Antalya’daki iklim değişikliğiyle mücadele iddiasındaki zirvede bugün devlet ve hükümet başkanlarının toplantı masasında, küresel çapta 2035 yılına kadar elektriğin enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarma hedefi gibi dünyamızı korumak için somut adım önerileri var. Ancak ülkelerin atacağı her adımın ekonomik boyutu ise tartışma yaratıyor gibi görünüyor.
Sizce çocuklarımıza giderek ısınan bir dünya bırakmanın faturasını kim ödeyecek?
COP31’de neler oldu?
COP31 Başkanı 2023’te yüzde 35 elektrifikasyon sözü peşinde
COP’taki müzakere sisteminde ülke grupları neler?
İklim finansmanı için UNCDF ne diyeceğini bilemedi mi?
Nepal’in finansman çağrısı kırılgan ülkeler örneği mi?
En zengin ülkeler COP’a gelmeyince: Günün Fosili Ödülü
Türkiye’den karbon salımını azaltmak için jeotermal önerisi
Türkiye’nin ev sahipliğindeki Birleşmiş Milletler (BM) iklim zirvesi açısından en belirleyici açıklamayı, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) yıllık raporuyla yaptı. Rapordaki en önemli tespitler ise “2026 yılı kayıtlara geçen en sıcak dört yıldan biri olacak. El Niño, sıcaklığı artırıyor ve riskleri çoğaltıyor. Deniz seviyesi ve okyanus ısısı rekor seviyelere ulaştı. Aşırı hava olaylarının çok büyük ekonomik ve insani maliyetleri vardır. Sürekli gözlemlerle desteklenen tahminler ve uyarılar hayati önem taşır.” olarak sıralandı. Rapor özetle “dünyamız ısınmaya devam ediyor özellikle denizlerimiz” diyor.
COP31 Başkanı Murat Kurum, “Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü” kapsamında elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını bugünkü yaklaşık yüzde 23 seviyesinden 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarma hedefini gündeme taşıdı.
COP31 ortağı Avustralya adına Müzakereler Başkanı Chris Bowen da “COP31’de elektrifikasyonu hızlandırmak için geniş bir destek arıyoruz. Bu desteği uygulanabilir yol haritalarıyla tamamlamak istiyoruz. Elektrifikasyon, temiz elektrik, daha güçlü şebekeler ve depolamayla desteklendiğinde enerjiye erişimi artırabilir. Enerji güvenliğini güçlendirebilir ve konutlarda, ulaşımda ve sanayide emisyonları azaltabilir. Küresel temiz enerji dönüşümü çoktan başladı. COP31’de görevimiz bu dönüşümü hızlandırmak. Hedeflerin iddialı olması önemli” diye konuştu.
COP’taki müzakere sisteminde ülke grupları neler?
İklim değişikliğiyle mücadelenin maliyetini hangi ülkelerin, nasıl üstleneceği BM çatısı altında farklı ülke grupları arasında müzakere ediliyor. İlginçtir ki Türkiye’nin hazırladığı COP31 internet sitesi ve uygulamasındaki Mavi Bölge programında bu toplantılara yer verilmese de karar alma sürecini şekillendiren önemli görüşmeler, basına kapalı ülke grubu toplantılarında yürütülüyor. Bu toplantıların programı hakkında UNFCCC web sitesinde “coordination meetings” başlığı altında bilgi edinebiliyoruz.
COP müzakerelerinde ülkeler yalnızca gelişmişlik düzeylerine göre değil, coğrafi konumları, iklim değişikliğinden etkilenme biçimleri ve ortak ekonomik çıkarları doğrultusunda da gruplar oluşturuyor.
İşte COP’ta alınacak veya alınamayacak kararlar üzerine pazarlık grupları şöyle:
LLDCs (Landlocked Developing Countries): Denize kıyısı olmayan gelişmekte olan ülkeleri içeriyor.
LDC: (Least Developed Countries): Ekonomik koşulları itibariyle en az gelişmiş ülkeleri kapsıyor.
G77 ve Çin: Bugünkü üye sayısı 134 ülke ve Çin’in üye olmadığı ancak stratejik ortak konumunda olduğu grup. Adil Geçiş talebiyle gelişmekte olan ülkeler olarak iklim değişimindeki esas aktörler olan gelişmiş ülkelerce mutlaka kendilerine maddi kaynak desteği sağlanmasını talep ediyorlar.
SIDS: Küçük ada ülkeleri grubu.
Arap Birliği: BM’deki 22 Arap ülkesince kurulmuş yapı.
Afrika Birliği: 54 Afrika ülkesinin iklim müzakerelerinde ortak hareket ettiği grup
AILAC: Latin Amerika ülkeleriyle Karayipler’in üye olduğu ve iklim değişikliği konusuna özel kurulmuş grup.
LMDC: (Like-Minded Group of Developing Countries): Suudi Arabistan, Hindistan ve Çin’in etkili olduğu grup.
UNCDF iklim finansmanı için ne diyeceğini bilemedi mi?
Antalya’daki zirvede, elektrifikasyon gibi iklim hedeflerine yönelik dönüşümlerin finansmanı konusunda ülke grupları arasında şimdiden anlaşmazlıklar yaşandığı görülüyor. LMDC grubu içerisinde Hindistan’ın sorunları yeterince önemsemediği eleştirisi yapılırken, gelişmiş ülkeler ile Avrupa Birliği (AB) haricinde tüm ülkeler için iklim finansmanı en önemli başlık olarak işaret ediliyor. Yakın zamanda yaşadığı deprem felaketi etkisindeki Nepal’in Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, iklim adaleti talep ettiklerini açıkça dile getirdi.
Örneğin, Birleşmiş Milletler Sermaye Kalkınma Fonu (UNCDF), en az gelişmiş ülkelerde ve iklim değişikliğine karşı kırılgan durumdaki küçük ada devletlerinde ekonomik kalkınmayı desteklemek amacıyla dirençli kentler, temiz enerji dönüşümü ve iklim finansmanı gibi alanlarda ortaklıklar kurmayı hedefleyen bir BM kuruluşu. Ancak kırılgan ülkelerle ilgili “COP31 Neleri Geride Bırakamaz?” başlıklı raporunu hafta başında internet sitesinde yayımlayan UNCDF, dün saat 16.30’da yapılması planlanan basın toplantısını gerçekleştirmedi. Raporda, dünyanın iklim hedeflerini uygulamaya kararlılıkla odaklanması gerektiği vurgulanırken, ülkelerin iklim planlarını hayata geçirmek için yaklaşık 3,6 trilyon dolarlık finansmana ihtiyaç duyduğu belirtildi. Ayrıca maliyeti hesaplanan iklim planlarındaki finansman ihtiyaçlarının yüzde 47’si için henüz kaynak gösterilmediğine dikkat çekildi.
UNCDF’nin iptal ettiği basın toplantısı peşi sıra Mevlana Salonu’nda Nepal heyeti kameralar karşısına geçti ve açıkça iklim değişikliği kaynaklı yaşananlara çözüm için bir anlamda “pamuk eller cebe” çağrısını gelişmiş ülkelere yönlendirdi.
COP31’deki en önemli gerilim noktası iklim finansmanı olarak öne çıkarken, Uluslararası İklim Eylem Ağı (CAN International) günün sonunda geleneksel hiciv ödülü “Günün Fosili”nin sahiplerini açıkladı.
Ödül, liderler toplantısına devlet veya hükümet başkanı düzeyinde katılmayacağı belirtilen Fransa, Almanya, İtalya, Danimarka, İsveç, İrlanda, Hollanda, Kanada ve Japonya’ya verildi.
Türkiye’nin karbon salınımı azaltıcı jeotermal önerisi
COP31 ev sahibi Türkiye adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ise, bir başka iddialı hedefi gündeme getirdi ve “Elektrik ve ısı üretiminde kullanılan küresel jeotermal enerji arzını 2050’ye kadar 12 katına çıkarmayı hedefliyoruz” dedi.
Bayraktar’a göre jeotermal kaynakların ısınmada kullanılması karbon salımının azaltılmasını sağlayabilir. Bu nedenle kentlerde ve seracılık gibi alanlarda jeotermal enerji kullanımının yaygınlaştırılması gerekiyor.
COP31’den başka başlıklar:
Antalya’da bir ilk: Güney Kıbrıs Başkanı geldi. Erhürman ise Türkiye’nin davetlisi.
BM Genel Sekreteri Guterres alandaydı, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştü.
Ticaret Bakanlığı, Yeşil Mutabakat Eylem Planı açıkladı.
Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.
Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.
Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:
YouTube: @StüdyoRecap
Instagram: @studyorecap
Twitter: @studyorecap
Tiktok: @stdyo.recap
LinkedIn: Stüdyo recap
Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı haber bülteni serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.