COP31’de iki haftalık müzakereler, ülkeler arasında uzlaşma sağlanamadan planlanan kapanış takvimini aştı.
Fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin ifadelerin çıkarıldığı karar taslağı da anlaşmazlıkları gideremedi. Zirvenin son gününe protestolar ve iklim örgütlerinin sert eleştirileri damga vurdu.
COP31’de neler oldu?
Kapanış oturumu sloganlarla protesto edildi
Üçüncü karar taslağı bugüne kaldı
Aktivistler COP31’i “tarihin en kötü COP’u” ilan etti
Afrikalı bakanlardan zengin ülkelere: “Dilenmeye gelmedik”
🎥 Recap İklim video: COP31’de müzakereler tıkanırken COPArt’ta sanat konuştu
“Geleceği öldürüyorsunuz!”
İki hafta boyunca dünyamızı iklim krizinin karanlık geleceğinden kurtaracak kararların beklendiği COP31’in son saatlerinde umudun değil, hayal kırıklığının sesi yükseldi.
Dünya ülkelerinin ortak bir karara varmak için toplandığı zirvenin kapanış oturumunda COP31 Başkanı Murat Kurum’un konuşması esnasında, sıraların üzerine çıkan bir protestocu “Geleceği öldürüyorsunuz!” diye slogan attı.
Zaten günlerdir giderek derinleşen uzlaşmazlıklar karşısında dünyayı kurtaracak kararlardan ümidin kesildiği zirvenin kapanış oturumu, salonun girişinde toplanan iklim aktivistlerinin, “Shame!” (Utan) yazılı dövizler taşıdığı sessiz protestoyla başlamıştı.
Protestoların temel nedeni, zirvede fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin ifadelerin ikinci karar taslağından çıkarılması ve iklim finansmanındaki kritik kararların gelecek yıllardaki çalışma süreçlerine bırakılmasıydı.
Üçüncü taslak bugün bekleniyor
Halkların memnun olmadığı karar taslağı, ne var ki devletleri de memnun etmeye yetmedi. COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen’ın önceki gün “uzlaşmanın izin vereceği en iddialı sonuç” olarak nitelendirdiği metin, zirveden nihai karar çıkmasını sağlayamadı.
Taslak yumuşatılmasına rağmen sinirlerin bir türlü yumuşamadığı zirve, planlanan takvimi aşarak uzatmalara kaldı.
COP31’in 20 Kasım Cuma günü tamamlanması bekleniyordu. Zirvenin son gününde gözler, Türkiye’nin yürüttüğü COP31 Başkanlığı ile Avustralya’nın üstlendiği müzakere başkanlığına çevrildi. Ancak herkesin bu kez uzlaşmayı sağlamasını beklediği üçüncü taslak metni bir türlü gelmedi, başkanlığın ülkelerle istişareleri sürdü.
İklim finansmanı, adil geçiş, uyum hedefleri ve fosil yakıtlar gibi müzakereleri tıkayan başlıklarda tartışmalar yine devam etti. Cuma gecesi gecikmeli başlayan kapanış genel kurulunda usule ilişkin bazı kararlar kabul edilse de zirvenin siyasi sonucunu belirleyecek temel konularda görüşmeler bugüne kaldı. Sabaha dek süren uzun mesainin ardından taslağın yeni halinin bugün erken saatlerde yayımlanması bekleniyor.

Aktivistlerden “tarihin en kötü COP’u” eleştirisi
Bir önceki gün Panama’nın nihai karara itiraz etme restiyle uzlaşma süreci kilitlenme tehlikesiyle karşı karşıya kalan COP, planlanan kapanış gününe de iklim aktivistlerinin protestoları ve sert açıklamalarıyla girdi.
Dünyanın dört bir yanından çevre örgütlerini bir araya getiren İklim Eylem Ağı (CAN-Climate Action Network), düzenlediği basın toplantısında müzakere masasındaki karar taslaklarını reddettiğini duyurdu. Örgüt, gelişmekte olan ülkelere de metinleri kabul etmeme çağrısında bulundu.
CAN temsilcileri, özellikle Avrupa Birliği öncülüğündeki gelişmiş ülkeleri iklim finansmanında ilerlemeyi engellemek, adil geçiş mekanizmasını zayıflatmak ve fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik somut adımları geciktirmekle suçladı.
CAN İcra Direktörü Tasneem Essop, mevcut metinlerde iklim krizinden en fazla etkilenen toplumları koruyacak hiçbir düzenleme bulunmadığını savundu. Essop, zirvede fosil yakıt, yapay zeka ve karbon yakalama teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren şirketlerin lobicilerinin etkisini de eleştirdi.
Power Shift Africa Direktörü Mohamed Adow ise COP31’i “şimdiye kadarki en kötü COP” olarak nitelendirdi. Türkiye ve Avustralya’nın zirveyi başarı olarak sunmaya çalıştığını savunan Adow, iki ülkeye “Zafer konuşmalarını hazırlamayı bırakıp bu cesedi nasıl kurtaracaklarını düşünmeliler” sözleriyle seslendi. CAN’ın adil geçiş danışmanı Anabella Rosemberg ise “COP ölmüyor, COP öldürülüyor” diye konuştu.
Örgüt, özellikle uyum finansmanının artırılması ve adil geçiş mekanizmasının oluşturulması konusunda somut kararlar alınmasını istedi. Basın toplantısının ardından CAN temsilcileri, üzerinde “Shame!” yazılı dövizleri kaldırarak tepkilerini gösterdi.



Türkiye ve Avustralya da hedef tahtasında
Avustralya merkezli Aborjin örgütü Common Threads’den Larissa Baldwin-Roberts ise yaptığı açıklamada, Avustralya-Türkiye ortaklığını “berbat” bulduğunu kaydetti. “Eş başkanlık sisteminin kimsenin süreç için sorumluluk almaması anlamına geldiğini” aktaran Roberts, “Muhtemelen gelmiş geçmiş en kötü başkanlık. Bir daha eş başkanlık yapmamaları gerektiğini düşünüyorum çünkü bunda hiçbir hesap verebilirlik yok. Buraya bunun bir hayal kırıklığı olacağını düşünerek geldik ve ölçütümüz bir Bakü mü (COP29) yoksa bir Kopenhag mı (COP15) elde edeceğimizdi. Hala bilmiyoruz” diye konuştu.
Afrikalı bakanlardan zengin ülkelere: “Dilenmeye gelmedik”
İklim finansmanı tartışmalarına Afrika ülkelerinden de sert tepki geldi. Gana, Zambiya, Senegal, Kenya ve Sierra Leone’den bakanlar, düzenledikleri ortak basın toplantısında gelişmiş ülkeleri iklim finansmanı konusunda verdikleri sözleri yerine getirmemekle suçladı.
Gana Çevre Bakanı Zanetor Agyeman-Rawlings, “Buraya dilenmeye gelmedik. Buraya, gelişmiş ülkelerin faaliyetlerinin acısını çeken ve bedelini ödemek zorunda kalan halklarımız için bize ait olanı talep etmeye geldik” ifadelerini kullandı.
Mevcut karar taslaklarının Afrika ülkelerinin ihtiyaçlarını karşılamadığını belirten Agyeman-Rawlings, finansmana erişimin karmaşık prosedürlerle zorlaştırılmasını ve daha önce verilen taahhütlerin sürekli ertelenmesini eleştirdi. Afrika’nın iklim krizine en az katkıda bulunan bölgelerden biri olmasına rağmen kuraklık, sel ve tarımsal kayıplar gibi sonuçlarından ağır biçimde etkilendiğini hatırlattı.
Ülkelerden fosil yakıtlardan çıkış şartı
Fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin ifadelerin ikinci karar taslağından çıkarılmasına bir tepki de sekiz ülkeden geldi. Fransa, Panama, Belçika, Fildişi Sahili, Finlandiya, Yunanistan, Solomon Adaları ve İsveç’in temsilcileri, düzenledikleri basın toplantısında zirvenin nihai kararında yer almasını istedikleri altı temel şartı açıkladı.
Ülkeler, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik açık bir taahhüdün karar metnine geri konulmasını, iklim politikalarının bilimsel verilere dayanmasını ve yenilenebilir enerji kaynaklarıyla elektrifikasyonun hızlandırılmasını istedi.
Metan emisyonlarının azaltılması, iklim finansmanında “kirleten öder” ilkesinin benimsenmesi ve iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ile çölleşmeyle mücadele süreçleri arasında daha güçlü iş birliği kurulması da talepler arasında yer aldı.
Önceki gün COP31 Başkanlığı’na gönderdiği mektupla nihai karara itiraz etme resti çeken Panama’nın Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro, basın toplantısında da fosil yakıtlardan söz etmeyen bir anlaşmayı kabul etmeyeceklerini yineledi.
🎥 Recap İklim video: COP31’de müzakereler tıkanırken COPArt’ta sanat konuştu
Ülkeler iklim kriziyle mücadelede ortak bir karara varmakta zorlanırken, zirve kapsamında hayata geçirilen COPArt Projesi iklim krizini sanatın diliyle gündeme taşıdı.
COP31’den başka başlıklar:
COP zirvelerinin 23 yıllık kapanışının uzaması geleneği değişmedi
11 ülke bir günde 1 milyar ağaç dikme sözü verdi
Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.
Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.
Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin:
YouTube: @StüdyoRecap
Instagram: @studyorecap
Twitter: @studyorecap
Tiktok: @stdyo.recap
LinkedIn: Stüdyo recap
Bu bülten, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteğiyle hazırlanan Türkiye’nin iklim yönetişimi odaklı haber bülteni serisinin bir parçası olup, hiçbir şekilde Heinrich Böll Stiftung’un görüşlerini yansıtmaz.




