Çözüm sürecinin hukuki alt yapısı olan çerçeve yasa teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda 467 oyla kabul edildi.
YENİ Parti’de 54 milletvekili teklife “hayır” oyu verdi; partide “hayır” oyları çoğunlukta.
Genel Kurul’da parti liderlerinin konuşmaları da tarihe not düşüldü.
Siyasi gelişmeleri detayları atlamadan sadeleştirdiğimiz, önemli başlıkları senin için derlediğimiz özet bültenin hazır:
Bugünkü sayımızda:
Çerçeve yasa kabul edildi: “Tarihi” oturumun detayları
YENİ Parti’de 54 milletvekili “hayır” dedi
Özgür Özel: “Türkiye’nin önünü açacak bir sorumluluğu üstleniyorum”
DEM Parti: “Ayrıcalık yasası değil”
İYİ Parti’den “kalkışma” çıkışı
Yeniden Refah Partisi “çekimser”, Saadet Partisi’nden “şartlı” destek
Çerçeve yasa Genel Kurul’da kabul edildi
Çözüm sürecinin hukuki altyapısı olan çerçeve yasa teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda, 467 milletvekilinin “evet” oyuyla kabul edildi.
Meclis’teki “tarihi” oturum dün saat 11.00’de başladı, resmi adıyla “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” yaklaşık 12 saatin ardından yasalaştı. Görüşmelerinin tamamlanmasıyla TBMM, 1 Ekim’e kadar tatile girdi.
İYİ Parti’nin önergesiyle yasa teklifi açık oylamaya sunuldu. Elektronik oylamada 561 milletvekili oy kullanırken çerçeve yasa teklifi, 467 “kabul”, 87 “ret” ve 7 “çekimser” oyla kabul edilmiş oldu. 30 milletvekili oylamaya katılmadı.
Oylamaya katılan; AK Parti’den 268 milletvekilinin, DEM Parti’den 55 milletvekilinin, MHP’den de 44 milletvekilinin tamamı “kabul” oyu kullandı.
AK Parti’den Tuğrul Türkeş, Kürşad Zorlu, İsmail Emrah Karayel, Ahmet Ersagun Yücel, Sami Çakır, Tahir Akyürek, Bülent Tüfenkçi ve Lütfi Bayraktar oylamaya katılmadı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş ise teklife imza atsa da tarafsızlık ve görevi gereği oy kullanmıyor.
CHP’den 29 “kabul”, 2 “ret” oyu kullanıldı, 14 milletvekili oylamaya katılmadı.
Yeni Yol Grubu’nda 16 “kabul” ve 3 “çekimser” oy kullanıldı. İYİ Parti’de tüm vekiller “hayır” oyu verdi. Yeniden Refah Partisi’nin 4 milletvekili “çekimser” oy kullandı. Türkiye İşçi Partisi’nin 3 milletvekili de “evet” dedi.
YENİ Parti’de “hayır” oyu çoğunlukta
YENİ Parti’nin 91 milletvekilinden 89’u oylamaya katıldı; Ulaş Karasu ve Gamze Taşçıer olmak üzere 2 vekil oylamada yoktu.
YENİ Parti’de 54 milletvekili yasa teklifine “ret” oyu verdi, 35 milletvekili ise “kabul” oyu kullandı. Böylelikle YENİ Parti’de “hayır” diyen vekil sayısı, kabul oylarını geçmiş oldu.
Yasaya “hayır” kararını sosyal medyadan duyuran bazı milletvekilleri şöyle:
Cemal Enginyurt, Fethi Açıkel, Mahmut Tanal, Süreyya Öneş Derici, Sibel Suiçmez, İbrahim Arslan, Deniz Yavuzyılmaz, Eylem Ertuğ Ertuğrul, İzzet Akbulut, Hasan Öztürk, Hikmet Yalım Halıcı, Cumhur Uzun, Murat Çan, Seyit Torun, Elvan Işık Gezmiş, Mehmet Tahtasız, Murat Bakan, Salih Uzun, Uğur Bayraktutan, Servet Mullaoğlu, Melih Meriç, Şeref Arpacı, Ümit Özlale, Mustafa Erdem, İsmail Atakan Ünver, Reşat Karagöz, Barış Karadeniz, Ayhan Barut, Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu, Fahri Özkan, Deniz Yücel, Seda Kaya Ösen.
“Tarihi” oturumda ne oldu?
TBMM Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplanan Genel Kurul’da, önemli anlar yaşandı.
Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, oylamanın ardından gazetecilere açıklamasında, “Geçen sene 5 Ağustos’ta başladığımız komisyon çalışmaları aslında ‘Terörsüz Türkiye’ yolunda kapının aralanmasıydı, burada alınan sonuçla birlikte de bu kapı açılmıştır” dedi.
Genel Kurul görüşmelerini takip eden MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, oylamanın hemen ardından DEM Partili milletvekilleri ile selamlaşarak tebrik etti.
Teklife “hayır” diyen İYİ Parti Grubu ise Genel Kurul salonuna Türk bayraklı atkılarla girdi.
Parti liderleri de Genel Kurul’daki konuşmalarıyla tarihe not düştü.
MGK kararı: “İki ayağımızı bir pabuca sokmayacağız”
12 maddelik çerçeve yasa, Milli Güvenlik Kurulu’nca (MGK), PKK/KCK ile bağlantılı her türlü oluşumun kendini feshettiğinin ve silahların tamamen bırakıldığının tespit ve teyit etmesi şartıyla yürürlüğe girecek. Kararın, Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yasanın uygulama dönemi başlayacak; örgüt faaliyeti suçlarında bazı soruşturma, kovuşturma ve infazların ertelenmesi öngörülüyor.
Kanun hazırlığını yürüten AK Parti üst yöneticisi, Stüdyo recap’ın, yasanın uygulaması açısından MGK kararının zamanlamasıyla ilgili sorusu üzerine, sahada durumu detaylı değerlendireceklerini söyledi. AK Parti yöneticisi, “MGK kararı alınması acele yapılacak iş değil. İki ayağımızı bir pabuca sokmayacağız. MGK kararı öncesinde takip edilecek hususlar var” dedi.
MHP’li Yıldız: “Af değil”
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, Genel Kurul konuşmasında, sürecin başlangıcına işaret etti; “Sayın Devlet Bahçeli’nin 1 Ekim 2024’teki Meclis yasama yılının açılış töreninde, bundan tam 677 gün önce, DEM Partili milletvekilleriyle tokalaşması ve 22 Ekim’de (Öcalan için) yaptığı çağrı Türk siyasetinde bir dönüm noktası olmuştur” dedi.
Bu hamlenin, PKK’nın kendini feshetmesini ve silahları bırakma kararı almasıyla sonuçlandığını söyleyen Yıldız, çerçeve yasanın, “af” düzenlemesi niteliğinde olmadığını vurgulayarak, “Müstakil ve geçici yasal düzenlemelerin, af veya cezasızlık algısına yol açmadan, kapsayıcı olması gerektiği şerhi düşülmüştür” dedi.
AK Parti, 6. maddeyi işaret etti
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler de, kanun teklifinin ana kaynağının, komisyon raporunun “Sürece ilişkin yasal düzenleme önerileri” başlığındaki 6’ncı madde olduğunu belirtti.
Güler, raporun 6’ncı maddesinde örgütün silah bırakma süreciyle birlikte ortaya çıkacak süreci yönetecek yasal çerçevenin belirlenmesinin ve “milli rehabilitasyon ve kardeşliği pekiştirici adımlar” atılmasının öngörüldüğünü ifade etti.
Özgür Özel: “Türkiye’nin önünü açacak bir sorumluluğu üstleniyorum”
YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Genel Kurul’da yaptığı konuşmada, “Türkiye’nin geleceğinin önünü açacak bir sorumluluğu üstleniyorum” diyerek, kendisi ve parti yönetiminin çerçeve yasa teklifine ‘evet’ oyu verme kararını açıkladı.
YENİ Parti’de, “blok oy” kararı alınmadı; milletvekillerinin ‘seçildikleri illerin beklentilerine göre’ oy kullanması görüşü benimsendi.
Özel, “Süreç devam ederken en ağır saldırılara uğrayan, cumhurbaşkanı adayı tutuklanan, yol arkadaşları hapsedilen, partisine yargı eliyle butlan atanan biziz. Bu yasaya ‘hayır’ deme hakkına en çok biz sahibiz ama bu hakkı milletin barış hakkının önüne koymayan da bizleriz. Komisyonda masadan kalkmadık çünkü o masa Erdoğan’ın masası değildir, o masa milletin barış umutlarının masasıdır” diye konuştu.
DEM Parti: “Ayrıcalık yasası değil”
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, TBMM Genel Kurulu’nda, teklifin bir “ayrıcalık yasası” olmadığını ifade ederek, “Bu yasa çatışma çözümünün ilk adımıdır. Bu bir al-ver meselesi değil. Bu yasa ve süreç taviz değildir; yenme ve yenilme hiç değildir. Bu sürecin tek bir kazananı var, o da tüm Türkiye’dir, 86 milyon yurttaşımızdır” dedi.
Bakırhan, “Bu kanun teklifinin altına düşülen imzalar, bir daha hiçbir zaman silahın konuşmadığı bir geleceğin ilk mührü olsun. Bu mühür bozulmasın, barış kalıcı olsun” diyerek konuşmasını bitirdi.
Bakırhan’ın konuşmasını MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de alkışladı.
İYİ Parti Genel Başkanı Dervişoğlu: “Bu süreç bir kalkışmadır”
Çerçeve yasa teklifine “hayır” oyu veren İYİ Parti’nin Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, Genel Kurul’daki konuşmasında yasayı, “Cumhuriyete karşı girişilen büyük bir kalkışma” olarak tanımladı.
Süreçteki asıl amacın Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’a “ömür boyu Cumhurbaşkanlığı” olduğunu savunan Dervişoğlu, milletvekillerine seslendi:
“Hepimiz bu çatı altında bir yemin ettik; devletin varlığını, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü koruyacağımıza dair namusumuz üzerine ant içtik. Biz, namusumuz ve şerefimiz üzerine ettiğimiz yemine sadık kalacağız.”
Yeniden Refah Partisi “çekimser”
Yeniden Refah Partisi (YRP) ise “çekimser” oyu benimsedi. Genel Başkan Fatih Erbakan, “Türkiye Cumhuriyeti makamlarınca tespitini ve böylelikle örgütün tasfiyesini içeren hükümler nedeniyle bu teklife ‘hayır’ demeyi doğru bulmuyoruz. Diğer taraftan teklife ‘evet’ oyu vermeyi de bir vebal olarak değerlendiriyoruz” dedi.
Çerçeve yasanın PKK/KCK’ya “topyekün af niteliği” taşıdığını belirten Erbakan, yasa için referandum çağrısı yaptı.
Saadet Partisi’nden “şartlı” destek
Yasaya “evet” oyu veren Yeni Yol Grubu’ndan; Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, çerçeve yasaya “şartlı destek” verdiklerini ifade ederek, “Mesele sadece bir terör örgütünün tasfiyesi değil, terörü yeniden üreten zeminin bütünüyle ortadan kaldırılması meselesidir” dedi.
Babacan’dan idari kurul uyarısı
DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan da, Stüdyo recap’ın sorusu üzerine, çerçeve yasa kapsamında kurulacak idari kurulun, “yürütme ve yasamanın yetkilerini aşarak yargı görevi yapacağı ve bunun da anayasaya aykırılık taşıdığı” eleştirilerine dikkat çekti. Babacan, “Buradaki büyük tehlike, bu komisyon tamamen Cumhurbaşkanının atadığı kişilerden oluşuyor, fert fert örgüt üyeleriyle ilgili verilecek kararlar partili cumhurbaşkanının siyasi tercihlerine göre de şekillenebilir” dedi.
Babacan, Erbakan ve Arıkan’ın Meclis kulisinde birlikte görüntü vermesi ise üç parti arasındaki ittifak gündemini pekiştirdi.
Etimesgut Belediyesi’nde Cumhur ittifakı aday göstermedi, CHP kazandı
Etimesgut Belediye Başkanı Erdal Beşikçioğlu’nun tutuklanıp görevden uzaklaştırılmasının ardından, belediye meclisinde başkan vekili seçimi yapıldı.
Yeni Parti’nin 17, CHP’nin 11, AK Parti ve MHP’nin oluşturduğu Cumhur İttifakı’nın toplam 12 üyesinin bulunduğu seçimlerde, Cumhur İttifakı aday göstermedi. CHP’nin adayı Seda Dilber, dördüncü turda seçimi kazandı.
Gözden Kaçmasın:
İmamoğlu: “Özel’in aldığı kararın altına imzamı atıyorum” (X)
Gaziler TBMM’ye yürümek istedi (Cumhuriyet)
Can Atalay: “Bir an için Anayasa’nın askıda olduğunu unutalım” (X)
Tutuklu Menderes Belediye Başkanı CHP’den istifa etti (Tele2)
TKP: “Hayır’ demek için fazlasıyla neden var” (X)
Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.
Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.
Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.
Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy
Hilmi Hacaloğlu, Politika Muhabiri, @hilmihacaloglu
Gözde Ocak, Editör, @gozde__ocak
Demet Şöhret, Dijital iletişim Uzmanı, @demet_so