Mekke Anlaşması, “Türkiye’yi bölgesel çatışmaların tarafı yapma riski” itirazları arasında AK Parti, MHP ve CHP’nin oyuyla komisyondan geçti. Anlaşmanın kabulü için bu ilk aşama. Peki bizi ne bekliyor?
Özet bültenin hazır; okuma süresi 5 dakika!
Bugünkü sayımızda:
Mekke Anlaşması ilk aşamadan geçti: Bizi ne bekliyor?
Fon yasası AYM’ye, mutlak butlan AİHM’e
Bütçede tansiyon yüksek: Bakana istifa çağrısı
YENİ Parti’de İBB hazırlığı
🔵 Recap veri: Türkiye, Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde yerinde saydı
Mekke Anlaşması komisyondan geçti
Mekke Anlaşması, AK Parti, MHP ve CHP’nin oy çokluğuyla TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi. Yasalaşması için sırada Genel Kurul adımı var.
Anlaşmanın resmi adı; “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi.”
Anlaşma hangi yükümlülükleri getiriyor?
Gündemdeki 16 maddelik anlaşmada, ortak savunma sözü veriliyor; taraflardan birine yapılan dış kaynaklı silahlı saldırı tüm taraflara yapılmış kabul edilecek, askeri teçhizat olmak üzere lojistik destek verilebilecek.
Üç ülke de anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak.
Muhalefetin endişeleri ne?
Muhalefet, genel çerçevede anlaşmanın Türkiye’ye uzun vadeli yükümlülükler ve güvenlik riskleri getirdiği, imza sürecinin ise Anayasa’ya aykırı yürütüldüğü gerekçesiyle tepki gösteriyor.
YENİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Utku Çakırözer, üç ülkenin güvenlik önceliklerinin birbirinden farklı olduğunu ifade ediyor. Pakistan’ın Hindistan ve Afganistan’la, Suudi Arabistan’ın ise İran ve Yemen’deki çatışmalarla bağlantılı güvenlik sorunları bulunduğunu hatırlatan Çakırözer, Türkiye’nin bu ülkelerin askeri gerilimlerine taraf olabileceğini söyledi.
DEM Parti vekili Ceylan Akça Cupolo da, bölgesel istikrar ve barışı koruma gerekçesiyle caydırıcılık vurgulanırken, “ABD’nin bölgesel taşeronluğu mu yapılıyor?” diye sordu.
Muhalefetin bir diğer eleştirisi ise bir savunma anlaşması olmasına karşın teklifin Millî Savunma Komisyonu’nda görüşülmesine gerek duyulmaması.
Türkiye Yemen’e asker gönderebilir mi?
İtirazların ortak noktalarından biri de anlaşmanın anayasal çıkmazı. Anayasa’nın 90’ıncı maddesi uluslararası anlaşmaların onaylanmasına, 92’nci maddesi ise Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) yabancı ülkelere gönderilmesine ilişkin Meclis yetkilerini düzenliyor.
YENİ Parti ile DEM Parti’nin de gündemde tuttuğu “Yemen’e asker gönderme” belirsizliği burada düğümleniyor. Muhalefet olası bir askeri müdahale için ayrıca Meclis kararı gerekip gerekmeyeceği konusunda da komisyonda açıklama istendi.
İktidar ne diyor?
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın amacının saldırı değil, caydırıcılık olduğunu vurguluyor: “Ülkemizin imzaladığı ve taraf olduğu anlaşmalar, bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı değildir.”
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de, “Katar’da olduğu gibi Suudi Arabistan’a yönelik muhtemel askeri desteğimizin temel amacı da caydırıcılığın güçlendirilmesi olacaktır. Husilerle herhangi bir çatışmaya girilmesini kesinlikle öngörmüyoruz” açıklaması yapmıştı.
CHP neden ‘evet’ dedi?
CHP anlaşmayı “Türkiye’ye yeni bir jeopolitik alan açabileceği ve savunma işbirliği bakımından önem taşıdığı” gerekçesiyle savunuyor. Ancak Parti Sözcüsü Müslim Sarı, çekincelerinin sürdüğünü ifade ederek, “Asker gönderme yetkisinin TBMM’ye ait olduğunu ve bu yetkinin korunması gerektiğini vurguladık” dedi.
Fon kanunu AYM’ye gidiyor
YENİ Parti, fon yasasını Anayasa Mahkemesi’ne taşıyor. Kanunun Meclis’teki görüşmeleri tartışmalı geçmiş, AK Parti tarafından gece yarısı verilen önerge ile satış talimatı verdiği halde parasını alamayan yatırımcılar da tasfiye kapsamına alınmıştı.
İtirazın nedenleri
Finansal krizin kırılma noktası olan 17 Eylül ve öncesinde işlemini gerçekleştiremeyen yatırımcıların da tasfiye kapsamına alınması, muhalefet göre yaklaşık 250 bin kişinin daha fon mağdurları listesine eklenmesi demek.
YENİ Parti de öncelikle bu noktada, düzenlemenin iptalini isteyecek. Genel Başkan Özgür Özel, “Mağdurlara son darbe Meclis’ten geçen yeni yasa ile vurulmuştur. Bu konuda Anayasa Mahkemesi’ne başvurup mağdurları cezalandıracak, daha çok mağdur yaratacak maddelerin iptali yönünden gerekli hazırlıklarımızı yapıyoruz” diyerek açıkladı.
“Ekonomiye maliyeti 144 milyar dolar”
Özel, fon krizinin ekonomiye genel maliyetine de dikkat çekiyor ve Türkiye’nin 114 milyar dolarlık toplam kayıpla karşı karşıya olduğunu söylüyor:
“Yani krizin mağduru 455 bin tekil yatırımcı, 2 milyon vatandaş ya da 5,5 milyon borsa mağduru değil, bu krizin mağduru artık 86 milyon.”
Mutlak butlan kararı AİHM’e taşınabilir
YENİ Parti, mutlak butlan kararını ise AİHM’e taşımaya hazırlanıyor. Parti kurmaylarının Yargıtay’ı beklemeden AİHM başvurusu yapma yönünde karar aldıkları ifade ediliyor.
Bütçede tansiyon yüksek
Yoğun gündemli Meclis’in bir başka başlığı da 2027 yılı bütçesi. Bütçe Kanunu Teklifi’nin dünkü görüşmelerinde fon krizi gerginliği yaşandı, İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’a istifa çağrısı yaptı.
YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale ise Türkiye Sigorta üzerinden Türkiye Varlık Fonu’nun milyarlarca TL’lik zarara uğradığını iddia etti, şirketin yönetim kurulunda eski AK Parti milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı eski başdanışmanının ve AK Parti teşkilatlarında görev yapmış isimlerin bulunduğunu öne sürdü.
YENİ Parti’de İBB hazırlığı
YENİ Parti, 14-15 Kasım’da kuruluş kurultayına hazırlanıyor. Partinin kurultay öncesinde genel başkanlık için ön seçim yapma kararı da kulislere yansıdı.
Kurultay sürecinde partiye yeni katılımlar beklenirken eldeki rakamlar şöyle:
CHP’den istifa eden 258 belediye başkanından 242’si YENİ Parti’ye katıldı. CHP’nin 3 bin 650 belediye meclis üyesinin dörtte üçü YENİ Parti’ye geçti.
YENİ Parti, ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi’nde kendi parti grubunu kurmak üzere harekete geçmiş görünüyor. Parti kurmayları, kasım ayında İBB Meclisi’ndeki CHP’li üye sayısının 153’ten 10-15’e kadar düşebileceğini belirtiyor.
Belediyelere operasyon
CHP’li Bakırköy Belediyesi’ne ‘ihale’ ve ‘ruhsat’ soruşturması kapsamında dün sabah saatlerinde operasyon düzenlendi; başkan yardımcıları Nurcan Alan, Ali Rıza Akyüz, Cemalettin Özdemir, Arda Karadağ, Abdülhamit Pehlivan ve 2 meclis üyesinin de aralarında bulunduğu 56 kişi gözaltına alındı.
Operasyonun Bakırköy Belediye Başkanı Ayşegül Ovalıoğlu ile belediye meclis üyelerinin CHP’den ayrılarak YENİ Parti’ye katılmasının beklendiği gün gerçekleşmesine dikkat çekiliyor.
Bir başka operasyon da Denizli’de oldu; Merkezefendi Belediye Başkanı Şeniz Doğan ve eşi Mehmet Ali Doğan’ın da aralarında bulunduğu 17 kişi gözaltına alındı.
Gözden Kaçmasın
Külliye’de sürpriz görüşme: Erdoğan ve Bahçeli bir araya geldi (BirGün)
Yaptığı konuşma nedeniyle Av. Prof. Dr. Kanadoğlu hakkında soruşturma (X)
SPK, tasfiye edilen fonlarda ödeme şartlarını açıkladı, önce “para piyasası” (AA)
TÜİK işsizlik verilerini açıkladı: İşsiz sayısı 3 milyona yaklaştı (Dünya)
YRP’li Suat Kılıç: “Seçim tarihinin aykırılığına karar verecek bir AYM yok” (ANKA)
Azerbaycan’daki “başörtüsü yasağı” eleştirisine Türkiye’de soruşturma iddiası (DWTürkçe)
Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.
Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.
Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.
Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy
Hilmi Hacaloğlu, Politika Muhabiri, @hilmihacaloglu
Gözde Ocak, Editör, @gozde__ocak
Demet Şöhret, Dijital iletişim Uzmanı, @demet_so