianet)
İHD’den ‘kuyu tipi’ hapishaneler için kapatılsın çağrısı (X)
CHP Milletvekili Çakırözer, NATO zirvesi öncesinde tutuklananları ziyaret etti (X)
TEMA Vakfı gönüllüsü Körüklü tahliye edildi (X)