COP31’in planlanan kapanış gününe girilirken, iddialı hedeflerin yerini uzlaşma arayışı aldı. Ülkelerin itirazları fosil yakıtlara ilişkin ifadeleri karar taslağından sildirdi. Peki iklim finansmanında kritik kararlar da gelecek yıllara mı erteleniyor?
COP31’de neler oldu?
Zirvenin ikinci karar taslağı yayımlandı
İklim finansmanı başka bahara mı kaldı?
Elektrifikasyon hedefi yükümlülük değil gönüllülük olarak taslağa girdi
Panama’dan COP31’e “kapanışı kilitlerim” resti
🎥 Recap İklim video: Türkiye ve Almanya’dan iki muhalif milletvekilinin gözünden COP31
Hem iddialı hedefler hem de uzlaşma aynı anda mümkün mü?
Antalya’da zirve başladığında beklentiler büyüktü. Artık geçmişteki iklim zirvelerinde olduğu gibi yeni vaatlerde bulunulmakla kalmayacak, önceki COP’larda verilen sözleri yerine getirmek için Antalya’da somut adımlar atılacaktı. Türkiye zirveyi “uygulama COP’u” olarak dünyaya tanıttı.
Küresel elektrifikasyonu 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarma hedefi, adil geçiş mekanizması ve iklim finansmanına erişimi kolaylaştıracak girişimler, zirvenin iddialarından başlıcaları idi.
Ancak iki haftanın sonunda, COP’un açılışında gülen yüzlerin olduğu o “mutlu aile tablosunun” yerini müzakere koridorlarında aralıksız süren uzlaşma arayışları aldı.
COP31 Başkanlığı, hafta başında yayımladığı ilk karar taslağıyla günlerdir ülkelerin sert itirazlarını göğüslemek zorunda kalıyordu. Yeni taslağın beklendiği ve gerilimin adeta havada asılı durduğu dün ise COP31 Başkanı Murat Kurum basın toplantısının saatini ancak iki kez erteledikten sonra gazetecilerin karşısına çıkabildi.
Kurum’un yanında COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen ve BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell de vardı. COP liderleri, zirvenin planlanan bitimine 34 saat kala, uzlaşma arayışının izlerini taşıyan ikinci taslağı masaya koydular.
Basın toplantısında konuşulanları aktarmadan önce taslağın, ilk haline göre içerdiği önemli değişikliklere değinelim:
İlk taslakta, kömür, petrol ve doğal gazdan yani fosil yakıtlardan çıkılmasına ilişkin farklı seçenekler sunulurken yeni metinde fosil yakıtlara hiç yer veriliyor. Bunun yerine, “düşük emisyonlu ekonomilere küresel geçişin geri döndürülemez olduğu” vurgulanıyor. Nitekim iki haftadır müzakere masasında en sert pazarlıklardan biri, tam da fosil yakıtlar üzerine yürütülüyordu.
Yeni taslakta, karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojilerinin yaygınlaştırılması da öneriliyor. (Bunun mantığı şu: fosil yakıt kullanmaya devam ediliyor ama ortaya çıkan karbondioksitin bir bölümü atmosfere salınmak yerine yakalanıyor.)

İklim finansmanı gelecek yıllara mı bırakıldı?
İlk taslakta, iklim değişikliğinin etkilerine uyum için gelişmekte olan ülkelere sağlanan finansmanın 2035 yılına kadar yıllık en az 120 milyar dolara çıkarılması öneriliyordu. Ancak ikinci metinde bu rakam yer almadı.
Uyum finansmanının 2035’e kadar en az üç katına çıkarılması yönündeki önceki COP kararına bağlılık ise korundu. Bu hedefin hangi tutar üzerinden hesaplanacağını belirlemek için teknik bir rapor hazırlanması ve finansmanın üç katına çıkarılmasına yönelik uygulamanın gelecek yıl COP32 kapsamında görüşülmesi önerildi. Metinde gelişmekte olan ülkelerin yıllık uyum finansmanı ihtiyacının 2035’e kadar yaklaşık 305 milyar dolara ulaşacağı da belirtiliyor. Yani ülkelerin ihtiyaç duyduğu paranın büyüklüğü kabul edildi fakat bu kaynağın ne kadarının, kim tarafından ve hangi takvimle sağlanacağına ilişkin temel soruların yanıtı ertelenmiş oldu.
Yeni karar taslağı, iklim finansmanına erişimin kolaylaştırılması için ise yeni bir süreç önerdi: “Antalya’dan Addis Ababa’ya Uyum ve Dayanıklılık Finansmanı Yol Haritası” adı verilen girişimle, Türkiye ve gelecek yıl COP32’ye ev sahipliği yapacak Etiyopya’nın başkanlıkları altında çalışma yürütülerek sonuçlarının 2027’de değerlendirilmesi öngörüldü. Ancak bu ifadeler de ihtiyaç duyulan kaynakların sağlanacağını “garanti etmedi”.
Elektrifikasyon yükümlülük değil gönüllülük
Türkiye’nin COP31 için öncelik verdiği küresel elektrifikasyon girişimi, ikinci karar taslağında yerini korudu. Ancak hedefin ifade ediliş biçimi değişti. Yeni taslakta hedef, ülkelerin doğrudan üstlendiği bir yükümlülük olarak değil, küresel iş birliğiyle hayata geçirilebilecek çözümlerden biri olarak sunuldu.
Yeni taslakta okyanusların korunması için de yeni bir çalışma süreci başlatılmasına yer verildi. “Antalya Ocean Current” adı verilen girişimle okyanuslara ilişkin iklim çalışmalarının gelecekteki COP kararlarına daha fazla yansıtılacağı ifade edildi. Ayrıca 2028 yılına kadar hazırlanacak bir raporun da Paris Anlaşması’nın ikinci küresel değerlendirmesine katkı sunması öngörüldü.
Taslakta, küresel ısınmanın sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyi aşmasının beklendiği de açıkça yer aldı. Ülkelerin sıcaklık artışını sınırlandırmak için emisyon azaltımlarını hızlandırması gerektiği vurgulandı.



Yeni taslağın şifresi: “Uzlaşmanın izin vereceği en iddialı sonuç”
Taslağın yayımlanmasının ardından gazetecilerin karşısına çıkan COP31 liderlerinden Kurum ilk sözü alarak, COP31’in bir “uygulama COP’u” olacağı yönündeki iddiasını yineledi.
Yeni karar taslağını savunan Bowen ise “Yaptığımız bütün istişarelere dayanarak, uzlaşmanın izin vereceği en iddialı sonuçlara ulaşmak için en iyi şansı sunduğunu düşündüğümüz metni ortaya koyduk” dedi.
“Uygulama COP’u” mu “erteleme COP’u” mu?
Fosil yakıtların taslaktan neden çıkarıldığı sorusuna Kurum, “Fosil yakıtlardan uzaklaşma hedefi Dubai’de (COP28) ortaya konuldu. Elektrifikasyonun yüzde 35’e ulaşabilmesi fosil yakıtlardan uzaklaşmayı gerektirir. Bir konu üzerine kilitlenip çözümsüzlüğü aramak yerine gerçekçi işlerle ilerleme sağlamamız lazım” yanıtını verdi.
Stüdyo Recap ise taslakta iklim krizinin faturası için somut yükümlülükler yerine neden geleceğe uzayan yeni çalışma süreçleri oluşturulduğunu, bunun COP31’i “uygulama COP’u” olmaktan uzaklaştırıp uzaklaştırmadığını sordu.
Soruyu yanıtlayan Kurum, yeni taahhütlere değil uygulamaya odaklandıklarını söyleyerek, “Bizim eldekini en iyi şekilde kullandırmamız lazım. Para var ama kullandıramıyoruz. Sebebi, hazır proje yok” dedi. Türkiye’nin öncülük ettiği İklim Uygulama Köprüsü Girişimi’nin ve Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansman Faaliyeti’nin (SURFF) taslakta yer aldığını da söyleyen Kurum, “Tüm bunlar uygulamadır” ifadesini kullandı.
Ancak Kurum’un uygulama örneği olarak gösterdiği bu iki girişimin de gönüllü katılıma dayalı olarak taslakta yer aldığını, yani ülkeleri bir finansal yükümlülük altına sokmadığını hatırlatalım.
Panama COP’u kilitleyecek mi?
Hem Kurum hem de Bowen “çözüm sağlanmadan masadan kalkmayacaklarını” vurgularken, COP31’in planlanan kapanış tarihinin ötesine sarkmasına artık kesin gözüyle bakılıyor.
Zaten COP’u kilitleyebilecek ilk rest de taslağın yayımlanmasının hemen ardından Panama’dan geldi.
Panama Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro imzasıyla zirve başkanlığına gönderilen mektupta, başta fosil yakıtlardan çıkış olmak üzere çevreci talepleri karşılamayan bir karar metnine resmen itiraz edecekleri bildirildi. COP kararlarının uzlaşmayla kabul edilmesi nedeniyle Panama’nın itirazını sürdürmesi, nihai kararın kabulünü de zorlaştırabilir.
🎥 Recap İklim video: Türkiye ve Almanya’dan iki muhalif milletvekilinin gözünden COP31
Türkiye’den YENİ Partili Evrim Rızvanoğlu ve Almanya Yeşiller Partisi’nden Katharina Dröge, zirvenin gidişatını Recap İklim’e değerlendirdi.
COP31’den başka başlıklar:
“Günün Fosili” ödülü iklim finansmanı müzakerelerindeki rolü eleştirilen Fransa’ya verildi
Türkiye’de halkın yüzde 77’si hükümetin iklim konusunda daha fazla adım atması gerektiğini düşünüyor
Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.
Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.
Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:
YouTube: @StüdyoRecap
Instagram: @studyorecap
Twitter: @studyorecap
Tiktok: @stdyo.recap
LinkedIn: Stüdyo recap
Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı haber bülteni serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.




