ANKARA- CHP, bir süredir dile getirdiği erken seçim çağrısına olumlu yanıt alamaması nedeniyle “Meclis’te istifalar yoluyla ara seçim yapılması” ihtimalini tartışmaya açtı. Ancak TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Anayasa ve iç tüzükteki aritmetik çoğunluk gerekliliğini işaret etti.

Mevcut durumda, AK Parti ve MHP haricinde tüm muhalefet cephesi, CHP’yi destekleseler bile, milletvekili istifalarının kabulü için de ara seçim kararı için de 301 oy gerekli. Yani “Meclis’te istifalar yoluyla ara seçim yapılması” ihtimali çok zayıf görünüyor. Zira sandalye çoğunluğu AK Parti ve MHP’de.

Milletvekilliği için ara seçim senaryosunda durum böyleyken yerel yönetimlerde ise ara seçim yapılması için de o seçim bölgesindeki belediye meclisinde çoğunluğunun boşalma şartı bulunuyor ya da yine TBMM’de oy çokluğuyla yasa değişiklikle yerelde ara seçim kararı alınması gerekiyor. CHP açısından belediyelerde seçimi zorlama olanağı da “çok ama çok zor” olarak yorumlanıyor.

Peki, “ara seçim” eksenli tartışma, Türkiye’nin gündemine nasıl geldi? Ara seçim kararı alınmasının koşulları neler? Konuya ilişkin hangi açıklamalar yapıldı. Detaylara bakalım…

Talep ilk olarak nasıl gündeme geldi?

Ara seçim talebi, Bursa Büyükşehir Belediyesi Başkanı Mustafa Bozbey’in 31 Mart günü gözaltına alınması üzerine CHP Genel Başkanı Özgür Özel tarafından gündeme getirildi. Özel, hem TBMM’de hem de yerel yönetimlerde sandık kurulması gerektiğini söyledi.

“Yaşadıklarımız bir CHP meselesi değildir. Bu darbe, milletin seçme ve seçilme hakkına yapılmış bir darbedir” diyen Özel, operasyon düzenlenen tüm belediyelerde seçim yapılmasını önerdi. Cumhurbaşkanı ve AK Parti Lideri Recep Tayyip Erdoğan’a seslenen Özel, seçim yapılması ve CHP’nin kaybetmesi halinde siyaseti bırakacağını da açıkladı.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un mevcut 8 boş milletvekilliği sandalyesi için inisiyatif alması gerektiğini söyleyen Özel, “Boşalan sekiz koltuk için seçim yapacaksak, Numan Bey harekete geçmeli. Onlar sekiz milletvekili için planlamıyorsa, boş sandalye sayısı 30’a ulaştığında mecbur yaparlar. O zaman yapmazlarsa da ‘seçimden, sandıktan kaçmak’ gibi siyasi bir maliyeti var” açıklamasında bulundu.

Özel, “Bunun için AK Parti ile uzlaşmamız gerekmiyor. AK Parti’nin Anayasa’ya uyması yeterli. Seçimlerden 30 ay geçtikten sonra ve normal seçim tarihinden bir yıl öncesine kadar ara seçim yapılabilir” diyerek teknik ve Anayasal koşulların oluştuğuna da işaret etti.

AK Parti’de ilk açıklama Çelik’ten

Özel’in seçim restine karşılık AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, “Seçim olsa bu CHP yönetimi ağır bir yenilgiyle karşı karşıya kalır” açıklaması yaptı. Çelik, ayrıca seçim talebi için “dünya gerçekliğinden kopuk” değerlendirmesinde bulundu.

Erdoğan, gündemlerinde olmadığını söyledi

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise, kabine toplantısı sonrasındaki açıklamasında, “Ne hükümetimizin ne milletimizin yakın vadedeki siyasi koordinatlarında erken veya ara seçimin yer almadığının bilinmesini istiyorum” dedi.

Anayasa ve mevzuat ara seçimde hangi şartları işaret ediyor?

Türkiye’de “ara seçim” koşulları, Anayasa’nın 78’inci maddesi ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 7’nci maddesi ile düzenleniyor.

Anayasa uyarınca iki durumda ara seçim olasılığı ortaya çıkıyor. Birincisi TBMM’de en az 30 milletvekili sandalyesinin istifa, ölüm veya vekillik düşürülmesi sonucunda boşalması. İkincisi ise bir ilin veya bir seçim çevresini temsil eden milletvekili kalmazsa o zaman ara seçime gidilmesi.

Kanunda ise, “Anayasa gereği, ara seçim her seçim döneminde bir defa yapılır ve genel seçimden 30 ay geçmedikçe ve genel seçimlere 1 yıl kala ara seçime gidilemez. Ancak, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM’de üyesi kalmaması halinde boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk pazar günü o seçim çevresinde ara seçime gidilir” hükümleri bulunuyor.

CHP’nin “ara seçim” talebi, tüm Türkiye’yi sandığa götürecek ve Cumhurbaşkanı seçim sandığı kurulacak bir seçim değil. CHP, 30 milletvekilinin istifasıyla boşalacak milletvekili sandalyeleri için ilgili illerde sandık kurulabilmesini tartışıyor. Ancak bu yöntemle ara seçime gidilmesi önünde anayasal şartlar, yani “Meclis Aritmetiği” engeli bulunuyor.

TBMM’de ara seçim kararı için oy şartı

TBMM’de “erken seçim” kararı alınması için üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuna, yani en az 360 “kabul” oyuna ihtiyaç varken, “ara seçim” kararı için ise 30 milletvekilinin istifası ve salt çoğunluk yani 301 “kabul” oyu şartı bulunuyor.

Meclis’te an itibariyle 592 milletvekili bulunuyor. 600 sandalyeden 8’i boş durumda. CHP yönetimi,14 Mayıs 2023’teki Genel Seçimler üzerinden 30 ay geçtiği için (Anayasa’da ara seçim için 30 ay geçmiş olması koşulu bulunuyor) bu 8 sandalyenin temsil ettiği illerde ara seçim yapılması gerektiği görüşünde.

Özgür Özel, ara seçim seçeneğine ilişkin, “Şimdi ara seçimin kaçınılmaz olarak yapılacağı dönemdeyiz. Son bir yıl olursa yapamayız. Bu ara seçim 1960’tan beri yapıldı. 1960’tan beri bundan İnönü kaçmadı, Demirel kaçmadı, Ecevit kaçmadı, Özal kaçmadı, Erbakan kaçmadı, şimdi Erdoğan kaçacak mı? Şimdi ara seçim zamanı ve bu ara seçim gerekli olan, yapılacağı yerler belli. Bunun en geniş coğrafyada yapılmasını ister miyim? İsterim. Adımlar atar mıyım? Atarım” çıkışını yaptı.

Özel, bu çıkışıyla CHP’de, boş 8 sandalyeyi 30’a tamamlayacak ara seçim istifalarının olabileceğinin de sinyalini verdi.

Ancak CHP milletvekilleri istifa etse bile meclis aritmetiğinin seçime engel olabileceği yorumu yapılıyor. Çünkü CHP’li vekiller istifa dilekçesi verdiğinde, bunun resmileşmesi için Meclis onayı, TBMM Genel Kurulu’nda salt çoğunluğun istifaları onaylaması şartı aranıyor. Yani 301 oy…

TBMM aritmetiğinde; MHP ve AK Parti ile Cumhur İttifakı’na bağlı olan bağımsız milletvekilleri ve Cumhur İttifakı’yla birlikte hareket eden siyasi partilerin milletvekilleri 334 sandalyeye sahip.

Aritmetik CHP cephesinden varsayıldığında, Meclis’teki diğer tüm partiler dahil olsa bile 267 “kabul” oyuna ulaşabiliyor.

Her durumda muhalefet, TBMM aritmetiğinde 301 salt çoğunluk oyuna ulaşamıyor. Yani ara seçim sadece AK Parti ve MHP milletvekillerinden “fire” olması durumunda mümkün olabiliyor.

TBMM Başkanı ne dedi? Siyaset arenasında ara seçim nasıl karşılanıyor?

Son olarak, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da ara seçim talebine kapıyı kapattı.

Kurtulmuş, “Anayasamızda hangi şartlar altında ara seçime gidilebileceği çok nettir ve milletvekili istifaların hangi şekilde kabul edilebileceği açıktır. Bu konuda karar alma yetkisi TBMM’dedir. Ara seçimin nasıl yapılabileceği Anayasa’da ve iç tüzükte bellidir. O şartlar yerine geldiğinde bu olur ama karar verecek olan Genel Kurul’dur ve Genel Kurul’un böyle bir karar alması şarttır. Yani burada TBMM Başkanlığı’na en ufak bir inisiyatif bırakılmamıştır” dedi. Kurtulmuş, bu açıklamasıyla TBMM Genel Kurulu’ndaki oylama aritmetiğini işaret etti.

Diğer siyasi partilere baktığımızda ise;

DEM Parti’de önce Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan, “Çağrının nedenini anlıyoruz. Ancak öncelik demokratikleşme adımları olmalı. CHP bu konuda öncü olmalı. Seçim atmosferi tartışması birçok konunun üstünü örter” dedi.

Ardından Özgür Özel’in DEM Parti Genel Merkezi’ni ziyaretinde ise Tülay Hatimoğulları, ara seçim yönünde kararı parti kurullarında değerlendirmek gerektiğini belirterek, “DEM Parti olarak toplum talepleri doğrultusunda olası bir seçime hazırlıklıyız” mesajını verdi.

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ise, “Ayakları yere basmayan çıkışlar muhalefetin gücünü azaltır. Biz şimdi ‘hemen seçim’ diyoruz ama gösteri için değil gerçek bir ihtiyaç olduğu için istiyoruz. Bu ülke artık yönetilemediği için seçim diyoruz” diye konuştu. Dervişoğlu, bu açıklamasıyla birlikte hiçbir seçim kararına “hayır” demeyeceklerini de söyledi.

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, “Bugün yapılması gereken bu ara formüllerden ziyade ana formüllere yoğunlaşıp iktidarı hemen seçime zorlamak” dedi.

En son ara seçim Erdoğan’a Başbakanlık yolunu açmıştı

Türkiye’de Anayasa uyarınca bir seçim çevresinde hiçbir milletvekili kalmaması şartıyla TBMM’de ara seçim kararı alınması en son 2022 yılındaki Siirt ili örneğiyle gerçekleşti. Ara seçim kararı, Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK), AK Parti tarafından Siirt‘in Pervari ilçesine bağlı Doğanköy’deki sonuçlara itirazı üzerine alındı. Siirt’teki genel seçimler iptal edildi.

AK Parti, 3 Kasım 2002 Genel Seçimleri sonucunda iktidar olmuş ancak Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasi yasaklı olması nedeniyle Başbakanlık koltuğuna Abdullah Gül oturmuştu.

Erdoğan’ın yasağı gerekçesiyle yapılacak ara seçime katılabilme olanağı olmamasına rağmen, dönemin CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, Erdoğan’ın aday olabilmesi için anayasa değişikliği önerdi. Anayasa değişikliği süreci ardından 9 Mart 2003’te Siirt’teki ara seçimde Erdoğan milletvekili adayı oldu.

Siirt ara seçimine 4 siyasi parti katılırken; birisi Erdoğan olmak üzere AK Parti üç milletvekilliği kazandı ve AK Parti’nin milletvekili sayısı 365’e yükselirken, CHP’nin milletvekili sayısı 177’ye, bağımsızların sayısı ise 8’e geriledi. Erdoğan, milletvekili olması sonrasında Başbakan olarak 14 Mart 2003’te 59’uncu Hükümeti kurdu.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve dijital iletişim uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

ANKARA- MHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili İzzet Ulvi Yönter, genel başkan yardımcılığı görevinden istifa etti. İstifadan önce sert ve sitemli sözler içeren paylaşımlar yapan Yönter’in, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Başdanışmanı Eyyup Yıldız’ı hedef aldığı iddia edildi.

Bu üst düzey istifa, MHP içindeki ayrışmayı açığa çıkardı. Stüdyo recap olarak, MHP’de yaşanan bu gerilime mercek tutmaya çalıştık.

Genel başkan yardımcısı, genel başkan başdanışmanını hedef aldı

MHP Genel Başkan Yardımcısı İzzet Ulvi Yönter, cuma günü (27 Mart) sosyal medya hesabından “MHP’ye sızan ajan seni her cihetten izliyoruz. Doğruluktan ne anlarsın! Merak etme seninle mutlaka hesaplaşacağız... Paran da işe yaramayacak dümenci alçak...” paylaşımını yaptı. Yönter’in hedefinde Genel Başkan Başdanışmanı Eyyup Yıldız’ın olduğu öne sürüldü.

Yönter’e destek paylaşımları

Yönter’e bazı MHP’li isimlerden destek geldi. MHP Genel Başkan Yardımcısı Semih Yalçın, Yönter’in paylaşımını yeniden paylaştı. Yalçın, daha sonra paylaşımını geri aldı.

Yönter’e MYK üyesi Tamer Çakıroğlu, MHP İstanbul İl Başkan Yardımcısı Engin Akyüz, MHP Merkez Yönetim Kurulu eski üyeleri Taner Gökçek, Nevzat Ünlütürk, Şahin Gürz gibi isimler paylaşımlarıyla destek verdi.

Yıldız’dan imalı paylaşım: Nefsini terbiye edemeyen, başkasına nasihatle yol gösteremez

Yönter’in paylaşımının ardından Bahçeli’nin başdanışmanı Eyyup Yıldız ise Yönter’e yönelik olduğu yorumu yapılan şu paylaşımı yaptı:

“Söz çoktur, hakikat az… İnsanı yücelten, söylediği değil; yaşadığıdır. Nefsini terbiye edemeyen, başkasına nasihatle yol gösteremez. Biz, söze değil hâle bakarız. Doğru olanın, dosdoğru duranların yanında olmayı tercih ederiz.”

“Gördüğüm lüzum üzerine…”

Paylaşımdan kısa bir süre sonra Yönter, “Gördüğüm lüzum üzerine MHP Genel Başkan Yardımcılığı görevinden istifa ediyorum” diyerek istifasını duyurdu.

Bahçeli’den ‘sakin’ açıklama: Akademik kariyerinde başarılar dilerim

İstifaya dair MHP lideri Devlet Bahçeli’nin ne diyeceği merak konusuydu. Bahçeli, “Küskünlük yoktur. Farklı partilerde görünen olaylara benzer bir yapı değildir. Kendi anlayışı çerçevesinde yapmış olduğu bir iş bölümü sonucudur. Akademik kariyerinde başarılar dilerim. MHP’de kırılma, intikam gibi kavramlar bize çok yabancı” açıklamasını yaptı.

“İstifayı Bahçeli istedi” iddiası

Bahçeli’nin bu açıklaması için ‘istifaya üstü kapalı onay verdi’ yorumu yapıldı. Hatta Yönter’in istifasının MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin isteğiyle gerçekleştiği iddia edildi.

MHP üst düzey yönetimi arasındaki bu gerilim, son bir haftada görünür olsa da kulislerde bu gerilimin çok daha uzun bir geçmişi olduğu konuşuldu.

İlk kırılma Sinan Ateş cinayeti mi?

Gerilime kaynaklık eden olaylardan birinin Ülkü Ocakları eski başkanı Sinan Ateş cinayeti olduğu iddialar arasında. Ülkü Ocakları Genel Başkanı Ahmet Yiğit Yıldırım ve eski MHP Milletvekili Olcay Kılavuz’un cinayete dahli olduğu iddia edilmiş ancak bu isimler soruşturmaya dahil edilmemişti.

Bu süreçte Yönter, Sinan Ateş’in öldürülmesine ilişkin davada hüküm giyen sanıklar Emre Yüksel ile Tolgahan Demirbaş’ın fotoğraflarını sosyal medyadan paylaşmış ve “Mazlumlar mahkum olursa adalet yerin dibine geçer. Elbette adalet tecelli edecek, masumlar bir gün hürriyetiyle birleşecek” demişti. Bir diğer MHP Genel Başkan Yardımcısı, Yönter’e yakın isimlerden Semih Yalçın da benzer biçimde pozisyon almıştı.

Sinan Ateş’in ailesi, yargı sürecinde sıklıkla Yönter, Semih Yalçın, Olcay Kılavuz ve Ahmet Yiğit Yıldırım’dan şikayetçi olduklarını söylemiş, bağlantılarının araştırılmasını istemişlerdi. Ancak aile sonuç alamamıştı.

Ülkü Ocakları, MHP ve milliyetçi camiada şekillenen ve derin bir kırılma yaratan bu cinayetin partide siyasi güç devşirme amaçlı bir gerilimin sonucu olduğu yorumu yapılmıştı. Bugün ise cinayet, MHP’de yaşanan kırılmanın ilk kıvılcımı olarak değerlendirildi.

Esas mesele Ayhan Bora Kaplan mı?

MHP çevresindeki bir diğer kırılma da suç örgütü lideri Ayhan Bora Kaplan operasyonuyla gerçekleşti. Bu operasyonun MHP içi gerilimi büyüten esas mesele olduğu yorumları yapıldı.

Tutuklu Birgün muhabiri İsmail Arı’nın geçtiğimiz yıl yaptığı bir habere göre; Kaplan dosyasının ek iddianamesinde, Ayhan Bora Kaplan’ın sağ kolu olarak bilinen Serdar Sertçelik’e MHP içinden bilgi sızdı. Sertçelik’in telefonunda yer alan mesajlaşmalara göre suç örgütü üyeleri, MHP içi bilgileri İzzet Ulvi Yönter sayesinde önceden öğrenmişlerdi.

“Güç, bilgi ve kontrol mücadelesinin dışa vurumu”

Bir başka iddiaya göre de Yönter, Eyyup Yıldız’ı Ayhan Bora Kaplan operasyonu ve Sinan Ateş cinayeti gibi kritik meselelerde basına bilgi sızdırmakla suçladı. ‘MHP içindeki ajan’ ifadesiyle de bunu kastettiği iddialar arasında.

Yönter’in istifasından sonra söz konusu ek iddianameyi hatırlatan Yeniçağ yazarı Fatih Ergin, Yönter’in istifasına ilişkin “MHP’de yaşananlar sadece iki ismin çekişmesi değil; güç, bilgi ve kontrol mücadelesinin dışa vurumu” dedi.

Ergin “İzzet Ulvi Yönter ve onun cephesindekiler, Ayhan Bora Kaplan davasını MHP’ye sıçratan isim olarak Eyyup Yıldız’ı görüyorlar. Savaşı açığa çıkaran ve Yönter’i istifaya götüren kırılma noktası da bu olay oluyor. Ayrıca Yönter’in uzun süredir Bahçeli ile görüşememesi Yıldız’ın etkisine bağlanıyor” diye ekledi.

Bahçeli sonrasına hazırlığın tansiyonu mu?

MHP içindeki bu gerilime dair yapılan yorumlardan biri de “kavganın sebebinin Bahçeli sonrasına dair planlamalardaki çıkar çatışması” olduğu.

Bahçeli’den sonra partinin başına geçecek kişi ve ekiplerin çekişmesinin sonuçlarından birinin bu istifa olduğu Ankara’da sıklıkla dillendiriliyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve dijital iletişim uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

ANKARA- DW Türkçe muhabiri Alican Uludağ’ın yakalama kararının ve Birgün muhabiri İsmail Arı’nın tutuklanmasının gerekçesi: “Hatalı bilgiyi alenen yayma suçu”... Ceza mevzuatının çiçeği burnunda suçlama konusu, bugünlerde de gazetecilik ve gazeteciler aleyhine kullanılmasıyla tartışılıyor.

Gazeteciler hakkında tutuklanma ve hapis cezası kararları alınması tartışması ile birlikte Stüdyo recap, sizleri “suyun kaynağında kurutulması” yaklaşımıyla sürdürülen, gazeteciliğe karşı yeni iktidar hamlesine tanık olmaya davet ediyor.

“Hatalı bilgiyi alenen yayma suçu” esasen Cumhurbaşkanı ve AK Parti lideri Recep Tayyip Erdoğan’ın “sosyal ve kültürel iktidar arayışındaki yeni araç” olarak yorumlanıyor. Peki, bu yolla iktidar topluma kendi gerçekliğini mi dayatmayı amaçlıyor?

Bugünkü medya tablosu BTK, RTÜK ve internet kanunuyla nasıl çizildi?

Tarihteki her güç sahibi gibi “hakikat bükücü” konumundaki iktidar, kitlesel medya kuruluşlarını medya sahipliği değişiklikleri ile kontrolüne aldı. Basın İlan Kurumu (BİK) ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) gibi araçları kullanmakta da ustalaştı.

İlk adım 2007; bugün “Dijital İtaat Rejimi”

İnternet ortamı ve dolayısıyla sosyal medya platformları” ise iktidarı döneminde tanıştığı sürpriz alan oldu. Buna karşı harekete geçmekte gecikmeyen AK Parti, 2007 yılında, 5651 sayılı Kanun ile internet alanı için “özel suç yasasını” hayata geçirdi. Bugün gelinen noktada İfade Özgürlüğü Derneği’nin (İFÖD) tespitiyle Türkiye’de 2026 yılında “Dijital İtaat Rejimi” kuruldu.

Bu kanun gerekçesiyle haber içeriklerine erişim engellemesi getirildi. Yıllar içerisinde AK Parti, MHP desteğiyle kanun kapsamını genişleterek çoğunluğu yolsuzluk, usulsüzlük gibi halk/kamu zararına gelişmeleri anlatan haberleri internet ortamından sildirmeye başladı. Böylece toplumsal hafıza silindi ve hatta yok edilme aşamasına gelindi.

İktidar cephesi yıllardır hakikat mücadelesinde halka hangi haberleri nasıl ulaştırılacağının kontrolünde güçlense de gazeteciler gerçekleri kamuoyuna anlatmaya devam etti.

İktidar, “kontrolü dışında” gördüğü yayın kuruluşlarını da kontrol etmek amacıyla 2023 yılı seçimleri öncesinde konuya ilişkin yeni adımlar attı. İşte bu adımlardan biri bugün Alican Uludağ ve İsmail Arı’nın da tutuklanmasına gerekçe olan TCK 217…

TCK 217: Dezenformasyon bahanesiyle Basın Kanunu değişiklikleri

AK Parti ve MHP imzalı yasa teklifi, 26 Mayıs 2022 günü TBMM’ye sunuldu ve böylece “hatalı bilgiyi alenen yayma suçu” gündeme taşındı. Yasa teklifinde, Basın Kanunu’nda değişiklik önerileriyle birlikte Türk Ceza Kanunu’nun 217’nci maddesinde “dezenformasyonla mücadele” gerekçesiyle 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülen yeni suç tanımlaması yapıldı.

Adalet Komisyonu aşaması dahil olmak üzere TBMM’deki görüşmelerde AK Parti ve MHP, düzenlemenin “sosyal medya platformlarındaki dezenformasyonla mücadele” gerekçesiyle hazırlandığını ve “gazetecilik ile ilgili olmadığını” savundu. Ancak bu “yeni suç oluşumunun” hali hazırda Basın Kanunu başlığı altında getirilmesi dikkat çekiciydi.

Komisyon aşamasında Yargıtay temsilcisi de “Gerçeğe aykırılığı kim belirleyecek?” sorusuyla “hatalı bilgiyi alenen yayma suçu” ile gazetecilere yönelik yargılamalar yapılabileceğini dile getirdi.

Medya Dayanışma Platformu çatısı altındaki basın meslek örgütleri de yasa teklifine, “Türkiye tarihinde ifade özgürlüğü açısından en büyük engel olacak” uyarısıyla tepki gösterdi. Basın Konseyi, Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD), Diplomasi Muhabirleri Derneği (DMD), Ekonomi Muhabirleri Derneği, Gazeteciler Cemiyeti, Haber-Sen, İzmir Gazeteciler Cemiyeti, Parlamento Muhabirleri Derneği (PMD), Türkiye Foto Muhabirleri Derneği (TFMD) ve Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın oluşturduğu platform ortak açıklamasıyla çağrıda bulundu.

O dönemki açıklamada, “Muğlak ve ucu açık ifadelerle hangi savcının hangi yanlış bilgiyi yayanlarla ilgili harekete geçeceği bilinemeyecek. Sosyal medyada eleştirel paylaşımlar, ‘dezenformasyon’ olarak suçlanabilecek. Yalan haberi yapanın yanı sıra ‘yayan’ ifadesi getirilerek demokrasiyi ve ifade özgürlüğü ilkesini temelinden sarsıp çökertecek pek çok uygulamayla karşı karşıya kalınacak” denildi.

Tepkiler üzerine AK Parti “toplumsal mutabakat gerekli” diyerek yasa teklifi görüşmesini Ekim ayına erteledi.

İktidar, suçlu ilan etme aracını DMM ile hayata geçirdi

Teklifin Ekim 2022’ye ertelenmesinin ardından iktidardan başka bir adım geldi. Cumhurbaşkanı ve AK Parti lideri Erdoğan’a bağlı Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından Ağustos 2022’de Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM) kuruldu. DMM, o günden bugüne Twitter (X) hesabı ve “Dezenformasyon Bülteni” yayınlarıyla doğru ve yanlış bilginin ne olduğu konusunda karar verici ilan edildi.

DMM aracılığıyla iktidar, genellikle “hoş bulmadığı” haberler üzerine medya kuruluşlarıyla gazeteciler hakkında dezenformasyon suçlamaları yöneltmeye başladı.

TBMM yaz tatilindeyken, yasal düzenlemede, hapis cezası öncesinde para cezası verilmesi ve kademeli cezalandırma yapılması gibi öneriler de gündeme taşındı. Ancak Cumhur İttifakı “hatalı bilgiyi alenen yayma suçu” ile suçlama yapılabilmesi için şartlar bulunduğu ve bunun gazetecilikle ilgili olmadığında ısrar etti.

Teklif, Ekim 2022’de Genel Kurul’da kabul edilerek yasalaştı.

Bugünden bakınca: Sonra ne oldu?
Teklif, yasalaşmasından bugüne gazetecilik aleyhine haber içerikleri nedeniyle gazetecileri, aslında gerçekliği hedef alan bir suçlama oldu.

Medya ve Hukuku Araştırmaları Derneği’nin (MLSA), Mart 2026’ta yayımladığı raporla “hatalı bilgiyi alenen yayma suçu” gerekçesiyle açılan dava dosyalarında, suçlamaların yüzde 70’ten fazlasının gazetecilere yapıldığını belgeledi.

Mevcut tabloda; son olarak DW Türkçe muhabiri Alican Uludağ ile Birgün muhabiri İsmail Arı örneklerinde olduğu üzere en az 70 gazeteci aleyhine bu suçlamayla soruşturma dosyası açıldı. Keza bu suçlamayla ilk tutuklanan isim Bitlis’teki gazeteci Sinan Aygül olmuştu.

Bugün ise; T24 yazarı Tolga Şardan, Medyascope muhabiri Furkan Karabay, Tele1TV kurucusu Merdan Yanardağ ve Onlar TV ekibinden Timur Soykan ile Barış Pehlivan gibi pek çok isim aleyhine yargılama yürütülüyor.

MHP’li Yıldız halen “suç oluşumunda beş şart” diyor ama gazetecilik suçlanıyor
Suç düzenlemesinde AK Partili Ahmet Özdemir ile birlikte ilk imzacı olan MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ise, 2022’de teklif gündeme taşındığı günden bugüne suçun oluşması için beş şart bulunduğunu ve dolayısıyla gazetecilerin hedef alınmadığını savunuyor.

Alican Uludağ hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nca “hatalı bilgiyi alenen yayma suçu” ile Ankara’daki evinde yakalama kararı uygulatılması ardından Feti Yıldız suç tanımlamasındaki şartları yeniden hatırlattı.

Eleştiriler üzerine 26 Şubat günü “ibret ve hayretle izliyorum” diyen Yıldız, “Haber verme sınırını aşmayan bildirimler dezenformasyon suçunu oluşturmaz. Dezenformasyonla mücadele kanununun haberle,haberciyle bir meselesi yoktur.” iddiasını da yineledi.

Yıldız’a göre; herhangi bir bilgiye karşı TCK 217’deki dezenformasyon suçlaması yönetilmesi için “1- Gerçeğe aykırı olması, 2- Alenen yayılması, 3- Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratma saikiyle paylaşılması yani özel kast ile hareket edilmesi, 4- Kamu barışını bozmaya elverişli olması ve 5- Türkiye’nin iç/dış Güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığı ile ilgili yalan olması” şartları var.

MHP’li Yıldız’ın “hayretine” rağmen savcılıklar ise TCK 217’deki “hatalı bilgiyi alenen yayma suçu” gerekçesiyle gazetecileri suçlamaya devam ediyor.

Son olarak, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturmasıyla Birgün muhabiri İsmail Arı hakkında yakalama ve tutuklama kararı gerekçesi bu dezenformasyon suçu oldu.

Bu gelişme üzerine eski savcı ve CHP’li İlhan Cihaner de, “TBMM iradesine de, hukuka da tamamen ters bir yargı pratiği ile karşı karşıyayız” tespitinde bulundu. Cihaner, başta MHP’li Yıldız olmak üzere vekillere seslenerek, bu suça ilişkin “Meclis’te konuşulanlar ‘boş lakırdı’ değil ise TBMM mutlaka adım atmalıdır” çağrısı yaptı.

Feti Yıldız ise, “İlk imzacısı olduğum teklif zinhar bir sansür kanunu değildir.” yanıtını vererek, yine yeniden suçun oluşumunda şartlar olmadan suçlama yapılamaz görüşünü paylaşmayı sürdürüyor.

Sosyal medya platformlarında ve medyada “kamu barışını bozucu iddialar, halkı kışkırtacak yanlış içerikler paylaşılmasını önlemek” iddiasıyla Cumhur İttifakı’nın icadı suç ise, gazeteciliği tehdit etmeye devam ediyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve dijital iletişim uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

CHP'ye yönelik operasyonlarda "eşik tarih" olan 19 Mart’ın birinci yıl dönümünde; Silivri Cezaevi’nde tutuklu olan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkındaki adli süreçlere mercek tutuyoruz.

1) İBB Davası– Görevi kötüye kullanma, rüşvet alma ve ihaleye fesat karıştırma

İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi, kamuoyunda “tarihi dava” olarak nitelendirilen dosyada yargılamayı 9 Mart’ta Silivri’de başlattı. Mahkeme davanın 12,5 yıl sürmesini öngördü.

Dava iddianamesinde, “suç örgütü lideri” olarak suçlanan İmamoğlu ile birlikte; İBB personeli, CHP’li ilçe belediye başkanları ve CHP’li yöneticiler aleyhine “Ekrem İmamoğlu Suç Örgütü” tanımlaması yapılıyor.

İmamoğlu’nun da aralarında bulunduğu 106’sı tutuklu olmak üzere 402 kişi “şüpheli” olarak suçlanırken, İmamoğlu’nun 142 ayrı eylemden, 849 ila 2 bin 430 yıla kadar hapsi isteniyor.

İmamoğlu hakkındaki iddialardan bazıları:

• suç örgütü yöneticisi olmak

• suç örgütüne üye olmak

• irtikap”, “rüşvet

• nitelikli dolandırıcılık

• kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirmek

• ihaleye fesat karıştırmak

İmamoğlu’nun bu dosyada 23 Mart 2025’te tutuklu yargılanması kararı üzerine İçişleri Bakanlığı’nca İBB Başkanlığı görevinden uzaklaştırıldı.

Soruşturmayı başlatan İstanbul Başsavcısı olan Akın Gürlek’in şubat ayında adalet bakanı olarak atanması ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “ahtapot” ifadesinin iddianamede yer alması “siyasi dava” eleştirilerini de gündeme getirdi.

2)Terör Soruşturması – “Kent Uzlaşısı” stratejisi ile suçlama:

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın “terör” suçlamasıyla başlattığı soruşturmada, üç ayrı dosya bulunuyor. Üçüncü dosyanın birinci yıldönümüne yaklaşırken, henüz bir iddianame hazırlanmadı.

“Kent Uzlaşısı”nın suçlama konusu yapıldığı üçüncü dosyada, CHP ve DEM Partili belediye başkanları ve yöneticileri geçtiğimiz aya kadar tutuklu yargılanıyordu. Son tahliye kararıyla birlikte, bu dosyadan tutuklu yargılanan isim kalmadı.

İmamoğlu’nun 23 Mart 2025’te bu dosyadan tutuksuz yargılanmasına karar verilirken, İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, Şişli Belediye Başkanı Resul Ekrem Şahan, Reform Enstitüsü başkanı Mehmet Ali Çalışkan ve Şişli Belediye Başkan Yardımcısı Ebru Özdemir 11 aydır tutukluydu.

Son olarak 11 Şubat 2026’da İstanbul 10. Sulh Ceza Hakimliği; Şahan, Özdemir ile Çalışkan’ın tahliyesine karar verdi. Ancak Şahan, İBB Davası nedeniyle Silivri’de halen tutuklu.

“Kent Uzlaşısı”nın tüm dosyalarına ilişkin detaylara Stüdyo recap’teki yazımızdan ulaşabilirsiniz.

• İlk suçlama adresi Esenyurt İlçe Belediyesi idi, Ahmet Özer tutuklandı. Tahliye edildi ancak Özer halen görevine iade edilmedi,

• Önce ilçe belediyeleri ve sonra İBB, “Kent Uzlaşısı” suçlusu oldu,

Şişli’ye “terör” suçlamasıyla kayyım atandı, henüz iddianame yazılmadı.

3) Casusluk Davası– Kişisel verileri çalma ve casusluk suçlamaları

Dava, İstanbul 25. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 11 Mayıs’ta görülmeye başlanacak.

Dosyada “itirafçı” olan Hüseyin Gün’ün casusluk faaliyeti yürüttüğü iddiasıyla; İmamoğlu, danışmanı Necati Özkan ve TELE1 Genel Yayın Yönetmeni Merdan Yanardağ hakkında 15’er yıldan 20’şer yıla kadar hapis cezası talep ediliyor. Suçlama konusu ise “siyasi casusluk”.

Soruşturma kapsamında, 24 Ekim 2025’te, Merdan Yanardağ henüz gözaltındayken, Yanardağ’ın oğluna ait olan TELE1’e kayyum atandı.

27 Ekim 2025’te İmamoğlu, Özkan ve Yanardağ’ın tutuklu yargılanmasına karar verildi. Gazeteci Merdan Yanardağ bu dosya nedeniyle 4,5 aydır Silivri Cezaevi’nde tutuluyor.

Bu soruşturmadaki iddialar, İBB Davası’nın iddianamesinde yer aldı.

4) Konser/Usulsüz Harcama Soruşturması – Görevi kötüye kullanma:

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, İBB’nin sanatsal etkinlikler ve konserler düzenlerken “kamu kaynaklarını usulsüz şekilde harcadığı” gerekçesiyle 14 Kasım 2024’te soruşturma açtı.

Bu dosyada İmamoğlu, TCK 257’nci madde uyarınca “görevi kötüye kullanma” ile suçlanıyor. Soruşturma henüz davaya dönüşmedi.

5) Diploma Davası – Resmi evrakta sahtecilik suçlaması:

İstanbul 59. Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki davada, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 204’üncü maddesindeki “zincirleme şekilde resmi belgede sahtecilik” suçlamasıyla, İmamoğlu aleyhine 2 yıl 6 aydan 8 yıl 9 aya kadar hapis cezası talep ediliyor.

Bunun yanı sıra İmamoğlu aleyhine “siyasi yasak” talebi de var.

Silivri’de 16 Şubat’taki ilk duruşmada; İmamoğlu, Akın Gürlek’in koordinasyonunda 35 yıllık diplomasıyla ilgili hukuksuz iptal kararı alındığını söyledi. Dava 6 Temmuz’a ertelendi.

6) Bilirkişi Davası – Yargı görevlisini etkileme girişimi suçu:

İmamoğlu, CHP’li belediyeler aleyhine soruşturmalarda raporlar hazırlayan bilirkişi ile ilgili açıklaması nedeniyle TCK’nın 277 ve 288’inci maddeleri kapsamında “yargı görevlisini hedef göstermek” ve “yargı görevi yapanı etkilemeye teşebbüs” suçlamalarıyla yargılanıyor.

İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki dava, 30 Mart’ta devam edecek.

Öte yandan, İmamoğlu’nun “raporlarında hukuka ve gerçeğe aykırı hususlar içermesi” gerekçesiyle söz konusu bilirkişi aleyhine yaptığı suç duyurusu hakkında İstanbul Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı “kovuşturmaya gerek yok” kararı aldı.

7) CHP Kurultayı Ceza Davası – Oylamaya hile karıştırma ve rüşvet verme suçlaması:

Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesi, Kasım 2023’teki CHP 38. Olağan Kurultayı’na hile karıştırıldığı iddiasıyla İmamoğlu’nun da aralarında bulunduğu 12 CHP’li aleyhinde yargılamasını sürdürüyor. Bu davada, İmamoğlu hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası talep ediliyor. Davanın bir sonraki duruşması 1 Nisan’da Ankara’da.

Mahkeme, 27 Şubat’taki son duruşmada, İBB Davası ile birleştirme talebiyle dosyayı İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi’ne göndermiş; İstanbul’daki mahkeme bu talebi reddetmişti.

8) Akın Gürlek Davası – Tehdit, hakaret ve hedef gösterme:

Dava, İmamoğlu’nun Akın Gürlek’i eleştirmesi üzerine Ocak 2025’te Gürlek tarafından açıldı.

İmamoğlu, Akın Gürlek’in Adalet Bakanlığı Yardımcılığı ardından İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı olması sonrasında CHP’li belediyeler aleyhine soruşturma dosyaları açmasını eleştirmiş, tarafsız olamayacağını söylemişti.

Gürlek’in “mağdur” olduğu davada İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi, İmamoğlu’nu “kamu görevlisine karşı hakaret” ve “tehdit” suçlarından 1 yıl 8 ay hapis cezasına mahkum etti. Mahkeme, İmamoğlu aleyhine “siyasi yasak” kararı da aldı.

Dava, şimdi istinaf aşamasında. Akın Gürlek, 11 Şubat 2026’da cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Adalet Bakanı olarak atandı.

9) Çirkin Davası – Hakaret suçlaması:

İmamoğlu, Ekim 2024’te “terör örgütüyle ilişkili olduğu” yönünde suçlayıcı sözleri üzerine Serhan Şahin adlı kişiye “Çirkin siyasetine devam et sen, sen bayağı çirkinsin” dedi.

İstanbul Bakırköy 33. Asliye Ceza Mahkemesi, İmamoğlu hakkında “hakaret” suçundan 3 ay 15 günden 2 yıl 4 aya hapis cezası ve “siyasi yasak” talepli iddianameyi 13 Eylül 2025’te kabul etti.

Ancak 27 Şubat’taki davanın ilk duruşmasında “ön ödeme” yapıldığı açıklandı. Mahkeme, savcılıkça da olumlu görüş verilmesi üzerine 5 Mart’ta davayı düşürdü.

10) Beylikdüzü İhale Davası – Fesat karıştırma suçlaması:

İmamoğlu hakkında 2014-2019 yıllarında Beylikdüzü Belediye Başkanlığı döneminde “bir ihaleye fesat karıştırdığı” suçlamasıyla, İçişleri Bakanlığı’nın şikayeti üzerine dava açıldı.

İmamoğlu, 12 Ocak 2023’te açılan bu davadan 24 Ekim 2025’te beraat etti. Mahkeme, “siyasi yasak” talebi de olan davada İmamoğlu dahil olmak üzere 7 sanığı suçsuz buldu.

11) Kent Uzlaşısı Soruşturması Savcıları – Kamu görevlisine hakaret:

İmamoğlu hakkında, Kent Uzlaşısı seçim stratejisi sebebiyle “terör soruşturması” yürüten iki savcıya “hakaret” ettiği gerekçesiyle dava açılmıştı.

İstanbul 27. Asliye Ceza Mahkemesi, İmamoğlu hakkında 9 aydan 4 yıl 1 aya kadar hapis cezası istemiyle hazırlanan iddianameye karşılık suçun “ön ödeme kapsamında” olması ve ödeme yapılmasının ardından davayı 18 Ekim 2025’te düşürdü.

13) Şadi Yazıcı Davası – Tuzla Belediye Başkanı’na hakaret suçlaması:

İmamoğlu, 25 Ekim 2022 tarihindeki konuşmasında Tuzla Belediye Başkanı Şadi Yazıcı hakkında söylediği “Nezaketsiz provokasyona devam ediyor, kötü söz sahibine aittir” sözleri nedeniyle “kamu görevlisine hakaret” suçlamasıyla yargılandığı dosyadan beraat etti.

14) Ordu Valisi Davası – Kamu görevlisine hakaret suçlaması:

Ordu 4. Asliye Ceza Mahkemesi, İmamoğlu hakkında dönemin Valisi Seddar Yavuz’a “gıyabında hakaret” ettiği gerekçesiyle 354 gün karşılığı 7 bin 80 lira adli para cezası verdi.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi ise, İmamoğlu’na verilen 7 bin 80 liralık adli para cezasını onadı.

15) Maddi tazminat talepli davalar – Hakaret suçlaması:

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İmamoğlu’na karşı açtığı tazminat davası, 13 Ocak 2026’da sonuçlandı. İstanbul 51. Asliye Hukuk Mahkemesi, İmamoğlu’nu Erdoğan’a 150 bin TL tazminat ödemeye mahkum etti.

Ayrıca, İstanbul 22. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde Akın Gürlek’in İmamoğlu’na karşı açtığı 150 bin TL’lik tazminat davası da var.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.

Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.

Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.

Ceren Bayar, Parlamento Muhabiri, @crnbyr

Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy

Günsu Durak, Editör, @gns_drk

Demet Şöhret, Dijital iletişim Uzmanı, @demet_so

ANKARA- Süreç Komisyonu’nun raporunun kabul edilmesi ardından, gündemi belirleyen “Süreç Yasası” takvimine ilişkin açıklamalar iç ve dış politika ekseninde şekillendi.

Stüdyo recap, İran savaşının yasa takvimindeki olası etkisine, Suriye’nin süreçteki ağırlığına ve Meclis’te devam eden diplomasiye kısaca mercek tuttu.

İktidar kanadından dolaylı mesajlar; İran, planlanan “süreç yasasını” etkiler mi?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, direkt olmasa da dolaylı olarak İran savaşının Türkiye’nin süreciyle bağlantısına dikkat çeken açıklamalar yaptı.

Erdoğan, “Bölgedeki terör unsurlarının faaliyetlerini an be an izliyoruz. Kimse yanlış hesap yapmamalıdır” diyerek savaşa dahiliyetleri tartışılan İran Kürtlerinin pozisyonuna dair, Türkiye’nin bakışını ortaya koydu. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da “Terörsüz bölge meselesi biraz Suriye’yi, Irak’ı, İran’ı ilgilendiren bir husus. Buralardaki denklemde örgüt kendiliğinden irade koymadığı sürece, Terörsüz Türkiye’de belli adımları atmak mümkün olmuyor” dedi.

Yılmaz: Türkiye daha yumuşak bir dil kullanıyor

Konuya ilişkin sorularımızı yanıtlayan Doç. Dr. Arzu Yılmaz, İran’daki gelişmelere dair Türkiye’nin, Suriye’de SDG’ye yönelik kullandığı dilden daha yumuşak bir dil kullandığına dikkat çekti. Türkiye’nin hiçbir zaman İran’daki Kürt örgüt PJAK’ın silah bırakması gibi bir talebi dile getirmediğini belirten Yılmaz, “Türkiye, süreç bağlamında Kürtleri bir güvenlik tehdidi olarak tanımlayabilir. Ya da daha pozitif bir pozisyon alma ihtimali de gündeme gelebilir. Henüz net bir tavır ortaya koymamakla birlikte yumuşak bir ton tercih ediliyor” dedi.

İran ve Suriye’deki gelişmelerde; Türkiye’deki süreci hızlandıracağına dair işaretler olduğunu kaydeden Yılmaz, Suriye’deki M4 karayolunun açılması, Efrin’e geri dönüşler, SDG’den bir ismin Savunma Bakan Yardımcılığına atanması gibi gelişmeleri hatırlattı. Yılmaz, “Bugün Suriye’den işaretler, sürecin kısa vadede Türkiye ayağında da pozitif gelişmeler olabileceğini gösteriyor” dedi.

Nasıl bir yasa? Ne zaman?

Öte yandan süreç kapsamında hazırlanan “süreç yasası” için çalışmaların hızlandığı yönünde bilgiler var. İktidar temsilcileri, yasanın Mart ayının son haftasında Meclis’in gündemine geleceğini söylüyor.

Yasa teklifinin yol haritasını Meclis komisyonunun hazırladığı rapor oluşturuyor. Bu kapsamda, 15-20 maddelik ve sadece PKK üyelerini kapsayacak bir yasa teklifi üzerinde çalışılıyor. Teklif hazırlanırken; güvenlik bürokrasisi, örgüt ve İmralı arasındaki diplomasi de işlemeye devam ediyor.

Meclis kulislerine yansıyan bilgilere göre yasa teklifinde olması beklenen bazı düzenlemeler ise şöyle:

*Silahlı eyleme katılmamış kişiler, Türkiye’ye döndükten sonra sadece belli aralıklarla imza vererek adli kontrol işlemlerine tabi olacak. 5 yıl boyunca “suç” işlemezlerse adli kontrol kapsamından çıkacaklar.

*Silahlı eyleme katılmamış kişilerin “topluma uyum/rehabilitasyon desteği” alması sağlanacak. Bunun için bir mekanizma oluşturulacak.

*Silahlı eyleme katılmamış kişilerin örgüt üyeliği, örgüte yardım ve yataklık, propaganda gibi suçları, örgüt kendini feshettiği için ortadan kalkacak.

*Silahlı eyleme katılan örgüt üyeleri, dahil oldukları eylemler için yargılanacak. Yargılamalarda örgüt üyeliğinden kaynaklı ceza artırımı olmayacak.

*Bu kişiler “İnfaz Kanunu”nda yapılacak değişikliklerden de yararlanacak. Olası ceza indirimlerinde cezaevlerinde geçirdikleri sürelerin kısaltılması söz konusu olabilecek.

*Olası ceza indirimleri, yurt dışında ve cezaevinde bulunan kişileri de kapsayacak.

*PKK dışındaki örgütlerin yasadan yararlanmasının önüne geçilecek.

*Süreçte görev alan kamu görevlileri, siyasetçiler ve diğer tüm aktörler hukuki güvence altına alınacak.

Hangi başlıklarda fikir ayrılıkları var? Neler planlanıyor?

Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, teklifin tüm partilerin ortak teklifi olarak sunulmasını umduğunu ifade ediyor. Tüm partilerin teklif üzerinde ortaklaşması için Meclis’te bir diplomasi yürütülmesi muhtemel. Ancak silahlı eyleme karışma - karışmama ayrımı, etkin pişmanlık, pişmanlık, teslim olma, rehabilitasyon gibi kavramlar konusunda iktidar ve muhalefet arasında fikir ayrılıkları bulunuyor.

Süreç yasasının yanı sıra İnfaz Kanunu’nda da kapsamlı değişiklikler yapılması planlanıyor. İktidarın da muhalefetin de gerekli gördüğü bu değişiklerin, süreç kapsamında Türkiye’ye dönecek olan ya da cezaevinde olan örgüt üyelerini de kapsaması bekleniyor. Ayrıca, çalışmaları devam eden 12’nci Yargı Paketi’nde sürece etki edecek düzenlemelerin olabileceğine dair değerlendirmeler yapılıyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

ANKARA- Başkent Ankara sınırları içerisindeki antik kent Gordion’un Düğümü, toprak bütünlüğü ve siyasi-askeri ilerlemede Büyük İskender’in önündeki engeli simgeliyordu. Bugün Kürt sorununa çözüm arayışındaki Türkiye’de, süreç “bundan sonra hangi taraf adım atmalı” sorusunda düğümlendi?

Bu Gordion Düğümü’ne çözüm olarak, MHP Lideri Devlet Bahçeli ve ardından PKK kurucusu Abdullah Öcalan’ın mesajları işaret edilirken, muhalefet cephesi “Ankara’da siyasi irade eksikliği” eleştirisinde bulundu.

TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu, TİP ve EMEP’in iki “ret” ve CHP’li Türkan Elçi’nin “çekimser” oyu dışında beş siyasi parti grubu ile üç siyasi parti temsilcisi tarafından verilen 47 “kabul” oyu itibariyle ‘ortak raporu’ kabul etti.

Şimdi rapor doğrultusunda ülkedeki Kürt sorunu ve demokrasi sorununda nasıl ilerleme sağlanacağı gündemde.

Stüdyo recap olarak, sizlere “tarafların “artık yeni bir aşamaya geçildi” dediği süreçte bu ‘yeni aşama’ya nasıl geçilebileceğine ilişkin tartışmaları aktarmak istiyoruz. Kuşkusuz yeni aşamada en kritik iki dönemeç ‘silah bırakma’ ve ‘yasal düzenlemeler’. Ankara’nın temel tartışma konusu da bu iki kritik dönemecin zamanlaması…

Raporda “yasal düzenleme önerileri” başlıklı 6’ncı bölümde PKK’nın silah bırakması, hukuki ve politik çerçevenin hayata geçirilmesinde “başlangıç noktası” olarak vurgulandı; “kritik eşik” tarifi yapıldı ve “Süreçte en kritik eşik, PKK terör örgütünün tüm unsurlarıyla silah bıraktığının ve kendisini tasfiye ettiğinin devletin güvenlik birimlerince tespit ve teyit edilmesidir” denildi.

Cumhur İttifakı cephesi, bu kritik eşik aşamasında“geçici ve müstakil yasa” çalışması yapılabileceği görüşünde.

AK Parti Grubu ve MHP adına Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, sıklıkla silah bırakma yönünde somut adım atılmadığını belirterek, devlet adına Milli İstihbarat Teşkilatı’nın (MİT) henüz silah bırakıldığı yönünde tespiti olmadığını dile getirdi. MİT’in sahadaki izleme heyetince Milli Güvenlik Kurulu’na (MGK) silah bırakıldığı tespitini iletmesinin ardından yasal düzenleme olacağı iktidara yakın medya kuruluşlarınca da haberleştirildi.

AK Parti: Örgüt varlığı sonlanmadıkça TCK 221’nci maddemiz var

AK Parti, “Yasal düzenlemeler için gerekli zemin açık, önce örgüt silah bırakmalı ve bunun teyidi olmalı. Örgüt varlığını devam ettirdiği sırada örgüt fesih edilmiş gibi yasal düzenleme yapılması hukuken mümkün olmayacaktır. Hukuk, gerçeklik ve somut olaylar üzerine tanımlanacaktır.” görüşünü paylaştı.

AK Parti tarafı, silahlı PKK varlığı devam ettikçe hukuki düzenleme yapılamayacağını görüşünü savunarak, aksi halde mevcut durumda Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 221’nci maddesindeki “örgüt üyeleri için etkin pişmanlık” mekanizmasının uygulanacağını işaret etti.

Stüdyo recap’le görüşlerini paylaşan bir AK Parti yöneticisi, “Örgüt varlığı devam ederken, kendisini fesh etme şartını yerine getirmemişken yasal olanağımız var: TCK 221’nci madde. Pişmanlık duyanlara örgütten ayrılarak örgüt üyeliğini sonlandırmasıyla TCK uyarınca işlem yapılması söz konusu. Ama örgüt varlığını ortadan kaldırarak tüm örgüt yapısı ve üyeleri için bir talep varsa o zaman örgütü ortadan kaldıracaksınız. Hukuk hayallere ve tahminler üzerine yürütülemez” dedi.

KCK’nın raporda kullanılan dile ilişkin“Adı konulamayan sorun çözülemez” eleştirisini yorumlayan AK Parti yöneticisi, “Somut adım atmak istemiyorlar, farklı argümanlar geliştirerek süreçte yasal düzenleme aşaması için silah bırakılması gerektiği gerçeğini konuşmak istemiyorlar. PKK terör örgütü varlığı, eylemleri, failleri hakkında mevcut durumda yargılamaları, mahkumiyet kararlarıyla infaz süreçlerine ilişkin hukuki çerçeve mevcut bulunuyor. TCK, Terörle Mücadele Kanunu (TMK), Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve diğerleri konusu PKK örgütü ve bunun sonucu bir hukuk tarifi var. Ne yapacağız? Yeni yasal düzenleme diyorsanız o zaman raporda denildiği üzere kritik eşik aşamasına gelinmeli. Yani tüm unsurlarıyla örgüt tarafından silah bırakıldığı tespit ve teyit edilmeli. Bu olmalı ki hukuk zeminin temeli ortaya çıkacak” diye konuştu.

“Kod Kanun” ile Cumhur İttifakı cephesi neleri öngörüyor?

Cumhur İttifakı’na göre, yaz tatili arası öncesinde ‘kritik eşik’ aşılırsa TBMM gündemine çerçevesi tanımlı “geçici ve müstakil yasa” sunulacak. Bu kanun kapsamında TCK, TMK ve CMK’da kapsamlı değişiklikler yapılacak.

Yasanın sadece PKK’ya özgü ve geçici düzenleme olması sağlanacak .Türkiye gazetesindeki habere göre; yasa, darbe girişimi sonrasında Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ) olarak tanımlanan Gülen cemaati mensuplarına yararlanma olanağı tanımayacak.

Yasada, suça karışmamış PKK’lılara bir yıl içinde güvenlik makamlarına başvurmaları hâlinde mevcut TCK’daki ‘etkin pişmanlık’ hükmüne benzer bir infaz rejimi uygulanacak.

Suça karışmamış olsa bile bu durumdaki örgüt üyelerine cezasızlık söz konusu olmayacak. Yasada, “toplumda cezasızlık ve af algısı oluşturmaması” amacıyla “suça karışmış” ve “suça karışmamış” ayrımı yapılacak. Tüm örgüt üyeleri açısından kademelendirilmiş şekilde ceza infaz tanımları içerecek. Örgüt üyelerinin yeniden “suç işlenmemesi” şartıyla siyaset yapılabilmesinin yolu da açılabilecek.

Yeni Şafak’ın haberine göre; “Kod Kanun”da “terör örgütü üyeliği” ve “örgüt ile iltisak bağı” kavramları sil baştan tanımlanacak. Bu habere göre;

“Düzenleme, doğrudan silahlı eyleme katılmış, şiddet suçu işlemiş ya da ağır cezalık fiillerde bulunmuş kişileri kapsamayacak. Amaç, ‘örgüt hiyerarşisi içinde yer almış ancak fiilen suça karışmamış’ kesimi sistem dışına çıkarmak”

DEM Parti zamanlaması ve içeriği bakımından hangi itirazları dile getirdi?

Tartışmalar sürerken TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, sadece AK Parti ile MHP’nin değil, CHP, DEM Parti ile Yeni Yol Grubu’nun da kabul edeceği şekilde ‘Süreç Kanunu’ yapılması için temaslar yürüttü. Muhalefet cephesi, ‘Süreç Raporu’ sonrasındaki ilerleyişe ilişkin soru işaretlerini dile getirdi.

Süreç Kanunu’nun zamanlaması konusunda muhalefet, PKK’nın silah bırakabilmesi için örgüt üyelerine somut yasal zemin sunulması gerektiği görüşünde.

DEM Parti, “silah bırakacak örgüt üyelerine hukuki zemin sunacak yasa hızlıca hazırlanmalı” görüşünde. DEM Parti, iktidar medyasına yansıyan “örgüt yönetimi”, “suç işleyenler” gibi kategorilendirmelerin doğru olmadığı görüşünde.

Stüdyo recap’in sorularını yanıtlayan DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, zamanlama konusunda da fikir ayrılıkları olduğunu söyledi.

“Zamana karşı yarıştığımızı görmemiz gerekiyor” diyen Koçyiğit, “Bugün en önemli meselelerden birisi silah bırakanlar için gerçek anlamla siyasal ve sosyal hayata katılımlarını sağlayacak yasa yapılması. Dünya örnekleri bize göstermiş ki silah bırakma süreci ile yasa yapılması eş zamanlı yürütülmeli. Hızlı şekilde yasa çıkmalı ki silah bırakma süreci devam etmeli” ifadelerini kullandı.

Ve Bahçeli’nin gündeme taşıdığı “Abdullah Öcalan’ın statüsü” meselesi… Öcalan’ın İmralı’daki koşullarının iyileştirilmesi ve “umut hakkı” konusunda hukuki adım atılması gerektiği DEM Parti kaynaklarınca vurgulanıyor.

Buna karşın Cumhur İttifakı tarafı ise, “umut hakkı” tartışmasına “şartlı salıverilme şartları”nı işaret ederek ve infaz değişikliği için de “kişiye özel olmayacak” diyerek yanıtı vermeye devam ediyor.

Diğer muhalefet partileri süreç ilerleyişini nasıl yorumluyor?

CHP süreci ilerletmek konusundaki sorumluluğun AK Parti ve MHP’de olduğu görüşünde.

Stüdyo recap’e konuşan bir CHP yöneticisi, “MHP lideri Devlet Bahçeli tarafından tokalaşma hamlesiyle kamuoyu önünde başlatıldı süreç. Devamında yine Bahçeli, açıklamalarıyla süreçte oldukça ileri adımlar ifade etti. Ancak ortağı AK Parti ise sürece ‘Terörsüz Türkiye’ adını koyma hamlesi dışında somut hangi adımı attı? Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş biraz da kişisel çabasıyla Komisyon aşamasını hayata geçirdi. Sonuçta rapor ortaya çıktı ancak şimdi AK Parti kabul ettiği rapordaki önerileri hayata geçirecek mi; şüpheliyiz. Devlet bilgisine sahip olduğu için yasa çıktığında kaç kişi, nasıl yararlanacak şeklindeki etki analizi AK Parti’de. Kanuni düzenlemenin hazırlığını AK Parti iktidarı yapabilecek konumda. Raporda olduğu gibi bizim de kabul edeceğimiz bir kanun isteniyorsa elbette taslak üzerinde Meclis’te katkı verebiliriz. Ama önce taslağını iktidar hazırlayıp önümüze getirmeli” dedi.

Yeni Yol Grubu da, süreci hızlandırma açısından öncelikle yasal düzenleme taslağı Meclis’e sunulmalı görüşünü aktardı.

Keza Süreç Raporu’na “hayır” demiş olsalar da TİP ve EMEP, süreçte somut sonuçlar elde edilebilmesi için iktidar cephesince yasal zemin hazırlığı yapılması gerektiğini işaret ediyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

İktidar Türkiye genelindeki iki önemli yerel seçim yenilgisi ardından “yerinden yerel yönetim” yerine merkezin idari kontrolünü ve yetkilerini artırmaya yönelik düzenlemeler yapıyor. İktidar bu kapsamda yeni bir yasa teklifi hazırlığında.

Mart ayında TBMM gündemine bu konuda bir yasa teklifi sunma hazırlığındaki AK Parti yönetiminin, söz konusu teklifle belediyelerce personel alımının engellemesinden mali yetkilerinin kısıtlanmasına kadar pek çok konuda hazırlık yaptığı medyada yer alan bilgiler arasında.

Türkiye gazetesinde yayımlanan habere göre;

Bir süredir hükümetten yatırım desteği alamamak konusunda şikayetçi olan CHP’li belediyelerin yerel yönetimlere sağlanan uluslararası kredi ve hibelere başvuruları da engellenecek. Bunun gerekçesi olarak yüksek miktarlarda kredi kullanımlarıyla çok sayıda borçlu belediye bulunması gösteriliyor.

“Mali disiplin sağlanması” gerekçesiyle belediyelerce ne zaman ve nasıl borçlanılacağı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın iznine bağlanacak.

Görev ve hizmet sorumluluğunu yerine getirmediği iddiasıyla belediyelere ve başkanlarına ceza verilebilmesini sağlayacak düzenlemeler de hayata geçirilecek.

Şu anda TBMM Genel Kurulu’nun gündemine alınmak üzere beklemedeki bir başka yasa teklifine göre ise “Belediyeler ve bağlı kuruluşların dolaylı ya da bedelsiz şekilde şirket edinmesi, şirket kurması veya kooperatiflere ortak olması yetkisi artık Cumhurbaşkanı onayına bağlanacak” düzenlemesi yer alıyor.

Bu kanun teklifinin yasalaşması durumunda, Cumhurbaşkanı’nın izni olmaksızın belediyelerce ne şirket kurulabilecek ne de yerelde -özellikle tarım sektörünü destekleyen- kooperatiflere ortak olunabilecek.

AK Parti ve belediyeler ilişkisinde ilk dönem (2002-2012): Büyükşehirler büyütüldü

1994-1998 döneminde yürüttüğü İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı sonrasında, AK Parti Genel Başkanlığı ile Ankara siyasetinde rol alan ve başbakanlık görevi üstlenen Recep Tayyip Erdoğan, 2002’de başlayan merkezi iktidarı süresince, büyükşehir belediyelerinin sayısını artırdı, bu belediyelerin merkezi iktidarla ilişkisini yasalarla güçlendirdi ve merkezin yereldeki yetki sınırlarını genişletti. 2012’ye kadar 16 olan büyükşehir belediye sayısı AK Parti iktidarınca Aralık 2012’de 30’a yükseltildi.

Aynı yasa kapsamında, büyükşehir belediyeleri mülki sınırları içerisindeki köy ve belde belediyeleri tüzel kişilikleri kaldırdı. Köyler mahalleye dönüştürüldü.

AK Parti iktidarı dönemindeki düzenlemeler ile büyükşehirlerin vergi tahsilatlarındaki payı da artırıldı. Özetle, il ve ilçe belediyelerine kıyasla yetkileri ve gelirleri artırılmış büyükşehir yapıları ortaya çıktı.

AK Parti ve belediyeler ilişkisinde ikinci dönem: Yetki tırpanlaması başladı

Türkiye genelinde yerelde kaybetme eğilimi ortaya çıkmasıyla birlikte 2019 sonrasında AK Parti iktidarı, belediye gelirlerini azaltan, sorumluluklarını artıran yasal düzenlemeleri hayata geçirmeye başladı. CHP ve DEM Parti karşısındaki 31 Mart 2024 yerel seçimlerindeki yenilgisi sonrasında belediyeler üzerinde yasal baskı mekanizmaları oluşturulması ise şu örneklerle hızlandı:

*İlki Haziran 2021’de yayımlandıktan sonra kapsamı genişletilmiş şekilde Mayıs 2024’te yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Genelgesi’yle belediyelerce yapılabilecek harcamalar ve hizmet alımları ciddi şekilde sınırlandırıldı. Yerel medya aboneliği, taşıt kiralama, sözleşmeli personel çalıştırılması gibi pek çok konuda belediyeler yetki kaybı yaşadı.

*Aralık 2024’te Erdoğan, Bakan Vedat Işıkhan’a “Silkeleme” talimatı vererek, personel primlerinin ödenmesinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) borçlanma olanağını ortadan kaldırdı. Erdoğan’ın talimatıyla belediyelerden SGK prim borçları aylık tahsil edilmeye başlandı ve geçmişte AK Parti döneminde birikmiş borçlar da şimdiki CHP’li başkanlardan alındı.

*Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı’nda CHP’li belediyelerce planlanan projelere yer verilmemesiyle, CHP’li belediyelerin genel bütçe desteği alabilmeleri engellendi.

*İller Bankası aracılığıyla belediyelere proje bazlı sağlanması gerekli düşük faizli, uzun vadeli kamu kredisi ve hibe desteği imkanları CHP başta olmak üzere muhalefet belediyelerine çoğunlukla kullandırılmadı. İLBANK’ın 2021 yılında sadece 1 CHP’li belediyeye kaynak ayırdığı ortaya çıktıktan sonra 2022, 2023 ve 2024 yıllarında “ticari sır” iddiasıyla hangi belediyelere kaynak aktarıldığı açıklanmadı.

*Temmuz 2024’te “Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile merkezi hükümette olan sokak hayvanlarıyla ilgili belediyelere rehabilite, bakım alanları kurma gibi sorumlulukları yerel yönetimlere yüklenerek, yerelin bütçe yükü artırıldı. Ayrıca kanuna uymayan belediye başkanı dahil belediye personeli hakkında 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası getirildi.

*Şubat 2025’te 7539 sayılı torba kanun kapsamında, özel sektöre sağlanan asgari ücret işveren desteği belediyeler ve belediye şirketleriyle belediyelerce kurulmuş birlikler için kaldırıldı.

*Şubat 2025’te Cumhurbaşkanlığı’na bağlı Devlet Denetleme Kurulu’na (DDK) belediye başkanlarını görevden alma yetkisi sağlayan düzenleme yasalaştı.

*Şubat 2025’te yine aynı torba kanun içerisinde “terörizm finansmanı” gerekçesiyle belediye şirketleri dahil olmak üzere, belediye başkanlarına ait kişisel şirketler ile belediyelerle çalışma yürüten şirketlerin mal varlıklarına el konulabilmesinin yolu açıldı.

*Haziran 2025’te 7549 sayılı torba kanun kapsamında; Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki iptal kararı yok sayılarak, belediyeler elindeki “özel yurtlarla ilgili inşaat ruhsatları ve çalışma izinleri verme yetkisi” yine Milli Eğitim Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı’na verildi.

*Temmuz 2025’te kamuoyunda zeytinlik ve madencilik düzenlemesi olarak adlandırılan 7554 sayılı torba kanun kapsamında, belediyeler elindeki “yenilenebilir enerji tesislerinin başvuruları hakkında yapı ruhsatı, izin ve çalışma ruhsatı verme yetkisi” Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na da verildi. Dolayısıyla belediyelerce izin verilmediği, kamu yararı görülmediği durumlarda dahi herhangi bir ilde, ilçede enerji tesislerine, Ankara’dan izin verilmesinin yolu açıldı.

*Aralık 2025’te 7565 sayılı Vakıflar Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle belediyeler bünyesindeki -önemli bir gelir kaynağı olan- kültür turizm varlıkları Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlandı.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

ANKARA- Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu bünyesinde kurulu Çocuk Hakları Alt Komisyonu, “Dijital Mecrada Çocuklarımızı Bekleyen Tehdit ve Riskler” başlıklı raporu tamamladı.

15 yaş altı çocuklara sosyal medya yasağı getirecek bir yasal düzenleme tartışılırken hazırlanan rapor, muhalefetin itirazlarına rağmen kabul edilerek ana komisyona gönderildi ve kabul edildi.

Bu yazıda raporun ortaya koyduğu verileri, Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanım alışkanlıklarına dair detayları, riskleri, komisyonun önerilerini ve muhalefetin itirazlarını bulacaksınız.

“Modern bir sosyal bağımlılık”

Çocukların dijital platformlarda ve sosyal medyada yetişkinlerden daha fazla zaman geçirdiği tespitine yer verilen raporda, çocukların dijital dünyada karşılaştıkları risklerin “modern bir sosyal problem” olduğu ifade edildi.

Raporda, dijital bağımlılığın çocuklar üzerindeki psikolojik, fiziksel ve sosyal anlamda olumsuz pek çok etkisi olduğu kaydedildi.

Bu olumsuz etkilerden bazıları şöyle sıralandı: Uyku bozuklukları, yeme bozuklukları, gerçeği değerlendirme yetisinin gelişmemesi veya gerilemesi, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), göz hastalıkları, boyun kaslarında ağrı ve sertleşme, iletişim kurma ve iletişimi sürdürme problemleri, sosyal alandan uzaklaşma ve sosyalleşememe.

Çocukların karşılaşabileceği tehditler

Çocukların dijital ortamda karşılaşabilecekler tehditler arasında da akran zorbalığı, siber zorbalık, dijital alanda suça sürüklenme, dijital dünyada çocuk ihmali ve istismarı, çocuklara tehlikeli ürün satışı, dijital oyun bağımlılığı, ve tehlikeli içeriğe sahip oyun siteleri, çocukları hedef alan terör örgütleri sıralandı.

LGBTİ+ grupların tehdit olduğu savunuldu

Dünya örneklerinden farklı olarak, “LGBTİ+ yapılar ve diğer marjinal gruplar” da bir tehdit başlığı olarak raporda yer aldı. Bu bölümde, “Bazı LGBTİ+ grupların dijital mecralarda yürüttüğü, çocuklara yönelik özendirici ve yaşlarına uygun olmayan içerikler aracılığıyla kendi görüşlerini dayatmaya yönelik faaliyetleri de çocukların sağlıklı gelişimini tehdit eden risk alanlarından biri olarak değerlendirilmektedir” denildi.

Oyun bağımlılığı yüzde 35, sosyal medya bağımlılık oranı yüzde 50

Komisyon toplantılarında dinlenen kurumların yetkilileri, çocuklar ve gençlerin sosyal medya kullanımına ilişkin çeşitli veriler paylaştı.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) 2024 Şubat’ında 21 bin öğrenciyle yaptığı çalışmaya göre, ortaokul ve lise öğrencilerinin yaklaşık yüzde 35’i dijital oyun bağımlılığı konusunda çok yüksek risk grubunda. Sosyal medyada ise bağımlılık oranı yüzde 50’yi bulmuş durumda.

Öğrencilerin evde kaldıkları sürede hafta içi günlük 3 saate yakın dijital oyun oynadıklarına dair veri de raporda yer aldı.

Radyo Televizyon Üst Kurulu’nun (RTÜK) paylaştığı verilere göre;

• Her 10 gençten 9’unun sosyal medya hesabı var

• Her 10 gençten yaklaşık 2’sinin ailesinin bilmediği bir sosyal medya hesabı var

• Her 10 gençten yaklaşık 4’ünün sosyal medya profili herkese açık

• Her 10 gençten yaklaşık 4’ünün ekran bağımlılığı düzeyinin yüksek

Yaş gruplarına göre sosyal medya kullanımı

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2024 verilerine göre;

Türkiye’de sosyal medya kullanımına başlama yaşı 6-10 yaş arasında. Bu yaş grubu daha çok TikTok ve YouTube kullanıyor.

11-15 yaş grubunda sosyal medya kullanım oranı yüzde 73,6. Bu yaş grubunda en çok kullanılan platform yüzde 62 ile Instagram.

Dünyada neler yapıldı, yapılıyor?

Komisyon ayrıca Avustralya, Fransa, Birleşik Krallık, Danimarka ve Finlandiya’da çocukların sosyal medya kullanımı ile ilgili yapılan düzenlemeleri inceledi. Yanı sıra Japonya’ya giderek yerinde inceleme yaptı, ilgili kurumlarla görüştü.

Birçok ülkenin akıllı telefon ve sosyal medya platformlarının kullanımına yönelik düzenlemeler yaptığı, girişimlerde bulunduğu ifade edilen raporda sunulan dünya örneklerinin bazıları şöyle:

- ABD/Florida eyaletinde 2025 yılından itibaren 14 yaşından küçüklere sosyal medya kullanımı yasaklandı

- İtalya’da 14 yaş altındakilerin cep telefonu sahibi olması, 16 yaş altındakilerin ise sosyal medya mecralarında profiller oluşturmasının yasal bir düzenlemeyle engellenmesine yönelik imza kampanyası başlatıldı

- İrlanda’da 16 yaş altındakilerin akıllı telefon kullanımının tamamen yasaklanması seçeneği tartışıldı

- Avustralya’da 14 yaşından küçük çocuklara sosyal medya yasağı getirme çalışmalarına başlandı

- Fransa’da 15 yaş altındaki kullanıcıların sosyal medya kullanmasını velisinin iznine tabi tutan yasa tasarısı kabul edildi

- Yunanistan’da ebeveynlerin çocuklarının çevrimiçi faaliyetlerini denetlemeleri için özel yazılımlar ve uygulamalar kullanılmaya başlandı

- Çin’de, çocukların akıllı cihazların ve uygulamaların kullanımına ilişkin kısıtlamaları güçlendirmeye yönelik 22:00 ile 06:00 saatleri arasında mobil cihazlardan internete erişimlerine izin verilmeyeceği açıklandı.

Rapor neler önerdi?

Raporda, bu sorun karşısında atılabilecek adımlardan bazıları şöyle sıralandı:

-‘Dijital ortamlarda çocukları koruma yasası’ hazırlanması

-Çocukların kullandığı cihazlar üzerinden sağlanan internet erişiminin 22.00–06.00 saatleri arasında sınırlandırılması

-Çocukların sık kullandığı sosyal medya platformlarında KADES benzeri dijital ihbar ve yardım mekanizması geliştirilmesi

-Yaş doğrulama sistemlerinin tüm dijital hizmetler bakımından zorunlu hale getirilmesi

-18 yaşına kadar “çocuk hattı” benzeri SIM kart uygulamalarının hayata geçirilmesi

-Dijital içeriklerin uzman kurullar tarafından daha etkin ve önleyici biçimde denetlenmesi

-Dijital vatandaşlık, dijital ebeveynlik, dijital bağımlılık ve dijital medya okuryazarlığı konularında ücretsiz kurs ve eğitimlerin sayısının artırılması

-Sosyal medya platformlarının çocuklar için 15 yaşını doldurana kadar hizmet sunmaması ve 18 yaşına kadar filtrelenmiş içerik sunması

-İnternette çocukların oynaması için üretilen oyunlara yönelik bağımsız bir oyun değerlendirme jüri sistemi kurulması

-18 yaşına kadar ebeveyn izni ve çocuk filtreleme sistemlerinin oluşturulması

-Dijital medya okuryazarlığının eğitim müfredatına zorunlu ders olarak eklenmesi

-Tüm politikalarda çocuklar için unutulma hakkının esas alınması.

Muhalefetin rapora itirazı var

Rapor, İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’nda oy çokluğu ile kabul edildi, muhalefet ise itirazlarını sıraladı.

CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu,”Rapor, çocuğu merkeze alan, hak temelli ve geleceği güvence altına alan bir kamu politikası belgesi olmaktan uzak” görüşünü iletti. Tanrıkulu ayrıca, “Bu rapor çocuğu özne olarak merkeze alan bir yaklaşım sunmamakta, sorumluluğu devletten alıp aileye, bireye ve soyut söylemlerle dağıtmakta, devleti düzenleyici, denetleyici ve koruyucu rolünden bilinçli biçimde geri çekmekte, hak ihlallerini ve yapısal riskleri görünmez kılarak normalleştirmektedir” ifadelerini kullandı.

DEM Parti Milletvekili Beritan Güneş Altın da rapor için “Bir yol haritasından ziyade, çocukların ve komisyon üyelerinin fikri alınmadan, demokratik teamüller uygulanmadan, tamamen Komisyon Başkanlığının ve Divanının keyfiyetine göre düzenlenmiş bir rapor” değerlendirmesini yaptı.

Bağımlılığın çocukların sosyal medyaya girişinin engellenmesiyle sona ermeyeceğini kaydeden Güneş, “Siz çocukların sosyal medyaya girişini engellerseniz bu çocukların ‘dark web’ denilen farklı yollarla daha kontrolsüz, daha zararlı bir mekanizmayla ulaşmaya çalışmasının önünü açarız. Bizim burada davranışı değiştirmemiz gerekiyor” dedi. Güneş, “Bağımlılığa giden yolları, kök nedenleri neden araştırmıyoruz?” diye sordu.

Stüdyo recap’te daha önce:

🔵 Yıldız Yazıcıoğlu, iktidar tarafından Meclis’e getirilecek olan sosyal medya alanında yaş sınırlamasıyla ilgili çalışmaya mercek tutmuştu.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

İfade Özgürlüğü Derneği’nin “Dijital İtaat Rejimi: Türkiye’de Sosyal Ağ Sağlayıcıları ve Şeffaflık Yanılsaması” başlıklı raporu Ocak 2026’da yayımlandı.

Prof. Dr. Yaman Akdeniz ve Uzman Araştırmacı Ozan Güven tarafından hazırlanan bu son rapora göre, Türkiye’de milyonlarca kullanıcı sahibi sosyal medya platformları, basın ve ifade özgürlüğü hakkı koruyucusu olmak yerine hükümet talebiyle haber veya bireysel kullanıcı içeriklerini kaldırmayı tercih ediyor.

Raporda yer alan verilere göre;

• Sosyal medya platformları şeffaflık ilkesi gereğince kamuoyuna hangi içeriği, neden kaldırdığını yeterince açıklamıyor.

• Sosyal medya platformları hükümet talebiyle haber veya bireysel kullanıcı içeriklerini kaldırma işlemlerini uygulamayı tercih ediyor.

• Platformlar ticari çıkarlarını hedef alan yasal mevzuat uyarınca içerik sansürleme taleplerini neredeyse tümüyle kabul ediyor.

Detaylar infografiğimizde:

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

Kürt sorununu çözme iddiasındaki süreçte, iktidar ile muhalefet çözüm yol haritasında ortaklaşabilecek mi merak konusu. Süreç konusundaki kaygı ve şüphe; Suriye’deki gelişmelerin yanı sıra CHP ile DEM Parti’nin “Kent Uzlaşısı” ismini verdikleri yerel seçim iş birliğinin cezalandırılmasıyla da derinleşti.

Muhalefetin yerel seçim stratejisi nasıl “terör” suçlaması gerekçesi oldu, “Kent Uzlaşısı Davası” nasıl ortaya çıktı? Detaylarını Stüdyo recap olarak sizlere aktarmak istiyoruz:

“Kent Uzlaşısı” kavramı ilk kez DEM Parti’nin yerel seçim stratejisi kapsamında Aralık 2023’te siyaset gündemine taşınmıştı. Yerel seçimlerde CHP’yle iş birliği yapılmasını tanımlayan bu strateji, CHP Genel Başkanı Özgür Özel ile DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ile Tuncer Bakırhan’ın buluşması sonrasında şekillenmişti.

AK Parti iktidarı ise, CHP’nin Mart 2024 Yerel Seçimleri’nde DEM Parti’yle Kürt seçmen yoğunluğuna sahip yerleşim yerlerindeki iş birliğini, suç ilan etme yaklaşımını göstermeye başlamıştı.

Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Kent Uzlaşısı” için “kazanmak değil kaybettirmek üzerine kurulu siyaset” değerlendirmesi yapmıştı. Stratejiyi üçüncü büyük siyasi parti grubu olan DEM Parti’yle değil “PKK’yla uzlaşı” olarak yorumlayan Erdoğan, yerel seçimlerdeki bu siyasi iş birliğini sıklıkla suçlamıştı.

Erdoğan, “‘Kent Uzlaşısı’ diyerek Kandil’le uzlaşı arayışına girmesi, CHP’nin bu ülkeyle ve bu milletle hiçbir ortak noktasının kalmadığına işaret ediyor. Ne diyelim, koskoca CHP’yi bölücü örgütün güdümündeki DEM’in ve marjinal örgütlerin oyuncağı haline dönüştürenler utansın” ifadelerini kullanmıştı.

İktidar kanadından gelen bu ve benzer açıklamalara rağmen, CHP ve DEM Parti’nin stratejisi sonuç verdi ve iki parti 2024 yerel seçimlerinde bekledikleri sonuçları aldı. CHP, Kürt seçmenin yoğun yaşadığı ilçelerde kazanırken; DEM Partili siyasetçiler yerel yönetimlerde görev aldı.

İlk suçlama adresi Esenyurt İlçe Belediyesi idi, Ahmet Özer tutuklandı

Ekim 2024’te TBMM’de Kürt sorununun çözümü iddiasıyla yeni süreç filizlenmekteyken, eş zamanlı şekilde kent uzlaşısı stratejisi terör ile ilişkili suçlamalara konu edildi.

İstanbul’un Esenyurt ilçesinde yüzde 49 oy oranıyla seçilen Prof. Dr. Ahmet Özer, “Kent Uzlaşısı suçu” gerekçesiyle hedefteki ilk CHP’li belediye başkanı oldu. Özer’in 30 Ekim 2024’te tutuklanması üzerine Esenyurt Belediyesi’ne kayyım atandı.

9 aylık tutukluluğun ardından Özer, Temmuz 2025’te Kent Uzlaşısı Davası’ndan tahliye edildi. Bu süreçte Özer’in tutukluluğuna MHP’li pek çok isim tepki gösterdi. Ancak tahliye kararı Özer’in özgürlüğüne kavuşmasını sağlamadı zira yolsuzluk/usulsüzlük dosyası gerekçeli tutukluluğu devam etti.

Kasım ayına gelindiğinde MHP lideri Bahçeli de Özer’in serbest bırakılması gerektiği yönünde mesaj verdi. Özer, 11 Kasım 2025’te tutuksuz yargılanmak üzere Silivri Cezaevi’nden tahliye edildi. Ancak savcılık iddianamesindeki hapis cezası talebinden geri adım atmadı.

23 Ocak 2026’daki duruşmada, Özer hakkında ‘silahlı terör örgütü üyesi olmak’ suçlamasıyla altı yıl üç ay hapis cezasına hükmedildi. Bahçeli’nin tepki gösterdiği bu karara ilişkin Özer, “süreci sabote etmek” yorumu yaptı.

Önce ilçe belediyeleri ve sonra İBB “Kent Uzlaşısı” suçlusu oldu

Kent uzlaşısı gerekçesiyle yargılanan sadece Özer olmadı. 10 Mart 2025 itibariyle, kent uzlaşısı stratejisiyle yönetimi CHP’de bulunan 9 belediyenin DEM Parti’yle ilişkili yöneticileri de yargılandı.

Kent uzlaşısı gerekçesiyle Üsküdar Belediye Meclis üyesi Bülent Kaygun, Fatih Belediye Meclis üyesi Güzin Alparslan, Ataşehir Başkan Yardımcısı Livan Gür, Kartal Başkan Yardımcısı Cemalettin Yüksel, Sancaktepe Belediye Meclis üyesi Elif Gül, Şişli Belediye Meclis üyesi Sinan Gökçe, Tuzla Belediye Meclis üyesi Hasan Özdemir, Beyoğlu Belediye Meclis üyesi Turabi Şen, Adalar Belediye Meclis üyesi Nesimi Aday, Beyoğlu Belediyesi’nde Başkan Danışmanı olduğu açıklanan İkbal Polat tutuklandı. Bu isimler hakkında “terör örgütü üyesi olmak” suçlamasıyla 15 yıla kadar hapis cezası istendi.

Kasım ayına gelindiğinde Elif Gül ve Turabi Şen hariç tutuklu yargılanan isimler tahliye edilmişti. Bu tahliyeleri ‘süreç’ kapsamında atılan olumlu adımlar olarak yorumlayanlar oldu.

İçişleri Bakanlığı ise, tahliye edilenler hakkında görevden uzaklaştırma kararından vazgeçmedi.

Şimdi gözler, Gül ve Şen’in halen tutuklu olduğu dosyanın 18 Şubat’ta, İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülecek olan duruşmasında.

Şişli’ye “terör” suçlamasıyla kayyım atandı, henüz iddianame yazılmadı

Kent uzlaşısı aleyhindeki üçüncü dosya ise, CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı ve İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat, Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan, Reform Enstitüsü başkanı Mehmet Ali Çalışkan, Spectrum House Düşünce ve Araştırma Merkezi Genel Direktörü/ Sosyolog Azad Barış, Spectrum House çalışanı H.A. ve Şişli Belediye Başkan Yardımcısı Ebru Özdemir’in hakkında 19 Mart 2025’te başlayan “terör soruşturması”.

Bu soruşturma kapsamında, İBB soruşturmasından tutuklu bulunan İmamoğlu dışındaki isimler hakkında tutuklama kararı alındı. Şişli Belediyesi’ne kayyım atanarak belediyedeki CHP yönetimine son verildi.

Sonuç olarak, devam eden “Kent Uzlaşısı”na yönelik yargı süreçlerinin sürece etkisini ve Cumhur İttifakı ortağı MHP’nin söylemleri sonrasında atacağı adımları ve AK Parti kanadından gelen açıklamaları Stüdyo recap olarak takip etmeye devam edeceğiz.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

ANKARA- CHP’ye yönelik adli süreçler nedeniyle aralarında CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı ve İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ve Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar’ın bulunduğu belediye başkanları ile birlikte çoğunluğu İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) personeli 107 kişi cezaevinde.

CHP’li belediyeler aleyhine soruşturma ve dava dosyaları gerekçesiyle haklarında tutuklu yargılama kararları bulunan bu isimler, 13 ayrı cezaevinin koşullarını ve adalet arayışlarını sosyal medya paylaşımlarıyla kamuoyuna duyurmaya çalışıyor.

Ocak ayı itibarıyla uzayan tutuklu yargılanma süreçleri sebebiyle cezaevinde yaşadıkları umutsuzluğu, isyanı ve sağlık sorunlarını yeni yeni yazmaya başlayanlar da oldu.

CHP’li isimler açısından İBB iddianamesinin kabulü sonrasında tutuksuz yargılama taleplerine ilişkin başvurular karşılık bulmadı. Özgürlüklerinden yoksun şekilde ya duruşma günü ya da iddianame hazırlığı bekleyişindeki CHP’liler, kaleme, kağıda ve bazıları da müzik notalarına duygularını dökmeye başladı.

CHP lideri Özgür Özel’in neredeyse haftalık Silivri ziyaretleriyle görüşmeler yürüttüğü İmamoğlu’nun sesi ve sözü, X hesabı defalarca engellenmesine rağmen, CHP mitinglerinde seslendirilen çağrılarıyla gür çıkıyor ve işitiliyor. Tutuklu bulunan diğer isimlerin cezaevi mektupları niteliğindeki mesajları ise; Türkiye’nin yoğun gündeminde neredeyse görünmez oluyor.

Bugün itibariyle 2’si eski, 15’i mevcut olmak üzere 17 belediye başkanı ile belediye bürokratı, personeli 107 kişi, çoğunluğu İstanbul Silivri Cezaevi’nde ve diğerleri Afyon, Bolu, Düzce, Eskişehir, İzmir, Tekirdağ gibi farklı cezaevlerinde bulunuyor.

Stüdyo recap olarak sizlere bu kişilere ait cezaevi mektuplarına ilişkin notları aktarmak istiyoruz. Bu mektuplardan bazıları yapay zeka yardımıyla oluşturulmuş cezaevi görselleriyle bazıları orijinal el yazısı satırlarıyla sosyal medyada paylaşılıyor.

Başkanlar süreç uzadıkça duygularını paylaşmaya başladı

Tutuklu Adana Büyükşehir Başkanı Zeydan Karalar, 8 Temmuz’da tutuklanmasının ardından Adanalılara kendisine gösterilen destek için teşekkür mesajlarını, hakkındaki suçlamalardaki çelişkileri ve Büyükşehir Belediyesi faaliyetlerini paylaşmayı tercih ediyordu. Ancak 14 Ocak’ta kardeşi Songul’ün eşi Tuğrul’un ölüm haberi üzerine duygularını yazdı; “Annesiz babasız büyüyen bacımın bu en acı gününde yanında olur, acısını paylaşabilirdim” diyerek adalet beklentisini dile getirdi.

Seyhan Belediye Başkanı Oya Tekin, X hesabında ilk aylarda siyasi paylaşımlarda bulunuyordu. Şimdi kendisi gibi Silivri’de tutuklu olan eşi Celal Tekin ile birlikte özgür kalma beklentisini de paylaşmaya başladı.

Bir mektubunda plastik su şişeleriyle süpürge saplarıyla nasıl spor yapmaya çalıştıklarını tasvir etti:

“Hayat akarken, onsuz yapamayacağımızı sandığımız şeyler vardır. Sonra bir gün, hepsi bir anda elinizden alınır. İnsan ise şaşırtıcı bir biçimde, geriye kalanlarla yaşamayı öğrenir; çünkü yaşamak, her koşulda yolunu bulur.”

Haziran 2025’ten bugüne Silivri Cezaevi’nde olan ve koğuşundaki diğer kadınlar tahliye oldukça kıdemli mahkum oluşunu anlatan Tekin, en çok ailesine hasret iken kış soğunda hastalanınca bir tas sıcak çorba ve bir bardak ıhlamur istediğini paylaştı.

Evlilik karesi cezaevine mahkum oldu, “karanlık kuyusu” kitaplaştırdı

Geçtiğimiz yıl Mart ayından bugüne tutuklu İstanbul Planlama Ajansı Başkanı Doç. Dr. Buğra Gökce, cezaevinde 28 Mayıs’ta CHP lideri Özgür Özel’in nikah şahitliğinde Filiz Kahveci’yle evlenmişti. Kahveci’nin “direniş eylemi” dediği evlilik törenine ilişkin fotoğraflar ise cezaevi yönetimince çifte verilmedi.

Son mektubunda “Kışın sonu bahardır” sözüyle bu soğuk günlerde hasta olmamaya çalıştıklarını belirten Gökce, “geride kalmışlık” duygusunu yazdığı bir başka mektubunda, on aydır 39 kez görüş saati gerçekleştirebildiğini ve bunun sadece 15 saatinde sevdiklerine dokunabildiği açık görüş izni olduğunu yazdı.

Gökce, Silivri’den günlüklerini kitaplaştıran ilk isim oldu. “22 Metrekare Gökyüzü” adlı kitabı Kasım ayı sonunda yayımlandı.

Kahraman, Şahan ve Akgün’ün ‘Silivri buluşması’

Sağlık koşullarına ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararına rağmen halen cezaevinde olan Tayfun Kahraman’ın üniversiteden arkadaşı Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan da mektuplar kaleme alıyor.

Şahan, bir mektubunda Kahraman ile 24 yıllık arkadaşlık hikayesini paylaşarak, Kahraman ve kendisi gibi İBB dosyasından tutuklu İBB Genel Sekreter Yardımcısı Gürkan Akgün’le birlikte neden Silivri’de olduklarını anlattı.

Açık görüş günlerinde eşi ve kızıyla kutladığı doğum günlerini anlatan Şahan, bağlamasıyla “Silivri No:9” adlı enstrümantal şarkı da besteledi.

Gürkan Akgün ise, Buğra Gökce’nin ardından Silivri’de evliliğe adım atan ikinci isim oldu. Avukat Sinem Keleş’le evlenen Akgün, nadiren duygularını yazıyor. Akgün, Eylül ayındaki mektubunda kilo verdiğini ancak cezaevi yönetimince açık görüşteki fotoğraflarına yasak konulduğunu, gitar çalmaya çalıştığını aktardı.

Beyoğlu Belediye Başkanı İnan Güney’in son mektubunda 9 yaşındaki kızı Zeynep Lara’nın ışıklı ayakkabını babasına göstermesine izin vermeyen cezaevi koşullarını anlatması haber konusu oldu.

Çocuklarıyla, aileleriyle birlikte “belirsizlik ve adaletsizlik” ile cezalandırıldıkları düşüncesindeki CHP’liler, Güney’in mektup örneğinde olduğu gibi “zindan” dedikleri cezaevi koşullarında sıkça “yalnızlık” duygusuyla mücadele ettiklerini kaleme alıyor.

Büyükçekmece Belediye Başkanı Hasan Akgün de kişisel duygularını nadiren mektup diliyle paylaşan başkanlardan birisi. Duygularını dillendirdiği ilk mektubunda eşi Hatice Akgün’e seslenerek, 46’ncı evlilik yıldönümü vesilesiyle özlemini anlatan Akgün, bir diğer mektubunda ise cezaevi duvarında yeşeren sıska bir dal örneğiyle umutlu kalma çabasını aktardı.

Bayrampaşa Belediye Başkanı Hasan Mutlu ise, son haftalarda cezaevinde kaldığı gün sayısını anımsattığı paylaşımlarıyla mektup dilinde özgürlük beklentisi yanı sıra dayanışma mesajlarına teşekkür ediyor.

Eski milletvekili Aykut Erdoğdu ise, şiirleriyle cezaevindeki duygularını ifade etmeye başladı.

Ceyhan Belediye Başkanı Kadir Aydar, mektuplarıyla kendisine yönelik suçlamalara yanıt verirken; Avcılar Belediye Başkanı Utku Caner Çaykara gibi henüz kişisel duygularını pek mektup diliyle aktarmayanlar da var.

Mektuplar olmasa da ADA cezaevindekileri anlatıyor

Medya AŞ Genel Müdürü Fatoş Pınar Türker, İmamoğlu’nun makam şoförü Recep Cebeci, İBB Spor Kulübü Başkanı Fatih Keleş, Dilek İmamoğlu’nun ağabeyi Cevat Kaya, Esenyurt Belediye Başkan Yardımcısı İbrahim Halil Çalış gibi cezaevlerindeki CHP’li belediye bürokratları veya yakınları ise, seslerini aileleri aracılığıyla duyurmaya çalışıyor. Aile Dayanışma Ağı (ADA) örgütlenmesiyle hep birlikte adalet talebi ifade ediliyor.

Bu arada Ekrem İmamoğlu’nun en yakın çalışma arkadaşı ve gazeteci kökenli Murat Ongun’un cezaevinden X’te paylaştığı mesajları ise, erişim engellemesi kararıyla Ocak ayı başında üçüncü kez yasaklı hale getirildi.

Buna tepkisini “Karanlık Hikaye” adıyla yeni bir X hesabı açarak ortaya koyan Ongun, Nisan ayında Silivri’den Tekirdağ’ın Çorlu ilçesindeki cezaevine nakledilerek, ailesiyle görüşmesi zorlaşan isimlerden birisi oldu. Ongun, gizli tanıklar meselesi gibi aleyhindeki suçlamalara karşı görüşlerini “4. köy” dediği yeni hesabında anlatmaya çalışıyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

ANKARA- Mattia Ahmet Minguzzi, 24 Ocak 2025’te uğradığı saldırı sonucu 14 yaşında öldürüldüğünde ölümüne sebep olanlar da çocuk yaştaydı. Minguzzi’nin ölümü, Türkiye’de ‘suça sürüklenen çocuklar’ meselesini yeniden kamuoyunun gündemine taşıdı.

Kamuoyunda tepkiler yükseldikçe çocukların cezai sorumluluğu, yargılama usulleri, aldıkları ceza indirimleri tartışma konusu oldu.

İktidar, suça sürüklenen çocukların, çocuk yaşta olmalarından kaynaklı ceza indirimlerinden yararlanmamasının önünü açan bazı düzenlemeleri 11’inci Yargı Paketi’ne koydu.

Ancak çocuk hakları savunucuları ve hukuk örgütlerinin itirazları üzerine düzenlemeler paketten çıkarıldı.

AK Parti kurmayları, suça sürüklenen çocuklar konusunda Meclis’te araştırma komisyonu kurulmasına ve yasal düzenlemelerin bu komisyonun çalışmalarının sonuçlarına göre yapılmasına karar verdi.

2025 yılının son ayında “Çocukların Suça Sürüklenmesine Yol Açan Nedenlerin İncelenmesi ve Yapılması Gerekenlerin Belirlenmesi Amacıyla” bir Meclis Araştırma Komisyonu kuruldu.

Komisyonun geçtiğimiz hafta gerçekleşen üçüncü toplantısında Türkiye İstatistik Kurumu, Adalet Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı’ndan yetkililer, suça sürüklenen çocuklara ilişkin veriler paylaştı.

Demografik veriler

TÜİK Sosyal İstatistikler Daire Başkanı Turgay Altun’un çocuklara ilişkin paylaştığı bazı demografik verilere göre;

• Çocuk nüfusu (0-17 yaş) 21 milyon 817 bin,

• Toplam nüfusun yüzde 25,5’i çocuk,

• Çocuk nüfusunun yüzde 51,3’ü erkek, yüzde 48,7’si kız,

• En yüksek çocuk nüfusu Urfa’da,

• İlkokul, ortaokul, ortaöğretim seviyesinde okullaşma oranı yüzde 80’in üzerinde.

7 milyon yoksul çocuk

Yoksulluk verilerine dair de Altun, “Türkiye’de 2024 yılı itibarıyla 7 milyon civarında yoksul çocuk olduğunu tahmin ediyoruz. Toplamda yüzde 32 oranında çocuk yoksulluğu mevcut” değerlendirmesi yaptı.

Ayda en az birkaç kez akran zorbalığı

Sunumun başlıklarından biri de akran zorbalığı oldu. Altun, çocukların ayda en az birkaç kere olmak üzere zorbalığa maruz kaldığını ifade etti.

Akran zorbalığının 6-12 yaş grubunda daha yaygın olduğunu belirten Altun, engelli çocuklara yönelik akran zorbalığının daha yüksek oranda olduğunu söyledi.

Suça sürüklenen çocuklar: Yılda 200 bin olay

Altun, çocukların suça karıştığı olay sayısının yıllık ortalama 200 bin civarında olduğunu söyledi.

Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde yaş arttıkça “suça karışma oranı”nın arttığını belirten Altun, 15-17 yaş grubunda bir yığılma olduğunu ifade etti.

Suça sürüklenen çocukların yüzde 70-80 oranında erkek çocuklar olduğunu sözlerine ekledi.

Uyuşturucu suçlarında artış var

Çocukların en fazla yaralama ve hırsızlık nedeniyle güvenlik birimine getirildiğini anlatan Altun, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak, satmak ve satın almak suçlarında son yıllarda artış olduğunu kaydetti.

Cezaevlerindeki hükümlü ve tutuklu çocuklar

Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdür Enis Yavuz Yıldırım da, cezaevlerinde hükümlü ve tutuklu bulunan çocuklara dair bilgiler paylaştı.

Buna göre; Türkiye ceza infaz kurumlarında toplam 4 bin 582 çocuk var. Bu çocukların 422’si yabancı uyruklu. Denetim serbestlik altında bulunan çocuk sayısı 9 bin 763.

Yıldırım; hükümlü çocuklara dair de şu bilgileri paylaştı: 2023 yılı itibarıyla 15-17 yaş grubunda bin 297 çocuk hükümlü var. 12-14 yaş grubunda 98 çocuk ceza infaz kurumlarında hükümlü olarak bulunuyor.

Çocuk cezaevleri: Kapasite aşımı var

Yıldırım, ülke genelinde 9 adet çocuk ve gençlik ceza infaz kurumu bulunduğunu söyledi. 2 bin 736 kişi kapasiteli bu ceza ve infaz kurumlarında 3 bin 473 hükümlü ve tutuklu bulunduğunu belirten Yıldırım, “Kapasite fazlasını karşılamak amacıyla L tipi ceza infaz kurumlarımızın bir bölümünü 98’er kişi kapasiteyle özel üniteler şeklinde çocuklara tahsis ettik” dedi.

Çocuklar ne kadar cezaevinde kalıyor?

Yıldırım, çocukların cezaevlerinde kalma ortalama süresine dair verileri de paylaştı.

Buna göre; hükümlü çocukların ceza infaz kurumlarında ortalama kalma süresi 404 gün; tutuklu çocukların ceza infaz kurumlarında kalma ortalama süresi 109 gün.

Ceza infaz kurumlarındaki ebeveynler

Yıldırım’ın paylaştığı bir diğer veri de ceza infaz kurumlarındaki ebeveynlere ilişkin oldu. Buna göre; 0-18 yaş arası çocuğu olan 152 bin 875 hükümlü ve tutuklu var. 295 bin 671 çocuğun ebeveynlerinden biri ya da ikisi ceza infaz kurumlarında. Ebeveyni/ebeveynleri cezaevinde olan çocukların yaş ortalaması 9,3.

Cumhuriyet Başsavcılıklarındaki veriler

Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürü Günay Albayrak da, suça sürüklenen çocuklarla ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarındaki sayısal verileri paylaştı. Buna göre;

2025 yılında açılan soruşturmalardaki 186 bin 256 çocuktan;
-9 bin 905’i tutuklandı
-80 bin 657’si hakkında kamu davası açıldı
-Geri kalanlar hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi.

Kamu davası açılan dosyalardaki suça sürüklenen çocukların yaşa göre dağılımı ise şöyle:

Yüzde 76’sı 15-18 yaş grubunda
Yüzde 24’ü 12-14 yaş grubunda.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

LinkedIn: Stüdyo recap

ANKARA- ABD'nin Venezuela'ya saldırısı ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun ABD askerleri tarafından kaçırılması, iktidar ve ana muhalefet arasında yeni bir tartışmayı gündeme taşıdı.

Tartışmayı başlatan isim CHP Genel Başkanı Özgür Özel oldu. Özel, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Venezuela’da yaşananlar karşısındaki sessizliğini eleştirdi. Bunun üzerine iktidar partisi yöneticilerinden ardı ardına açıklamalar geldi.

‘Trump’ın Venezuela darbesine tek kelime edemedi’

Çankırı mitinginde konuşan Özel, Maduro’nun adil seçimlerle yönetime gelmeyen, muhalefetin itirazlarını gözardı eden bir lider olduğunu hatırlattı ve şunları söyledi:

“O günlerde Erdoğan, ‘Kardeşim Maduro’ diyordu. Bugün Erdoğan’ın randevu almak için boeingler, kıymetli toprak elementleri verdiği Trump’ın Venezuela darbesine, Maduro’yu alıp ülkesinden kaçırmasına tek kelime edememiştir.”

‘Sen Trump’tan korkan, meşruiyeti Oval Ofis’te arayan birisin’

Özel, Erdoğan’ı hedef aldığı sözlerini şöyle sürdürdü: “Erdoğan’a bir kez daha sesleniyorum. Sen Trump’tan korkan, meşruiyeti Oval Ofis’te arayan, sıkışınca tükürdüğünü yalayan ve cesareti olmayan birisin.”

‘Muhtaç hissettiğin Trump’tan çekiniyorsun’

Eleştirilerini sosyal medyada da sürdüren Özel, Erdoğan ve Maduro’nun birlikte poz verdiği bir fotoğraf ile Venezuela liderinin ülkesinin dışına çıkarıldığı anlardan bir fotoğrafı X hesabından paylaştı.

Erdoğan’ın Maduro ile dostluğunu hatırlatan Özel, şu ifadeleri kullandı:

“Dostun Trump geldi, uluslararası hukuku çiğneyip kardeşin Maduro’yu yatak odasında eşiyle birlikte aldı, elini gözünü bağlayıp götürüyor. Şimdi ne hazindir ki; bu fotoğraf karşısında susuyorsun. Demokrasiyi savunman gerektiği zaman Maduro’yu savunuyordun. Şimdi dünya düzenini savunman gerektiğinde, suskunluğunla, Trump’ın başka bir ülkeye darbesini savunuyorsun. Çünkü muhtaç hissettiğin Trump’tan çekiniyorsun. İşte sizin demokratlığınız da dostluğunuz da kardeşliğiniz de bu kadar!"

İktidardan Özel’e tepki

İktidar temsilcileri ise, Venezuela’da yaşananlara dair sessizliğini Özel’in açıklamalarının ardından bozdu; Özel’e tepkileri sertti:

AK Parti Genel Başkan Vekili Efkan Ala: “Dünya ve ülke gerçeklerinden bihaber, bütün meselesi Silivri’nin sözcülüğünden ibaret olanların, ötesinde dış politikaya ilişkin hiçbir vizyonu olmayanların söylediği sözler lafügüzaftır.”

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Ahmet Büyükgümüş: “Özel’in laf cambazlığına başvurması, partisinin içine düştüğü çelişkileri örtmeye asla yetmeyecektir. Bugün bir kez daha gördük ki Suriye’de zalim Esed rejimi devrilmeden saatler önce hala “Esed’le görüşülmeli” çağrısı yapan CHP, dış politika ve jeopolitik okuma konusunda kapasite sorununu bir türlü aşamıyor.”

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik: “Bu muhalefet odakları dış politikada tek bir olayı bile yönetmemiştir, böyle bir tecrübeleri yoktur. Dış politikadan anladıkları tek şey Türkiye’yi şikayet etmek, gelişmeleri ancak iş işten geçtikten sonra anlamak ve kriz yönetmeyi retorik üretmek zannetmektir.”

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç: “CHP Genel Başkanı’nın sosyal medya üzerinden sarf ettiği, diplomatik hassasiyetleri gözetmeyen ve hukuki gerçekleri çarpıtan ifadeler nezaketsizliktir, açık bir sorumsuzluk örneğidir. Ülkemizin dış politikası, köklü bir medeniyet birikiminin izlerini bugüne taşıdığı gibi sorumlu ve ilkeli bir devlet anlayışını da yansıtmaktadır. Bu alan gündelik malzemelerle polemik üretme alanı değildir.”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz: “Dış politika; ana muhalefetin hezeyanlarına, gündelik yaklaşımlarına ve sorumsuz açıklamalarına göre değil, ilkelerin ve gerçeklerin sentezlendiği, milli menfaatlerimizi esas alarak, akılla yönetilen özellikli bir alandır. Liderlik her zaman önemlidir. Küresel sistemde belirsizliklerin, güç siyasetinin ve kaosun hakim olduğu dönemlerde ise bir kat daha önemli ve hayatidir.”

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran: “Özel’in dili; hakikati değil, öfkeyi ve çarpıtmayı yansıtmaktadır. Türkiye’nin dış politikası hamasi ve fırsatçı sloganlarla değil, devletimizin ve milletimizin çıkarları çerçevesinde devlet aklıyla yürütülür.”

İktidardan itidal çağrısı; siyasi meşruiyet, uluslararası hukuk vurgusu

Özel’e yönelik tepkileri böyle şekillenen iktidar temsilcilerinden bazılarının Venezuela’da yaşananlara dair değerlendirmeleri de oldu.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, “Siyasi meşruiyet ilkelerini hedef alan ve uluslararası hukuku ihlal eden hiçbir eylemi tasvip etmeyiz” dedi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da “Türkiye Cumhuriyeti olarak uluslararası hukukun, milli iradeye saygının ve Venezuela halkının yanında olmaya; tüm taraflarla diyalog içinde istikrarı savunmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç ise “Türkiye, bugün olduğu gibi bundan sonra da meşruiyet ve uluslararası hukuk temelinde hareket etmeye; krizlerin çözümünde yapıcı ve ilkeli tutumunu sürdürmeye devam edecektir” ifadelerini kaydetti.

Dışişleri Bakanlığı açıklamasında da “Mevcut durumun bölgesel ve uluslararası güvenlik açısından olumsuz sonuçlar doğurmamasını teminen tüm tarafları itidalli davranmaya çağırıyoruz” denildi.

İktidar temsilcilerinden ve Dışişleri Bakanlığından gelen bu açıklamalar muhalefet tarafından eleştirildi ‘yetersiz’ ve ‘ürkek’ bulundu.

Bu tepkilerde, doğrudan ABD ve Başkanı Donald Trump’tan söz edilmemesi dikkat çekti.

Türkiye’nin resmi tepkisi niteliğindeki Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında, ABD’den hiç söz edilmezken, Venezuela’daki gelişmelerden taraflar arasında anlaşmazlık gibi bahsedildi.

Bahçeli ve Uçum’dan net tepki: 15 Temmuz’un aynısı, haydut yöntemler

Venezuela’daki gelişmeler karşısında iktidar ve Cumhur İttifakı tarafından yapılan en net açıklama MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Mehmet Uçum’dan geldi.

Uçum, “Maduro olayı emperyalist saldırganlıkların haydut devlet yöntemleriyle de yapılabileceğini gösteren vahşi örneklerden biridir” derken, Bahçeli Venezuela’da yaşananları Türkiye’deki 15 Temmuz Darbe girişimine benzetti ve şunları söyledi:

“Türkiye’de 15 Temmuz 2016 tarihinde FETÖ eliyle gerçekleştirilen kalkışmada Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan Marmaris’te bulunurken, doğrudan kendisine yönelik sergilenen aşağılık girişimdeki yöntemle, bugün Maduro’yu hedef alan yöntem birbirinin aynısıdır.”

Erdoğan’dan açıklama gelir mi?

Yazının yayınlandığı tarih ve saat itibariyle; cumartesi günü gerçekleşen “‘operasyona” ilişkin Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan henüz bir açıklama gelmedi.

Erdoğan’ın bu hafta gerçekleşecek kabine toplantısı sonrasında ya da parti grup toplantısında konuya değinmesi bekleniyor.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

Stüdyo recap olarak bizim bize dair 2026 öngörümüz ise yeni yılda okuyucu destekli bağımsız gazetecilik için çalışmaya ve üretmeye devam edeceğimiz.

Sade, nitelikli ve sahadan haberler için; kaotik haber ortamına panzehir olan Stüdyo recap’e abone olmayı, beğenmeyi ve haberlerimizi paylaşmayı unutmayınız.

İyi yıllar!

İÇ SİYASET

Seren Selvin Korkmaz, IstanPol Enstitüsü Kurucu Ortağı ve Direktörü

Türkiye’deki iktidar bloğu için 2026 yılı, seçmene ulaşma yılından ziyade, otokratik koşullar altında bir siyasi dizayn yılı olarak işlev görecek. Rejim, seçimlere politika tartışmaları veya toplumsal mobilizasyon yoluyla hazırlanmak yerine; siyasi alanın kendisini hukuki, kurumsal ve zorlayıcı araçlarla şekillendiriyor.

Devam eden İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İmamoğlu davaları, hükümetin CHP’yi itibarsızlaştırmaya ve felç etmeye çalıştığı merkezi araçlar olmaya devam edecek. Bu yargısal baskıların, rejimin CHP üzerinde itibar kaybı ve örgütsel yorgunluk yaratma stratejisine hizmet ederek yoğunlaşması muhtemel.

Aynı zamanda, yeni Kürt süreci etrafındaki tartışmalar, olası yasal ve anayasal değişikliklerle birlikte siyasi alanı yeniden yapılandırmaya devam edecek. Süreç, muhalefeti şimdiden rakip bloklara ayırmış durumda.

Son olarak medya figürlerini, iş çevrelerini ve aktörleri hedef alan son operasyonlar, daha geniş bir rejim içi konsolidasyon stratejisine işaret ediyor. Hükümet, hem ekonomik hem de siyasi alanlar üzerindeki yargı kontrolü aracılığıyla parti disiplinini yönetirken özerk güç merkezlerine alan tanımıyor.

Bu dinamikler, 2026’nın krize meyilli, çatışmalı ve belirleyici olacağını gösteriyor.

Seda Demiralp, İstanbul Işık Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü ve Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı

İç siyaseti şekillendiren baskın güç; derinleşen sinizm, adaletsizlik ve güvensizlik duygusu olacak. “İşlerin kötü gittiği” algısı artık sadece muhalif seçmenlerle sınırlı kalmayacak, aynı zamanda iktidar destekçileri tarafından da giderek daha fazla paylaşılacak. Adaletsizlikler, temel siyasi kaygı olarak ekonomik sorunların önüne geçecek. Ancak bu ortak karamsarlık, ortak bir siyasi yön üretmeyecek.

Siyasetin hükümet-muhalefet ayrımından ziyade, güçlü bir lider ile güvenilmez, parçalanmış bir toplum arasındaki karşıtlık üzerinden kurgulanması muhtemel. Hükümet tarafında bu durum, Erdoğan gibi bir “tek adam”dan başkasına güvenilemeyeceği inancını pekiştirebilir. Muhalefet tarafında ise benzer bir güvensizlik ortamı, kendi güçlü adam (dirençli ve güçle yüzleşmeye hazır görülen figürleri) arayışını besleyebilir.

2026 yılında AKP içindeki halefiyet tartışmaları da daha belirgin hale gelecek. Pek çok AKP seçmeni başlangıçta Bilal Erdoğan fikrini veya hanedanvari bir güç devrini reddedecek olsa da, Erdoğan tercihini açıkça belli ederse bu direnç zamanla yumuşayabilir.

Berk Esen, İstanbul Sabancı Üniversitesi Siyaset Bilimi Doçenti

Hükümet, ekonomiyi dengeleyerek aldığı desteği artırma çabalarına devam edecek. Erdoğan’ın bir kez daha cumhurbaşkanlığına aday olmasını sağlayacak anayasa değişikliklerine ilişkin tartışmalar da bekleyebiliriz.

Yönetici kadrolarda gerçekleşecek değişimlerin Erdoğan sonrası için nizami bir geçiş sağlaması ve gücün üst kademelerde daha da yoğunlaşması olası.

Muhalefet için 2026 yılı, 2027 sonbaharındaki potansiyel erken seçimlere hazırlık yılı olacak. En son parti kurultayının ardından Özel’in liderliğinin daha da pekişmesi bekleniyor. CHP içinde büyük bir iç kriz beklemiyorum.

Kürt hareketi için 2026, partinin giderek daralan seçeneklerle karşı karşıya kaldığı bir stratejik belirsizlik yılı olacak. Suriye’deki mevcut tıkanıklık ve hükümetten net bir taahhüt gelmemesi DEM Parti için ana riskler olmaya devam ediyor.

Müzakere sürecine yönelik yüksek sesli muhalefeti göz önüne alındığında, ılımlı milliyetçi İYİ Parti’nin Türkiye siyasetinde ana milliyetçi aktör olarak öne çıkması ve özellikle yaklaşan büyük kurultayının ardından bir miktar seçim desteği kazanması olası.

BARIŞ SÜRECİ

Ezgi Başaran, Oxford Siyaset Bilimi Öğretim Üyesi, gazeteci ve Angle, Anchor, and Voice bülteninin yazarı

Türkiye’nin Kürt sorunu, Türkiye içindeki gelişmelerden ziyade Suriye’de yaşanacaklara endeksli kalmaya devam edecek. Son raporlar, Şam ile SDG arasında bir anlaşmanın muhtemel olduğunu gösteriyor.

Böyle bir düzenleme kapsamında SDG, idari özerkliğini korurken üç ayrı tümen aracılığıyla Suriye ordusuna entegre edilecek. Anlaşma hem ABD hem de Türkiye’nin baskısı altında şekillenecek. Bu durum Ankara’yı tamamen tatmin etmeyecek.

Sahadaki gerçekler sürtüşme yaratmaya devam edecek ve gerilimlerin 2026 boyunca aralıklarla parlaması muhtemel. Ancak riskler tüm taraflar için çok yüksek; taraflar açık askeri çatışmayı huzursuz bir dengeyi yönetmekten çok daha maliyetli görüyor. Tehditler ve karşılıklı suçlamalar sürecek ancak bunların savaşa dönüşmesi pek muhtemel değil.

Bu bağlamda Öcalan’ın İmralı’da daha özgür koşullara geçmesi ve bölgedeki Kürt aktörlerle daha geniş bir iletişim kurmasına izin verilmesi bekleniyor. Nüfuzu genişledikçe İsrail, Kürt hareketinin bazı kesimlerini kendi yönüne çekmeye daha aktif bir şekilde çalışabilir.

Roj Girasun, Rawest Araştırma Direktörü

2026 yılı Türkiye açısından esas olarak dış politikanın yılı olacak. Bölgesel gelişmeler ve güvenlik başlıkları, iç siyasetin de ana belirleyenleri haline gelecek.

Bu çerçevede Kürt meselesi ve mevcut çözüm süreci de büyük ölçüde dış politika (Suriye) ekseni üzerinden ele alınacak; bölgesel denklem ve bölgesel tehdit algıları tartışmaların ana referans noktası olabilir.

Anayasa tartışmalarının 2026 itibarıyla daha görünür hale gelmesi muhtemel. Bu görünürlük, doğrudan bir anayasa yapım sürecinden ziyade, sürecin yönü ve iktidarın siyasal ihtiyaçlarına bağlı olarak şekillenecek.

Anayasa meselesi, siyasal gündemin kulislerinden kamuoyu önüne taşınabilir. Post Erdoğan dönemi daha güçlü şekilde tartışılabilir.

SURİYE POLİTİKASI

Sinem Adar, Alman Uluslararası Güvenlik İşleri Enstitüsü (SWP) Uygulamalı Türkiye Araştırmaları Merkezi’nin (CATS) Başkanı

Suriye, Türkiye’nin acil ve stratejik açıdan en sonuç doğuran dış politika dosyası olmaya devam edecek. Ankara, lehine bir ortak olarak gördüğü Şara yönetiminde bir devlet inşasına öncelik veriyor.

Türkiye için bu, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunmasını ve Şam’ın şiddet araçları ile temel kaynaklar üzerinde kontrol sağlama çabalarının desteklenmesini, bu sırada ekonomik faaliyetlerin canlandırılmasını gerektiriyor.

Ankara’nın Suriye’de Trump yönetimiyle görünürdeki yakın uyumu, Şam’ın artan uluslararası tanınırlığı ve Sezar Yasası’nın (Caesar Act) iptali bu yönde atılmış adımlar olarak görülüyor. Yine de 2026 yılının çalkantılı geçmesi muhtemel.

Ankara için Şam ile SDG arasındaki müzakerelerin yavaş ilerlemesi, SDG ile Ankara ve Öcalan arasında devam eden silahsızlanma görüşmeleri arasındaki kopukluk ve SDG’nin geleceğine ilişkin belirsizlik, merkezi otoritenin pekiştirilmesinin önündeki başlıca engeller olmaya devam edecek.

Aynı zamanda İsrail ve Türkiye’nin yarışan ancak özünde benzer güvenlik kaygıları, Suriye’nin geçiş sürecini potansiyel olarak şiddetli bir çıkmaza hapsetme riski taşıyor. Esad’ın düşüşü başlangıçta Türkiye’nin manevra alanını genişletmesine yardımcı olsa da, 2026 Ankara’nın bunu sürdürme yeteneğini muhtemelen test edecek.

Aron Lund, İsveç Savunma Araştırma Ajansı (FOI) Kıdemli Analisti ve Century International Üyesi

10 Mart’ta Suriye’nin yeni yöneticisi Ahmed el-Şara, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile bir anlaşma imzaladı. Bu, pek bir şeyi çözmedi; bunun yerine yıl sonu için bir son tarih belirledi. Müzakereciler şimdi çatışmayı önlemek için çalışıyorlar. Şiddet olayları patlak verebilir ancak ben sonunda sürenin uzatılacağı düşüncesini taşıyorum.

SDG için zaman kazanmak asıl mesele; mevcut özerklik durumundan hoşnutlar. Şara hükümetinin de barış ve istikrara ihtiyacı var ancak sonsuza kadar bekleyemez. Suriye’nin bölünmesini engellemek istiyor ve SDG’nin petrol kuyularına ihtiyacı var.

Dış aktörler de büyük rol oynuyor. Şara’nın hamisi Türkiye, PKK bağlantıları nedeniyle SDG’nin saf dışı bırakılmasını veya ezilmesini istiyor. ABD birliklerinin çekilmesi her an bir krize yol açabilir.

Yurt içinde ise Şara’nın zafer sonrası balayı, siyasi becerisine eşlik edecek ekonomik bir mucize yaratmadığı takdirde 2026’da sona erecek. Gerilimler tırmandıkça, İslamcı-popülist kışkırtmalar hükümetini istikrarsızlaştırabilir, azınlık ilişkilerini daha da alevlendirebilir ve dış ortaklıklarını baltalayabilir.

Bu baskıları yönetmek zor olacak. Öte yandan Şara müthiş bir taktikçi olduğunu kanıtladı. Belki de bunu başaracak.

Amy Austin Holmes, Suriye üzerine yeni bir raporun yazarı ve Washington DC’deki Texas A&M Üniversitesi Bush Hükümet ve Kamu Hizmeti Okulu’nda Profesör

Suriye’yi güç kullanarak birleştirmeyi başaramayan Şara, 2026’da muhtemelen ekonomiye odaklanacak. Sarsıcı ekonomik krizi çözmek için göz ardı edilen şaşırtıcı derecede basit bir çözüm var: Kadınların iş gücüne katılımını desteklemek.

Bugün Suriye’de kadınların iş gücüne katılım oranı erkeklerde yüzde 62.8 iken kadınlarda sadece yüzde 13.3’tür. Dünya Bankası tahminlerine göre, eğer kadınlar erkeklerle aynı oranda çalışsaydı, Suriye’nin uzun vadeli kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılası (GSYİH) yüzde 74’e kadar artabilirdi.

Ne yazık ki Şam’daki bazı yetkililer bu potansiyelin farkında görünmüyor ve kadınları ev dışında çalışmaktan açıkça caydırıyorlar ki bu ülkenin ihtiyacı olanın tam tersi.

Buna karşılık, Kürt liderliğindeki Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi (AANES), tüm zorluklara rağmen bir “Kadın Ekonomisi” yaratmayı hedefliyor. Arapçada “Al Iktisad al Marra”, Kürtçede ise “Aboriya Jin” olarak biliniyor. Özerk yönetim, hala Suriye’nin yaklaşık yüzde 30’unu kontrol ediyor ve Şam ile müzakereleri sürdürüyor.

Eğer Şara gücü paylaşmaya ve Kuzeydoğu’dan bir şeyler öğrenmeye istekli olursa, Suriye hem felç edici ekonomik krizini hem de siyasi parçalanmışlığını aşabilir.

Ücretsiz Abone Olun

RUSYA/UKRAYNA POLİTİKASI

Evren Balta, Özyeğin Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü ve Harvard Weatherhead Uluslararası İlişkiler Merkezi Misafir Araştırmacısı

Türkiye’nin 2026’daki NATO rolü iki mecburiyetle tanımlanacak. Doğu kanadındaki müttefik caydırıcılığı için vazgeçilmez kalmak ve Karadeniz’in daimi bir NATO-Rusya deniz temas bölgesi haline gelmesini önlemek.

Ukrayna konusunda temiz bir eksen kayması yerine süreklilik bekleyin. Türkiye, Ukrayna’nın egemenliğini ve savunma iş birliğini desteklemeye devam ederken çatışmasızlık ve gelecekteki olası görüşmeler için Moskova ile mevcut kanallarını koruyacaktır.

Bu dengeli duruş bir slogan değil. Bu, coğrafya, ticaret, enerji maruziyeti ve deniz güvenliğine dayanan bir risk yönetimi.

Karadeniz güvenliği için 2026’daki en muhtemel gidişat, dönemsel sıçramalarla devam eden bir dalgalanma. Savaş devam ederse dronlar, mayınlar ve elektronik müdahale kaynaklı deniz riskleri yüksek seviyede kalacak ve Türkiye olay yönetimi ile güvenli seyrüsefere öncelik verecek.

Eğer bir ateşkes olursa öncelikler doğrulama, mayın temizleme ve korumalı nakliye koridorlarına kayacak; burada bölgesel NATO kıyıdaş iş birliği ölçeklendirilebilir. Gerginlik tırmanırsa Türkiye boğaz yönetimini sıkılaştıracak, hava ve deniz savunmasını güçlendirecek ve sınırlı bölgesel görevleri zorlayacak. Tüm senaryolarda Ankara’nın başarısı müttefiklerle olan kriz iletişimine bağlı olacak.

Yörük Işık, İstanbul merkezli jeopolitik analist ve Bosphorus Observer yöneticisi

Karadeniz “ihtilaflı bölge” olmaya devam edecek. Ukrayna, Rusya’nın geleneksel deniz hakimiyetini altüst etmek için gelişmiş deniz yeteneklerini kullandı ancak Rusya, Karadeniz’i küresel nüfuzunu yaymak için gerekli stratejik bir “medeniyet merkezi” olarak görüp bölgesel hakimiyet peşinde koşmaya devam edecek.

Rusya füze saldırılarıyla Odesa bölgesindeki sivil limanları hedef almayı sürdürecek, Ukrayna ise Rus petrolünün deniz ticaretini aksatacak. Bu durum, Karadeniz rotalarını daha az güvenilir hale getirecek ve nakliye sigorta primlerini engelleyici seviyelere çıkaracak.

AB’nin önleyici bir jeopolitik yaklaşım gerektiren yeni Karadeniz Stratejisi, Rusya tarafından zorlanacak. Trump yönetiminin hatalı politikaları ile Kremlin’i yanlış okuması nedeniyle Rusya, askeri operasyonlarını Moldova’ya genişletmek için cesaret bulacak.

Boğazların kontrolü ile Türkiye kilit bir rol oynamaya devam edecek. NATO’nun odak noktası, geleneksel angajmandan kritik deniz altı altyapısını ve ticaret rotalarını hibrit tehditlere karşı korumaya kayacak.

Risklere rağmen Çin ve Hindistan, azalan ABD stratejik varlığı nedeniyle Karadeniz bölgesinde kendilerine ekonomik bir alan açmaya çalışacaklar.

Kerim Has, bağımsız Türk-Rus ilişkileri analisti

Ukrayna’da bir barış anlaşması sağlanana kadar hem Karadeniz’de savaşın tırmanması hem de Türkiye ile Batı’daki İngiltere liderliğindeki Rusya karşıtı blok arasında daha güçlü bir jeopolitik dayanışma görülmesi şaşırtıcı olmayacak. Öte yandan İstanbul, Ukrayna-Rusya müzakereleri için uygun bir mekan olmaya devam ediyor.

Bu arada Rusya’nın Güney Kafkasya’daki nüfuzu erimeye devam edecek. Gürcistan Ankara’nın bölgedeki stratejik ortağı olmaya devam ederken ve Ermenistan Türkiye’nin stratejik bir komşusu olma potansiyeline sahipken, Azerbaycan-Türkiye stratejik ittifakı derinleşecek.

Türk Devletleri Teşkilatı da Orta Asya’da Moskova için büyüyen bir baş ağrısı olacak. Blok içindeki ortak askeri tatbikatlar ve Türkiye’nin üye devletlere artan silah ihracatı muhtemelen Rusya için temel bir endişe kaynağı olacak.

Suriye’de Putin Lazkiye ve Tartus’taki Rus askeri üslerini korumayı hedefliyor. Belki Erdoğan bundan mutlu olmayacak ancak İsrail ile Suudi Arabistan ve BAE gibi önde gelen Körfez ülkeleri, Türk nüfuzunu dengelemek ve İran’ı caydırmak için Rusları hala Suriye’de görmek istiyor.

BÖLGESEL POLİTİKA

Nigar Göksel, Uluslararası Kriz Grubu Türkiye/Kıbrıs Proje Direktörü

2026 yılına, Ankara’nın eş zamanlı olarak ele aldığı ve görünüşe göre eski sorunları azaltma çabasının bir parçası olan üç uzun süreli çatışmada, bir dizi umut verici ancak kırılgan dinamikle giriyoruz. Bu, vaka bazında kavranması zorlu bir mücadele.

Türkiye’nin doğusunda Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki barış anlaşmasının nihayete erdirilmesi ulaşılabilir görünüyor. Bu arka plan karşısında Türkiye’nin 2026’da Ermenistan ile normalleşmesini hızlandırması muhtemel. Yine de Bakü’nün tercih ettiği takvim, Ankara’nın ne kadar ileri ve nasıl bir hızda hareket edeceğini kısıtlıyor.

Batıda Ankara-Atina ilişkileri, sürdürülebilir iletişim kanalları ve ön bildirim mekanizmaları aracılığıyla istikrara kavuştu. Ege ihtilaflarında kapsamlı bir çözüm henüz uzak olsa da gelişen angajman Kıbrıs meselesine ve Türkiye-AB iş birliğine olumlu yansıyabilir.

En karmaşık dosya, PKK çatışması. Bunun Irak ile Suriye üzerindeki yansımaları olmaya devam ediyor. Barış girişimi ciddi engellerle karşılaşsa da yıllar sonra potansiyel olarak kalıcı bir çözüme en çok yaklaşılan anı temsil ediyor.

Hepsi bir arada düşünüldüğünde, her iki taraftaki güvensizlik ve dış müdahaleler her üç çatışmada da engel teşkil etmeye devam ediyor.

Mohammed A. Salih, Dış Politika Araştırma Enstitüsü Ulusal Güvenlik Programı Misafir Kıdemli Üyesi

Irak-Türkiye ilişkileri muhtemelen geçtiğimiz yılın modelini yansıtacak: sürtüşme ve pragmatik iş birliğinin huzursuz bir karışımı.

Su, Ankara’ya belirleyici bir kaldıraç sağlamayı ve ilişkiyi şekillendiren en önemli mesele olmayı sürdürüyor.

Özellikle Irak’ta kötüleşen çevresel bozulma ortasında, Dicle ve Fırat üzerindeki üst kıyıdaş güç olarak Türkiye, Bağdat’ın seçeneklerini kısıtlamaya devam edecek şekilde su akışlarını araçsallaştırmaya hazır olduğunu defalarca gösterdi.

İkinci bir fay hattı, Kuzey Irak’taki Türk askerinin varlığı olacak. Son on yılda PKK ile mücadele gerekçesiyle kapsamı ve ölçeği genişleyen bu konuşlanmaların tartışmalı kalması muhtemel. Ankara ve PKK, 2026’da bir barış anlaşmasına varsalar bile, başta Türkiye’nin bölgesel stratejik hesabı daha geniş jeopolitik tam bir geri çekilmeyi engelleyebilir.

Aynı zamanda iş birliği vazgeçilmez olmaya devam ediyor. 17 milyar dolarlık Kalkınma Yolu Projesi, Irak’taki mali baskılar onu rayından çıkarmadığı sürece birlikte çalışmak için güçlü bir teşvik sunuyor.

Son olarak, Kürdistan Bölgesi’nin Türkiye üzerinden petrol ihracatı devam edecek gibi görünüyor ve bu durum, ilgili tüm tarafların yararına oluyor.

Nareg Seferian, Ermenistan, Türkiye ve Kafkasya jeopolitiği üzerine bağımsız araştırmacı

Türkiye-Ermenistan ilişkilerini etkileyen birincil faktör Ermenistan ile Azerbaycan arasında devam eden müzakereler. Ankara, politikalarının Bakü ile eş güdümlü ilerleyeceğini açıkça belirtti.

Türkiye’nin kendi ön koşulları da var: Ankara, geçmişte Dağlık Karabağ üzerindeki çatışma ve Ermeni Soykırımı ile ilgili kampanyalar gibi nedenlerle Erivan ile herhangi bir açılım konusuna mesafeli davrandı. Listeye eklenen son maddeler arasında “Zengezur Koridoru” veya “Trump Yolu” üzerindeki tavizler de yer alıyor. Daha fazla ön koşul gündeme gelebilir.

Ermenistan’ın iç siyaseti de bu konuda bir rol oynuyor. Seçimler, Haziran 2026’da yapılacak. Nikol Paşinyan’ın mevcut yönetimi Erivan’da iktidarı korursa ülkenin dış politikası mevcut rotada kalacak. Başka bir parti kazanırsa veya bir koalisyon kurulursa Ankara ve Bakü ile ilişkiler daha az istikrarlı hale gelebilir.

Daha geniş jeopolitik alana gelince, Batılı aktörler ve İran bölgesel dinamikler üzerinde kendi kaldıraçlarını koruyorlar. Türkiye’nin manevra alanları, her şeyden önce Rusya’nın Ermenistan ve bölgedeki dayanak noktalarına ne kadar sıkı tutunacağından etkilenecek.

İSRAİL/FİLİSTİN POLİTİKASI

Louis Fishman, Brooklyn College Doçenti; Türk ve İsrail/Filistin meseleleri üzerine yazar

İsrail-Türkiye ilişkilerinde 2026 için temel soru, iki ülkeyi bölgesel istikrarı tehdit eden bir çarpışma rotasından çıkaracak herhangi bir şeyin olup olmayacağı.

Türkiye yeni kurtarılmış bir Suriye’de nüfuzunu korumayı hedeflerken, İsrail bu değişen dengeyi yakından izliyor. Ankara, ayrıca Mısır ile 35 milyar dolarlık bir gaz anlaşmasını tamamlayan; Yunanistan ve Kıbrıs ile bağlarını güçlendiren İsrail’i de takip ediyor.

İsrail’in Somaliland’ı tanıması da mevcut anlaşmazlıklarını Afrika kıtasına taşıyabilir. Bu manevralar, Trump’ın öngörülemezliğinin rekabetin derinleşmesine alan bıraktığı dönemde ve tutarlı bir Amerikan stratejisinin yokluğunda gerçekleşiyor.

Bu ortamda, gelecekteki ateşkes aşamalarının bir parçası olarak Türk askerlerini Gazze’ye yerleştirecek her türlü plandan ne pahasına olursa olsun kaçınılmalı.

Gelecek yıl yapılacak İsrail seçimleriyle birlikte, daha stratejik düşünen bir hükümetin ortaya çıkması ve gerilimin tırmanmasını önlemeye yardımcı olması yönünde küçük de olsa bir umut ışığı kalıyor.

Kısacası; bölgede çok sayıda kriz kaynarken, eğer her iki taraftan politika yapıcılar yanlış tarafa bakarsa, daha büyük bir şeye dönüşmeye aday olan Türkiye-İsrail cephesi oluyor.

Gallia Lindenstrauss, İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü (INSS) Kıdemli Araştırmacısı

Gazze’deki önceki çatışma dönemlerinden farklı olarak, Ekim ateşkesinin 2026’da İsrail-Türkiye ilişkilerinde bir toparlanmayı tetiklemesi beklenmiyor.

Bu durum; ateşkese rağmen Türkiye’nin ticaret ambargosunu uygulama önlemlerini sıkılaştırması ve 37 İsrailli yetkili hakkında tutuklama emri çıkarmasıyla şimdiden belirginleşti. İsrail, Türkiye’nin Gazze’deki müdahalesini en aza indirme çabalarında ısrarcı olacak ancak (Gazze) Şeridi’nin sivil yeniden inşasına yönelik bu tür bir müdahaleyi engellemekte zorlanacak.

Potansiyel bir İsrail-Suriye güvenlik anlaşması, İsrail ile Türkiye arasındaki bazı gerilimleri yumuşatacak olsa da ilişkinin dönüşümü açısından etkili olması pek olası değil. Bu nedenle taraflar, Suriye hava sahasında karşı karşıya gelmemek için Nisan 2025’teki görüşmelerin ardından kurulan askeri yardım hattına hala ihtiyaç duyacaklar.

Doğu Akdeniz’de Kıbrıs’ın gaz çıkarma ve ihraç etme çabalarındaki ilerleme, muhtemelen İsrail’i de etkileyebilecek bir Türkiye tepkisine yol açacak.

Son olarak, İsrail ile Türkiye arasındaki gerilimi azaltmaya yönelik ABD’nin çok ihtiyaç duyulan baskısı diplomatik uçurumu daraltabilse de iki devlet arasında önemli bir uçurum varlığını sürdürmeye devam ediyor.

KIBRIS POLİTİKASI

Fiona Mullen, Kıbrıs merkezli danışmanlık şirketi Sapienta Economics Direktörü

Bence 2026, Türkiye ile (Güney) Kıbrıs Cumhuriyeti arasında hassas bir dansın yaşandığı bir yıl olabilir ve her şey, bir şey başarılmadan önce dağılmazsa ilginç bir şeye dönüşebilir. Eğer çok fazla anlam yüklemiyorsam, bazı küçük açılım işaretleri var.

Aralık ayının sonuna doğru Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, esasen Kıbrıs sorununu “park etme” ve bunun yerine enerji ve diğer konularda iş birliği yapma önerisinde bulundu. (Güney) Kıbrıs Cumhuriyeti Ocak ve Haziran ayları arasında AB dönem başkanlığını yürütüyor ve bazı zirveler için hem Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı hem de Sayın Fidan’ı davet etti.

Ve (Güney) Kıbrıs Cumhuriyeti Savunma Bakanı Vasilis Palmas, Rumların, Yunanistan’ın ve İsrail’in birlikte ortak bir hızlı müdahale gücü oluşturacaklarına dair haberleri hızla önemsizleştirdi. Bu arada ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack’ın bölgesel ekonomik iş birliğini teşvik ettiğini görüyoruz.

Kıbrıslı Türkler de muhtemelen bununla ilgili olan büyük yeni enerji projelerinden bahsediyorlar.

Erol Kaymak, Kuzey Kıbrıs Doğu Akdeniz Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Profesörü

2026’da Ankara, Kıbrıs’ı çözmeden Avrupa’nın yeniden silahlanmasına “işlevsel” erişim arayışında olacak; tam üyelik yerine “SAFE” benzeri ortak üretim, taşeronluk ve AB tabanlı üretime öncelik verecek. Uygulamada Türk firmaları, AB ayak izlerini (Baykar’ın Piaggio Aerospace alımı) ve kilit üye devletlerle ikili paketleri derinleştirecek.

Siyasi bedel, büyük bir çözümden mobilite ve yönetişime kayıyor. AB Konseyi Başkanlığını yürüten (Ocak-Haziran 2026) ve Schengen üyeliği için bastıran Kıbrıs, veto kozunu sertleştirirken Brüksel, duraklayan AB-Türkiye vize serbestisini yeniden açıyor. Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, ayrıca adım adım bir “AB iş birliği için PfP (Barış için Ortaklık)” merdiveni sundu. Türkiye Kıbrıs’ın NATO’nun Barış için Ortaklık programına girmesine yeşil ışık yakacak, Lefkoşa (Güney) ise daha yakın AB-Türkiye bağlarının önündeki engelleri kademeli olarak gevşetecek.

Ankara buna anayasal sıçramalarla değil, Kıbrıslıların seyahatleri ve Gümrük Birliği söylemi konusunda seçici karşılıklılıkla cevap verecek. Kuzey Kıbrıs’ta Tufan Erhürman’ın seçilmesi Ankara’nın yenilenen angajmana işaret etmesine ve Avrupa ile pratik iş birliğini savunmasına olanak tanıyor. Erhürman federal bir çözüm içinde siyasi eşitlik arıyor ki bu durum hala Lefkoşa’nın (Güney’in) kabul edebileceklerini kısıtlıyor.

Kıbrıs’taki 23-24 Nisan gayri resmi Avrupa Konseyi’ni ve Ankara’daki 7-8 Temmuz NATO zirvesini izleyin. Sonuç: sınırlı, anlaşma bazlı entegrasyon; Kıbrıs tıkanma noktası olmaya devam ediyor.

AB POLİTİKASI

Karol Wasilewski, Doğu Araştırmaları Merkezi (OSW) Türkiye, Kafkasya ve Orta Asya Bölümü Başkanı

2025’te Avrupa Birliği ve Türkiye ortak “stratejik faydalarını” yeniden keşfettiler. Bu durum üyelik müzakereleri, Türkiye’nin Avrupa savunma projelerine katılımı, Gümrük Birliği’nin modernizasyonu veya vize serbestisi gibi kilit alanlarda bir kırılmaya dönüşmedi ancak Türkiye’nin başta İtalya, İspanya ve Polonya olmak üzere birçok ülkeyle güvenlik ilişkilerinin pekişmesinde kendini gösterdi.

Özellikle İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından Türkiye’nin kötüleşen iç durumunun AB-Türkiye ilişkilerindeki yumuşamayı durdurmaması, belki de bu rotanın devam edeceğinin en iyi kanıtı.

2026’da Türkiye ile AB arasındaki ilişkiler şüphesiz güvenliğe odaklanacak. Başta Yunanistan ve Kıbrıs olmak üzere bazı üye devletlerin direnci ve AB içinde zayıflayan Alman liderliği, Türkiye’nin “SAFE II” gibi Avrupa programlarına daha geniş katılımını beklemeyi zorlaştırıyor.

Bununla birlikte, Türkiye’nin kendisini Avrupa güvenliğinin vazgeçilmez bir unsuru haline getirecek “ortak üretim adaları” inşa etmeyi hedefleyerek, seçilmiş Avrupa ülkeleriyle güvenlik ve savunma sanayii alanlarındaki bağlarını sürekli olarak güçlendirmeye çalışacağını düşünüyorum.

Özgür Ünlühisarcıklı, German Marshall Fund Güney Direktörü ve Ankara Bölge Direktörü

AB-Türkiye ilişkisinin 2026’da işlemsel ve seçici kalması muhtemel. Katılım müzakereleri büyük olasılıkla donmuş durumda kalacak ve Gümrük Birliği’nin modernizasyonu ile vize serbestisi gibi olumlu gündem maddelerinde ilerleme pek olası değil.

Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı ve değişen ABD güvenlik öncelikleri bağlamında Türkiye’nin Avrupa güvenliği için artan önemi göz önüne alındığında, dış politika ve güvenlik üzerine diyaloğu açık kalacak.

Bununla birlikte, Ankara ile Brüksel arasındaki kalıcı karşılıklı güvensizlik ve Türkiye ile bazı AB üye devletleri arasındaki çözülmemiş anlaşmazlıklar nedeniyle bu alanlardaki iş birliğinin “ad hoc” (duruma özel amaçlı) kalması muhtemel. Benzeri nedenlerle Türkiye, Karadeniz ve Kafkasya bölgeleri istisna olabilmekle birlikte muhtemelen AB bağlantısallık girişimlerinin dışında kalacak.

Yunanistan ve Türkiye arasındaki ilişkiler belirsizliğini koruyor. Mevcut göreceli sakinlik dönemine rağmen Yunanistan, İsrail ve Kıbrıs Cumhuriyeti arasında Türkiye’yi çevrelemeye yönelik artan koordinasyon, yenilenen gerilimleri tetikleyebilir ve mevcut gidişatı hızla tersine çevirebilir.

Riccardo Gasco, Bologna Üniversitesi’nde Doktora Araştırmacısı, İstanbul Politikalar Merkezi’nde Misafir Araştırmacı ve IstanPol Dış Politika Programı Koordinatörü

2026’da Türkiye-AB savunma ilişkilerinin uygulamada derinleşmesi, ancak siyasi olarak kısıtlı kalması muhtemel.

Ukrayna’daki savaş ve uzun vadeli ABD güvenlik garantilerine dair artan şüphelerle şekillenen Avrupa’nın yeniden silahlanma hamlesi; hıza, ölçeğe ve satın alınabilirliğe öncelik verecek. Bu bağlamda, Türkiye’nin savunma sanayii giderek bir “dışarıdaki” olmaktan ziyade yararlı bir ortak gibi görünüyor.

İş birliği, resmi AB-Türkiye çerçevelerinden ziyade esas olarak üye devletlerin öncülük ettiği ortaklıklar aracılığıyla ilerleyecek. Baykar-Leonardo girişimi gibi ortak girişimler, özellikle Türk firmalarının net avantajlara sahip olduğu dronlar ve diğer insansız hava araçlarında seçici entegrasyona işaret ediyor.

Bu düzenlemeler Avrupa hükümetlerinin, üyelik veya demokratik standartlar konusundaki hassas tartışmaları yeniden açmadan acil kapasite açıklarını gidermelerine olanak tanıyabilir.

Limitler kalacak. Siyasi güvensizlik iş birliğini kısıtlamaya ve daha geniş siyasi yakınlaşmayı engellemeye devam edecek. Ancak savunma sanayii açısından ortaklık giderek daha stratejik hale geliyor. Ortak üretim ve tedarik zincirleri kurulduğunda iş birliğinden geri dönmek zorlaşabilir.

2026’da Türkiye-AB savunma bağları yönetilen bir pragmatizmi yansıtacak: etkide stratejik, kapsamda seçici ve güvenden ziyade gereklilikle yönlendirilen bir yapı.

László Szerencsés, Stockholm Üniversitesi Türkiye Çalışmaları Enstitüsü (SUITS) Analisti

İster Macaristan’da Orbán iktidarda kalsın, ister Péter Magyar yönetiminde daha AB yanlısı bir hükümet ortaya çıksın; 2026 yılında Türkiye-Macaristan ilişkilerini üç sabit unsur şekillendirecek.

Birincisi, en azından yıl sonuna kadar Macaristan, Türkiye üzerinden TürkAkım boru hattıyla taşınan Rus doğal gazına bağımlı kalmaya devam edecek. Her ne kadar Ankara kendi arzını çeşitlendirmeye başlamış olsa da Budapeşte bir yıllık ABD yaptırım muafiyetinden yararlanmaya devam ediyor ve Rus gazına yönelik AB enerji yaptırımlarının 2026’da tam olarak yürürlüğe girmesi pek olası değil.

İkincisi, Türkiye’nin enerji merkezi olması Macaristan’ın kademeli çeşitlendirmesini şekillendirecek. Azerbaycan gazı halihazırda Macaristan’a ulaşıyor ve uzun vadeli altyapı projeleri sonunda Türkmen gazının Hazar Denizi üzerinden Azerbaycan’a, oradan Türkiye’ye ve Macaristan’a akmasını sağlayabilir.

Üçüncüsü, Macaristan’ın AB içinde Ankara için siyasi yararlılığı devam edecek. Hem Orbán hem de Magyar AB göç politikalarına karşı çıkıyor ve Türkiye’nin göç kontrolünü dışsallaştırmadaki rolü merkezi önemini koruyor.

Bir Magyar zaferi muhtemelen söylemi yumuşatacak ve Brüksel ile ilişkileri yeniden dengeleyecek ancak Ankara ile enerji ve siyasi bağları tamamen koparmayacak. Bir Orbán zaferi ise bu bağları derinleştirecek.

Ücretsiz Abone Olun

ASYA POLİTİKASI

Selçuk Çolakoğlu, Asya-Pasifik Çalışmaları Türkiye Merkezi Kurucu Direktörü ve Zhuhai-Çin’deki Pekin Normal–Hong Kong Baptist Üniversitesi Öğretim Üyesi

Türkiye ile Çin arasındaki İpek Yolu iş birliği, özellikle Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ve AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarının neden olduğu Kuzey Koridoru’ndaki aksamalar sebebiyle önemli bir potansiyel barındırıyor.

Orta Koridor, Çin ile Avrupa arasındaki demir yolu kargosu için daha avantajlı bir rota olarak ortaya çıktı. Azerbaycan ile barış sağlanması durumunda Ermenistan’ın da dahil edilmesi potansiyeliyle birlikte; demiryolları ve limanlar dahil koridorun altyapısını geliştirme çabalarının yoğunlaşması bekleniyor.

Orta Asya ve Güney Kafkasya’yı Türkiye üzerinden Avrupa ve Doğu Akdeniz’e bağlayan bu rota, Çin alternatif ticaret rotalarına öncelik verdikçe daha fazla öne çıkabilir. İran, ABD yaptırımları ve İsrail ile Suudi Arabistan arasındaki bölgesel rekabet nedeniyle Çin için cazip olmayan bir lojistik seçenek olmaya devam ediyor.

Dahası Çin, özellikle elektrikli araç sektöründe Avrupa Birliği ile ekonomik bağlarını güçlendirmeyi hedefliyor ve bu durum Gümrük Birliği üyesi olarak Türkiye için fırsatlar yaratıyor.

ABD ile Çin arasında beklenmedik bir jeopolitik kriz çıkmazsa, Pekin ile Ankara arasındaki ekonomik ortaklığın 2026 yılında daha da derinleşmesi bekleniyor.

Daria Isachenko, Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü (SWP) Uygulamalı Türkiye Araştırmaları Merkezi üyesi

Türkiye, özellikle Türk Devletleri Teşkilatı aracılığıyla ikili, üçlü ve çok taraflı angajmanını sürekli güçlendirerek, Orta Asya’da ayrıcalıklı bir konuma sahip oldu.

Ankara’nın birincil odağı Orta Doğu olmaya devam etse de, Orta Asya’nın uluslararası sahada artan önemi göz önüne alındığında bu bölgede bir “otopilot” yaklaşımı benimseme lüksüne sahip değil.

Bununla birlikte Ankara, bölgesel Orta Asya platformuna katılmak da dahil Orta Asya ile ilişkilerini yoğunlaştıran Azerbaycan’a Avrasya meselelerinde “yardımcı pilot” olarak güvenebilir.

Türkiye’nin Orta Asya’daki öncelikleri Orta Koridor’u geliştirmek, enerji iş birliğini (yeşil enerji projeleri dahil) iyileştirmek ve ticari ilişkileri genişletmek olacak.

Ankara muhtemelen İran üzerinden Türkmenistan ile yeni bir “swap düzenlemesi” yapmaya çalışacak ve Kazakistan’da Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı üzerinden petrol sevkiyatını artırması için lobiciliğe devam edecek.

Buna rağmen, Ankara’nın uzun zamandır hayalini kurduğu Trans-Hazar Boru Hattı’nın öngörülebilir gelecekte gerçekleşmesi pek olası değil.

AFRİKA POLİTİKASI

Nebahat Tanrıverdi Yaşar, Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü (SWP) Uygulamalı Türkiye Araştırmaları Merkezi misafir araştırmacı

2025 sona ererken Türkiye’nin Afrika politikası, özellikle Kuzey Afrika ve Boynuz bölgesinde pekişmiş bir varlığı gösteriyor; ancak değişken çatışmalara daha derin katılım, yapısal kısıtlamaları da ortaya çıkardı.

Ankara, ekonomik bağları güçlendirerek, arabuluculuk güvenilirliğini kullanarak ve eski rakiplerle normalleşmeyi ilerleterek güvenlik odaklı duruşunu dengelemeye çalıştı.

Libya’da bu durum hem batı hem de doğu gruplarıyla temas kuran bir riskten koruma (hedging) stratejisine dönüşürken, Mısır ile taktiksel uyum Sudan’da iş birliğine ve Libya ekonomisinde rekabetçi bir arada yaşamaya olanak sağladı.

İlişkilerin güvenlik odaklı kalmaya devam ettiği Sahel’de, gelecekteki başarı; yeni giren madencilik ve inşaat firmalarının bağları çeşitlendirebilmelerine ve Ankara’nın bir “kaynak karşılığı güvenlik” tuzağından kaçınmasına yardımcı olup olamayacağına bağlı.

Afrika Boynuzu’nda Sudan Ordusu’na desteğin artırılması stratejik bir kapana kısılma riski taşırken Somali’de eğitimden deniz konuşlandırmalarıyla operasyonel yerleşime doğru bir kayış yaşanıyor.

Gelecek yıl mali kısıtlamalar ve güç mücadelelerine maruz kalma durumu Ankara’yı bir yeniden kalibrasyona itecek; 2026’daki Afrika Eylem Planı revizyonları, güvenlik aktivizmini daha büyük bir jeoekonomik derinlikle hizalama ve muhtemelen daha istikrarlı Afrika ekonomilerine doğru daha fazla coğrafi çeşitlendirme çabasına işaret edecek.

Emadeddin Badi, Uluslararası Örgütlü Suçlara Karşı Küresel Girişim Danışmanı ve Kıdemli Üyesi

Türkiye’nin Libya dosyası 2026 yılına, Ankara’nın artık Trablus’un garantörü olarak değil, batık maliyetleri korumaya odaklanmış bir risk yöneticisi olarak hareket etmesiyle giriyor.

Trablus’ta Mayıs ve Haziran 2025’teki gerginlikler bu değişimi ortaya koydu: Türkiye’nin kaldıraç gücü, Ulusal Birlik Hükümeti (GNU) güçlendirmekten ziyade kısıtlamalar için kullanıldı.

2022 sonundan bu yana Ankara, Libya’daki bakış açısını genişleterek Hafter ve oğullarıyla benzeri görülmemiş bir kanal oluşturdu.

Bunun ardında, ideolojik bir mantık değil, birikimli bir mantık yatıyor: deniz sınırlandırma anlaşmasının onaylanmasını ilerletmek, Doğu Libya’nın yeniden inşa pazarlarına erişim sağlamak ve Trablus’un liderliği etrafındaki belirsizliğe karşı riskten korunmak.

2026’da bu riskten korunma stratejisinin sertleşmesini bekleyin. Trablus merkezli GNU’nun meşruiyeti erimeye devam ediyor ancak herhangi bir siyasi değişim hala yüksek bir başkent içi şiddet riski taşıyor.

Doğuda Hafter’in halefiyeti konusu, çocukları iç rekabeti yoğunlaştırdıkça belirsizliğini koruyor ve bu durum Ankara’nın yeni bağlarını hem değerli hem de yapısal olarak istikrarsız kılıyor.

Mısır’ın Türkiye’nin jeopolitik kaldıracına artan bağımlılığı ve Sudan çatışması derinleştikçe gösterdiği seçici güvenlik desteği, Kahire Ankara’nın hamlelerini endişeyle izlese bile bu eksen değişimini daha da normalleştirecek.

Jalel Harchaoui, Kuzey Afrika uzmanı Siyaset Bilimci, özellikle Libya üzerine çalışıyor

Türkiye, Libya’daki açık ara en etkili müdahaleci. Genellikle Başbakan Abdulhamid Dibeybe’nin bir destekçisi olarak görülse de Ankara, Hafter ailesine iddialı bir şekilde kur yaparak bu algıyı geçersiz kıldı. Türkiye’nin devam eden sempati hamlesi tek bir stratejik amaca hizmet ediyor: 2019’da Trablus ile imzalanan “Deniz Sınırı Mutabakat Zaptı”nın parlamento tarafından onaylanmasını sağlamak.

Ankara’nın Hafter ailesine—silah satışları ve diplomatik övgülerle—yaptığı kur, sadece Bingazi’nin sağlayabileceği yasama onayını almak için gerekirse Dibeybe’nin başbakanlığını feda etmeye hazır olduğu anlamına geliyor.

Bu hamle Mısır’ın Sirenayka’daki güvenlik doktriniyle çelişiyor ve sadece Yunanistan’ı değil İsrail’i de karşısına alıyor.

23 Aralık’ta Batı Libya’nın askeri komuta kademesini öldüren şüpheli uçak kazası Türkiye’nin imajını zedelese de Ankara’nın kararlılığı azalmış değil.

ABD Başkanı Donald Trump’a ayrıcalıklı erişimiyle güçlenen Ankara, 2026 yılında deniz yetki alanları mutabakatını resmi bir Libya yasasına dönüştürmeye bencilce bir şekilde odaklanmış durumda. Birkaç krizi tetiklemesi gerekse bile muhtemelen başaracak.

Ücretsiz Abone Olun

ABD POLİTİKASI

Alan Makovsky, Center for American Progress Kıdemli Üyesi (Daha önce ABD Temsilciler Meclisi Dışişleri Komitesi ve Dışişleri Bakanlığı’nda çalıştı)

ABD-Türkiye ilişkilerine hakim olması muhtemel konular tanıdık: F-35’ler, Suriye ve Gazze’de koordinasyon ve artan Türkiye-İsrail sürtüşmesi. Bunlar birbiriyle ilişkili; İsrail her birinde bir faktör ve Türkiye’nin her birinde hedeflerine ulaşamaması muhtemel.

Yönetim bir Suriye-İsrail saldırmazlık anlaşması arayışında olsa bile, Suriye’de Türkiye ve İsrail operasyonel düzenlemelerinin kurulması özellikle acil hale gelecek. SDG ile ABD ortaklığı, IŞİD’in yeniden canlanması karşısında devam edecek.

Gazze Ateşkesi’nin 2. aşaması uygulanırsa Türkiye inşaat ihaleleri alabilir ancak Trump’ın da gönülsüzce kabul edeceği İsrail reddi nedeniyle askeri bir varlık gösteremez.

Türkiye S-400’lerin mülkiyetinden vazgeçerse ve Trump, Kongre itirazlarını ve engellerini hiçe saymaya istekli olursa, F-35 satışını Kongre’den geçirebilir. Bunu seçim yılında yapması pek muhtemel değil ancak belki seçim sonrasında (Kasım/Aralık?) olabilir. Uzak ihtimal ama düşünülebilir.

Yönetimin engel olmadan hareket edebileceği Halkbank ve belki gümrük vergileri gibi alanlarda Trumpvari öngörülemezlikler saklı kalmak kaydıyla Türkiye fayda sağlayabilir.

İsrail veya Kongre ya da her ikisi tarafından etkilenen konularda Ankara’nın hedefleri önemli engellerle karşı karşıya.

Howard Eissenstat, St. Lawrence Üniversitesi Orta Doğu Tarihi Doçenti ve Tarih Bölümü Başkanı

ABD ve Türkiye bir nevi balayı yaşıyor. Erdoğan ve Trump birbirlerini açıkça etkili ortaklar olarak görüyorlar ve geçtiğimiz yıl bu iş birliğinin hem değerini hem de sınırlarını kanıtladı.

Ankara’nın perspektifinden en net kazanımlar Trump’ın Türkiye’nin Gazze ateşkesindeki arabuluculuk rolünü kabul etmesi ve Türkiye’nin Suriye vizyonuna verdiği destek oldu.

Ancak neyin gerçekleşmediği de bir o kadar önemli. Başta Türkiye’nin F-35’leri alması olmak üzere büyük savunma anlaşmaları; yasalar ve çözülmemiş S-400 sorunu nedeniyle hala engellenmiş vaziyette. Bu durum Trump-Erdoğan ilişkisi üzerindeki kısıtları vurguluyor. Kongre silah satışlarında belirleyici bir rol oynamaya devam ediyor ve her iki tarafın iyimser söylemlerine rağmen S-400 sorununa yönelik uygulanabilir bir çözüm görünürde yok.

Bunların hiçbirinin yakın zamanda değişmesi muhtemel değil. Trump ABD-Türkiye ilişkilerine olumlu bakıyor ancak özellikle 2026 ara seçimlerinden sonra kaldıracı muhtemelen azalacağı için bunlar üzerine siyasi sermaye harcayacak kadar da değil.

Soner Çağaptay, Washington Enstitüsü Türkiye Araştırmaları Programı Direktörü

Yurt içinde Ankara’nın PKK ve bağlı kuruluşlarını tamamen tasfiye etmeye yönelik diyaloğu ilerleyecek. PKK, Ankara’nın güçlü terörle mücadele kampanyasıyla barışa zorlanıyor; Türkiye’nin Kürtleri çatışmadan yoruldu ve Ankara, PKK’nın Suriye kolu olan ve şu anda SDG’nin bir parçası olan YPG’nin bir İsrail vekili haline gelmesini önlemek istiyor.

Silahsızlanma süreci güçlü bir muhalefetle karşılaşacak olsa da Cumhurbaşkanı Erdoğan, her iki grubu da tasfiye etmek için Ankara’nın gücüne ve ABD Başkanı Trump ile olan ilişkisine dayanacak. Buna karşılık Kürtlerin Türkiye ve Suriye’de siyasete daha fazla katılımı sağlanacak.

Bu strateji pro-Kürt DEM Parti’nin Erdoğan’a desteğini getirecek ve ülkenin bir sonraki cumhurbaşkanlığı yarışında ona yardımcı olacak. Ekrem İmamoğlu’nu süresiz olarak hapiste tutmak, Erdoğan’ın bu amaca giden yolunu temizleyecek.

Suriye’deki Türkiye-İsrail rekabetine rağmen Türkiye’nin deneyimli kurumları o ülkenin istikrara kavuşturulmasında kilit bir rol oynayacak. Orta Doğu barışına ve ABD politikasına yapılan bu tür katkılar, dikkat çeken Erdoğan-Trump kimyasıyla desteklenen ABD-Türkiye ilişkisinin gelişmesini sağlayacak.

Trump’ın Temmuz ayındaki NATO zirvesi için Ankara ziyaretine dikkat edin!

Selim Koru, Kültürkampf bülteninin yazarı ve Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Analisti

Ankara ve Washington arasındaki ilişkinin ilk hız tümseklerine çarptığını göreceğiz. İsrail ile Türkiye arasındaki gerilim daha da kötüleşecek. İsrailliler Washington’da hala üstün nüfuza sahip oldukları için Türkiye’nin bölgesel açılımını çok agresif bir şekilde test edebilirler. Bence Türkiye bu cephede oldukça savunmacı kalmaya devam edecek ancak bu daha önceki gibi işlemeyecek.

Ancak daha endişe verici olan iç gelişmeler; burada gerçekten haritanın dışındayız. 1950’den beri Türkiye vatandaşları bir noktada hükümetleri oylarıyla gönderme hakkını bekler hale gelmişti ancak bu durum 2025’te değişti.

2026’da yaşam koşulları kötüleşmeye devam ettikçe iktidar elitleri üzerinde daha önce hiç olmadığı kadar baskı birikecek. Bunu halefiyet sinyalleriyle yumuşatmaya çalışacaklar ancak bence bu sadece daha fazla zayıflık sinyali verecek.

Genel olarak Erdoğan sarayının kapasitesini aştığını ve 2026’da ciddi zorluklar yaşayacağını düşünüyorum. Bunu yürütecek enerjileri yok.

İNSAN HAKLARI

Yıldız Tar, Kaos GL Genel Yayın Yönetmeni

2026’da Türkiye’de LGBTİ+ haklarının gidişatı muhtemelen hükümetin “ailenin korunması” söyleminin derinleşmesiyle tanımlanacak.

Bu retoriğin siyasi söylemin ötesine geçerek; potansiyel olarak anayasa değişiklikleri veya sivil hakları, kuir varoluşu dışlayacak şekilde yeniden tanımlamayı amaçlayan yeni yargı paketleri aracılığıyla somut hukuki manevralara dönüşmesini bekliyoruz.

Sivil alanın daralmasının; STK’lar üzerindeki denetimlerin artması, sansür mekanizmaları ve keyfi barışçıl toplantı yasakları şeklinde devam etmesi bekleniyor. Ancak bu sistematik baskıya rağmen LGBTİ+ hareketi Türkiye’nin en dinamik ve dirençli muhalif gücü olmaya devam ediyor.

Bu nedenle 2026, sadece artan yasal kısıtlamaların yılı değil; topluluğun görünürlüğünün bizzat devlet destekli nefret kampanyalarına ve siyasi şiddete karşı meydan okuyan bir eylem haline geldiği kritik bir dayanıklılık testi olacak.

Lisel Hintz, Johns Hopkins Üniversitesi SAIS Uluslararası İlişkiler Öğretim Üyesi

Otokrasi gözlemcileri, Türkiye’deki medya kuruluşlarının birer güç konsolidasyon alanı olarak nasıl işlediğine daha yakından bakmalı.

2025’in başında İmamoğlu’nun muhalif potansiyelini zayıflatmak için kaç tane dava kullanıldığını izlerken; eski Habertürk gazetecisi Fatih Altaylı’nın tutuklanması ve mahkum edilmesi beni şaşırtmadı; onun şu an engellenmiş olan YouTube kanalının yaklaşık 1,7 milyon abonesi vardı.

Fakat benim en yakından izleyeceğim şey, eğlence sektöründeki muhaliflerin silinmesi. AKP’nin Türkiye’nin kültür endüstrisine açtığı savaş henüz bitmedi ki bu aynı zamanda henüz kazanılmadığı anlamına da geliyor. Artan suçlamalar, itibar suikastları ve mesleki kara listeler görmeyi bekliyorum. 2025’in menajer Ayşe Barım, LeMan dergisi ve şimdi Aleyna Tilki ile ilgili “yasal destanları” bu konuda ön gösterge niteliğinde. Ek olarak “Aile Yılı” sona erdikten sonra bile kuir medya içeriğinin daha fazla kriminalize edilmesini ve silinmesini bekliyorum.

Ayrıca saray entrikalarının haber ve eğlence medyasında nasıl yankı bulacağını da izleyeceğim. Eğer Diriliş: Ertuğrul Türkiye’nin Game of Thrones’u idiyse, belki de sıradaki Bilal (Erdoğan) dostu bir Succession uyarlamasıdır.

ÇEVRE POLİTİKASI

Elif Cansu İlhan, Climate Action Network Europe Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Sorumlusu

COP31 başkanı ve ev sahibi olmak, Türkiye’nin iklim politikalarını spot ışıkları altına alacak. Hükümet bu odağı; fosil yakıtlardan, özellikle kömürden uzaklaşma yönündeki küresel trendi yakalamak ve adil bir geçiş planlamak için bir fırsat olarak kullanmalı.

Türkiye’nin yenilenebilir enerji konusunda iddialı planları olsa da hala adil bir geçiş planından yoksun ve yeni kömür santrali yatırımlarını desteklemeye devam ederek ülkenin iklim hedefini baltalıyor.

Yerel çevre koruma hareketlerinin direnişine rağmen tüm ülkede devam eden çevresel yıkım da adalet temelli bir iklim gündemi için önemli bir zorluk. Türkiye, ülkedeki ve dünyadaki insanların taleplerini COP sürecine dahil etmek için şeffaf süreçler oluşturmalı.

COP31 başkanı olarak Türkiye, iklim eyleminin aciliyetini kabul etmeli ve iklim adaleti ile hakkaniyeti merkeze alan katılımcı bir süreç oluşturmalı. Adil ve şeffaf bir süreç sağlamak için Türkiye Ulusal Katkı Beyanı’nı (NDC) güncellemeli ve derhal emisyon azaltımlarını teşvik etmeye başlamalı.

EKONOMİ POLİTİKASI

İris Cibre, Finans Yöneticisi ve Phoenix Danışmanlık Kurucusu

2026 yılında enflasyonla mücadele, özellikle mayıs ayından sonra TL’nin reel değer kazanmasının daralması ve Merkez Bankası’nın faiz indirimlerinde zorlanmasıyla daha zor bir aşamaya girecek.

Bu durum 2026’nın reel sektör için kolay olmayacağı anlamına geliyor; krediye erişimin en azından ikinci yarıya kadar rahatlaması pek olası değil.

Diğer bir risk, referandum ve seçimler yaklaşırken ekonomi politikalarının gevşetilme potansiyeli. Böyle bir hamle enflasyonla savaşı sona erdirir.

Döviz riski en önemli tehdit olmaya devam ediyor. “Taşıma ticareti” (carry trade) ile desteklenen rezervler, yatırımcılar çıkarsa hızla buharlaşabilir. Ne yazık ki istikrarlı menkul kıymetlere dönüşüm görmüyoruz ve girişler sınırlı kalıyor.

Dahası; yaklaşık 2,5 trilyon TL’lik para piyasası fonunun vadesi bir gecelik; TL’nin reel olarak değer kazanmasıyla birlikte döviz talepleri de her geçen gün artıyor.

Paradoksal olarak Merkez Bankası’nın yüksek reel faiz politikası, kendi kendini besleyen bir döviz riski yarattı. Sığ menkul kıymet piyasaları yabancılar için cazip olmaktan uzak kalırken, tüm vade türlerinde yüzde 30’un üzerinde olan tahvil getirileri, bazı iyileşmelere rağmen enflasyon beklentilerinin yetersiz kaldığını göstermektedir.

Öte yandan, teknoloji, savunma, Zengezur gelişmeleri, nadir mineraller ve CAATSA konularındaki ivme olumlu dengeler sağlayabilir.

Hacer Foggo, Derin Yoksulluk Ağı Kurucusu

Türkiye 2026 yılına , yoksulluğun ve eşitsizliğin derinleştiği bir eşikte giriyor. TÜİK’in 2025 Gelir Dağılımı verilerine göre en yüksek gelir grubunun toplam gelirden aldığı pay yüzde 48, en düşük yüzde 20’nin payı ise yüzde 6.4.

Bu tablo krizin yükünün haneler arasında adilce paylaşılmadığının açık göstergesi.

Saha çalışmalarımda en belirgin kırılmanın barınma ve gıda alanlarında yaşandığına tanık oluyorum.

Haneler için eğitim giderek son sıralara itiliyor. Okul beslenmesi koyamayan, aç gittiği için derse odaklanamayan çocuk sayısı artıyor.

Bu, 2026’da çocuk işçiliğinin, okul terklerinin ve evsizliğin yaygınlaşacağına dair acil bir uyarı.

Nitekim TÜİK verileri de 15–17 yaş grubunda “çocuk işçiliği” işgücüne katılım oranının yüzde 24.9’a yükseldiğini ortaya koyuyor.

Yine TÜİK verilerine göre; kadınların yüzde 31.5’i, 65 yaş üstü nüfusun yüzde 23.3’ü yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında.

Yoksulluk artık yalnızca gelir kaybı değil; çocukların beslenmesini, bilişsel gelişimini ve geleceğini, yaşlıların ise bugününü tehdit eden yapısal bir eşitsizlik halini aldı.

Çok geç olmadan ülkemizde, okul yemeği başta olmak üzere barınma ve gelir güvencesi ile sosyal korumayı güçlendiren, ekonomik kararları insan onuru ve haklara erişim ölçütleriyle değerlendiren bir insan hakları ekonomisi yaklaşımı benimsenmeli.

Ücretsiz Abone Olun

Analizlerde yer alan görüşler yazarlara aittir; Stüdyo recap’in görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sitedeki içerik kategorilerimiz;

Recap Odak, Recap Posta, Video-Podcast

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) işlevini yitirdiği yönündeki eleştiriler 2025’te de gündemdeydi.

Muhalefet partilerine göre Meclis, iktidarın sunduğu kanunları onaylamaktan başka işlevi olmayan bir yapıya dönüştü. İktidarın sandalye sayısı avantajı da muhalefetin yasamadaki etkisini büyük oranda sınırlandırdı.

Peki, rakamlar ne diyor?

Verilen kanun tekliflerinin ne kadarı kanunlaştı; kanunlaşan tekliflerdeki iktidar ve muhalefet dengesi nasıldı? Soru önergelerinin ne kadarı cevaplandı? Muhalefetin kurulmasını talep ettiği araştırma komisyonları kuruldu mu?

Yılı geride bırakırken Meclis’in 2025 tablosunu derledik...

Kanun Teklifleri

1 Ocak - 24 Aralık 2025 tarihleri arasında Meclis’e 590 adet kanun teklifi sunuldu.

590 kanun teklifinin 23’ü Meclis Genel Kurulu’nda görüşüldü ve kanunlaştırıldı.

23 kanun teklifinin 5’i, Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş imzası ile Meclis’e sunulan uluslararası anlaşmalar, 2’si Cumhurbaşkanlığınca her yıl sunulan Bütçe Kanun Teklifi ve Kesin Hesap Kanunu Teklifi oldu. Kalan 16 teklif ise iktidar milletvekillerinin hazırladığı tekliflerdi.

Yani 2025 yılında kanunlaştırılan tekliflerin tümü iktidar milletvekillerinindi. Muhalefetin hazırladığı hiçbir teklif kanunlaşmadı.

Dikkat çeken bir başka veri de torba kanun tekliflerine ilişkindi.

İktidarın yasama hızını artırdığı için tercih ettiğini söylediği, muhalefetin ise denetim işlevini zayıflattığı gerekçesiyle eleştirdiği torba kanun tekniğine 2025’te çok sık başvuruldu. 23 teklifin 13’ü birbirinden farklı alanlarda düzenlemelerin yer aldığı bu yöntem ile hazırlandı.

Araştırma Önergeleri

Kabul edilmesi halinde, bir konuda detaylı araştırma yapılması için komisyon kurulması sonucunu doğuran araştırma önergeleri, Meclis’in önemli araçlarından.

1 Ocak - 24 Aralık 2025 tarihleri arasında Meclis’e toplam bin 273 araştırma önergesi sunuldu.

Muhalefetin sunduğu tüm araştırma önergeleri reddedildi. Sadece 4 araştırma önergesi kabul edildi, dolayısıyla 4 araştırma komisyonu kuruldu. Bu önergeler; kamuoyunun yoğun tepki gösterdiği, muhalefetin basınç oluşturduğu konular hakkındaydı ve siyasi partilerin ortaklaşmasıyla kabul edildi. İktidar partisi, ortaklaşılan bu 4 araştırma önergesi dışında önerge vermedi.

Ortaklaşılan önergelerin kabul edilmesi sonucu kurulan araştırma komisyonlarının çalışma alanlarıysa şöyle:

• Suça sürüklenen çocuklar

• Engelli bireylerin sorunları

• Zirai donun etkisi ve sonuçları

• Bolu Kartalkaya Oteli yangını

Soru Önergeleri

Milletvekillerinin en sık kullandığı denetim yöntemlerinden biri soru önergeleri. Bu yöntemle vekiller, hükümetteki bakanlara ve meclis başkanına yolsuzluk iddialarından, eğitimdeki sorunlara kadar her konuda soru yöneltebiliyor.

1 Ocak - 24 Aralık 2025 tarihleri arasında milletvekilleri, Meclis’e toplam 15 bin 375 soru önergesi sundu. İlgili bakanlarca bu soru önergelerinin sadece 8 bin 6’sı yanıtlandı.

En çok soru önergesi sunulan bakanlarsa şunlar oldu:

• Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı - 2040

• Adalet Bakanı Yılmaz Tunç - 2014

• İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya - 1701

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum - 1637

• Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin - 1206

• Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu - 1116

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

ANKARA- Bütçe hakkı, yurttaşların bütçedeki hangi başlıklara hangi oranda harcama yapılacağını bilme hakkı ve parlamento aracılığıyla denetleme yetkisi olarak tanımlanıyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) en önemli işlevlerinden birisi de yurttaşlar adına her yıl ülke bütçesini denetleme görevini yerine getirmesi olarak açıklanıyor. Ancak CHP başta olmak üzere muhalefet cephesi, 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilmesini sağlayan anayasa değişikliği nedeniyle “halkın bütçe hakkı elinden alınmıştır” görüşünü paylaşıyor.

Son yıllarda TBMM çatısı altındaki bütçe görüşmelerine kamuoyunun ilgisi azaldı.

Türkiye’nin 2026 yılı bütçesi ise, yoğun görüşme maratonu ardından Cumhur İttifakı ortakları AK Parti ile MHP’nin oy çokluğuyla ve muhalefet partilerince verilen hiçbir öneri/önerge ile değişiklik yapılmaksızın dün yasalaştı.

Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yönetiminde planlaması yapılan Türkiye’nin 2026 yılı bütçesi detaylarını Stüdyo recap sizin için özetledi:

Bütçe açığı borçlanmayla kapatılacak, faiz ödeme yükü artacak

Bütçe görüşme sürecinde, Türkiye’nin 2026 yılında da “bütçe açığı” olacağı açıklandı. Yani, Türkiye gelecek yıl boyunca elde edeceği gelire kıyasla fazlasıyla harcama yapacak.

Bütçede giderler toplamı 18 trilyon 979 milyar lira iken; gelirler toplamı ise 16 trilyon 266 milyar lira olarak öngörüldü. Bunun anlamı 2 trilyon 713 milyar lira bütçe açığı için borçlanılması. Bu açık en az yüzde 3,5 oranında hesaplandı. Bir başka deyişle, ülke ekonomisi, 2026 yılında borçlanmayla yürütülmeye çalışılacak.

Bütçede ayrıca 2 trilyon 742 milyar lira faiz giderleri ödemesi öngörüldü. Bütçe üzerindeki “faiz yükü” en az yüzde 20 olarak tespit edildi.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıklamasına göre, 2026 bütçesinde yüzde 15,3 ile en büyük pay eğitim alanına ayrıldı. Eğitim için 2 trilyon 896 milyar lira harcanması öngörüldü.

Ülke içindeki güvenlik için 953 milyar lira, ülke savunması için toplam 2 trilyon 155 milyar lira harcama ödeneği ayrıldı.Sağlık için harcama ödeneği 1 trilyon 954 milyar lira iken, bunun 136 milyar lirası şehir hastaneleri kirası ve hizmet bedeli olarak tespit edildi.

Bütçedeki asli gelir kaynağı vergiler hangi kalemlerde toplanacak?

Türkiye’nin 2026 yılı bütçe gelirinde sadece 2 trilyon 433 milyar lira “vergi dışı gelir” açıklandı. Örneğin, kamuya ait arazi, fabrika gibi taşınmazlar “özelleştirme” politikasıyla satıldığında devlet bütçesine vergi dışı gelir sağlanması söz konusu.

Bütçedeki toplam 16 trilyon 266 milyar liralık gelirler kalemindeki asli kaynak ise 13 trilyon 833 milyar liralık vergi beklentisi. Yurttaşlar tarafından yıl boyunca ödenecek vergiler, 'bütçenin omurgası niteliğinde.

Gelecek yıl yurttaşlardan alınacak vergilerde yüzde 28,7 oranında artış sağlanması da hedeflendi. Bütçedeki vergi gelirleri kalemleri ise şöyle sıralandı:

• Gelir Vergisi: 3 trilyon 517 milyar lira,

• Kurumlar Vergisi: 1 trilyon 613 milyar lira,

• Katma Değer Vergisi (KDV): 4 trilyon 43 milyar lira,

• Özel Tüketim Vergisi (ÖTV): 2 trilyon 532 milyar lira,

• Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV): 138 milyar lira,

• Diğer vergi gelirleri 1 trilyon 990 milyar lira.

“Özel Tüketim” gerekçesiyle günlük hayat nasıl vergilendiriliyor?

Günlük hayat akışında sıkça ödenecek vergi kalemi ise, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) olarak görünüyor.

1999 Marmara depreminin ülke ekonomisinde yarattığı zararı azaltmak amacıyla hayatımıza dahil edilen ÖTV, Kasım 2002 itibariyle AK Parti’nin iktidardaki 24’ncü yılında epeyce yaygınlaştı.

2026 yılı bütçesinde toplam 2 trilyon 532 milyar liralık ÖTV geliri ise, yurttaşlardan şu tüketim alanlarında toplanacak:

• Petrol ve doğalgaz tüketimi: 662 milyar lira,

• Motorlu taşıt alımı: 950 milyar lira,

• Alkollü içecek tüketimi: 195 milyar lira,

• Tütün ürünleri tüketimi: 563 milyar lira,

• Kolalı gazoz gibi içecek tüketimi: 23 milyar lira,

• Dayanıklı tüketim malı alımı: 149 milyar lira.

Günlük hayat akışında başka vergiler de var

Ayrıca “diğer vergi gelirleri” başlığı altındaki bütçe gelirini oluşturmak üzere yurttaşlar günlük hayatta başka kalemlerde de vergi ödemeleri yapacak. Bu kalemler, CHP’nin bütçe şerhinde şöyle sıralandı:

• Özel İletişim Vergisi: 59 milyar lira.

• Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV): 631 milyar lira.

• Harçlar: 460 milyar lira.

• Konaklama Vergisi: 18 milyar lira.

• Şans Oyunları Vergisi: 67 milyar lira.

Dolayısıyla yurttaşlar; cep telefonu kullandığında, banka işlemlerinde, sağlık sigortası yaptırdığında, ehliyet veya pasaport aldığında, yurtdışına çıktığında, tatil konaklamasında veya yılbaşı gecesi için Milli Piyango bileti aldığında Türkiye’nin bütçesi için vergi ödeyecek.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

ANKARA- DEM Parti ve MHP… Siyasi yelpazenin iki ucundaki iki siyasi parti… Ekim 2024’te başlayan sürece ilişkin yoğun bir çalışma yürüttüler. Sürecin toplumsallaşması ve yasal zemine oturması konusunda en çok emek veren, en cesur davranan partiler olduğu da sıklıkla ifade edildi.

Bugün, 15 ayı geride bırakan süreçte yasal düzenleme aşamasına gelindi. Milli Dayanışma ve Kardeşlik Komisyonu’na raporlarını sunan ilk partiler arasında DEM Parti ve MHP yer aldı.

Süreç boyunca uyumlu bir tempo tutturdukları yorumları yapılan DEM ve MHP, raporlarında hangi noktalarda ortaklaştı, hangi noktalarda ayrıştı? Ve raporlarda nasıl bir dil kullanıldı?

Stüdyo recap hem iki partinin geri dönüş ve entegrasyon sürecine dair yasa önerilerini inceledi hem de raporlarda seçilen bazı sözcüklere mercek tuttu.

Yasal düzenleme önerilerinden başlayalım…

MHP’nin yasal düzenleme önerileri

Atılacak tüm yasal adımlar için önce Suriye dahil tüm bölgelerde silahların bırakılması ve bunun tespit edilmesi gerektiğini kaydeden MHP, örgütün tasfiyesi ve örgüt üyelerinin topluma kazandırılması için üç aşamalı özel bir düzenleme önerdi.

1- Silahların tam olarak bırakılması,

2- Örgüt mensuplarının resmi işlem sebebiyle adli mercilere teslim olması,

3- Rehabilitasyon süreci.

Bu üç aşamada atılması önerilen yasal adımlardan bazıları ise şöyle sıralandı:

*Silah bırakan örgüt mensuplarının mutlaka adli bir sürece tabi tutulması,

*Örgüt üyelerine örgüt içindeki konumuna göre kademeli şekilde ceza indirimi, erteleme uygulanması,

*PKK ile bağlantısı olup ayrıca bir suç işlememiş kişiler hakkındaki soruşturmanın ertelenmesi, ertelemenin belli bir süreyle sınırlı olması, bu süre zarfınca ilgili kişilerin denetime tabi tutulması, denetim süresince bu kişilere siyasi faaliyet yasağı getirilmesi,

*‘PKK üyeliği’ nedeniyle hakkında dava olanların yargılamalarının durdurulması, durdurma kararının belli bir süreyle sınırlandırılması,

*Hasta ve yaşlı hükümlüler için infaz ertelemesi uygulamasının yeni baştan düzenlenmesi,

*AİHM kararlarının uygulanması,

*Umut Hakkı’nın uygulanması için TMK ve infaz kanununda değişiklikler yapılması.

MHP’nin raporunda, TCK’nın 221’inci maddesiyle düzenlenen ‘etkin pişmanlık’ uygulamasına detaylı biçimde yer verildi. MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız da raporu teslim ettikten sonra yaptığı açıklamada, “TCK’nın 221. maddesi belli” dedi ve suça karışmamış olanların denetimli serbestliğe tabi olacaklarını söyledi.

DEM Parti’nin yasal düzenleme önerileri

DEM Parti silah bırakan örgüt üyelerinin toplumsal hayata katılımı için kapsamlı yasal düzenlemelerin yanı sıra Türkiye’nin demokratikleşmesine ilişkin düzenlemeler de önerdi.

DEM Parti’nin silah bırakma ve entegrasyon kapsamında yaptığı yasal düzenleme önerilerinden bazıları şöyle sıralandı:

*Belirli bir amaca özgülenmiş ve bütüncül bir ‘Barış Yasası’ çıkarılması, yasanın “suç işleyen-işlemeyen” gibi öznel kategorilere dayanmaması,

*Bugüne kadar eline silah almış, cezaevine girmiş veya yurtdışına gitmek zorunda kalmış kişilerin Türkiye’deki siyasal ve toplumsal hayata adil, güvenli ve onurlu bir biçimde katılımı için gerekli tüm mekanizmaların kurulması,

*Silah bırakan örgüt mensuplarının talepleri hâlinde sağlık hizmetlerinden yararlanmaları, istihdama katılımlarının sağlanması, sosyal güvenlik haklarının teminat altına alınması, seyahat ve ifade özgürlükleri üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması,

*Barış sürecinde rol alan medya, sivil toplum, siyaset ve diplomasi aktörlerinin de yasal güvence altına alınması,

*Örgüt yöneticiliği, örgüt üyeliği, örgüt propagandası gibi ceza hukuku başlıklarının yeniden ele alınması,

*Kendini fesheden örgütle irtibat ve/veya iltisak iddiası nedeniyle kamu görevinden uzaklaştırılanların, görevlerine iade edilmesi,

*Umut Hakkı’nın hayata geçirilmesi,

*AİHM ve AYM kararlarının uygulanması,

*Ceza ve infaz mevzuatında demokratik standartlara dönülmesi,

*Terörle Mücadele Kanunu’nun kaldırılması,

*Ceza Muhakemesi Kanunu’nda ve Türk Ceza Kanunu’nda değişiklikler yapılması.

DEM Parti ve MHP raporlarında sözcükler…

Peki; DEM Parti’nin 99 ve MHP’nin 120 sayfalık raporlarında kullanılan sözcüklere yakın plandan bakınca ortaya çıkan tablo nasıl?

İşte cevabı:

Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

ANKARA- 2026 Bütçe Kanun Teklifi’nin Meclis Genel Kurulu’ndaki görüşmeleri devam ediyor. CHP’ye yönelik operasyonlar, çözüm sürecine ilişkin yasal düzenleme hazırlıkları, Genel Kurul’a gelmesi beklenen 11’inci yargı paketi gibi başlıklar Adalet Bakanlığı bütçe görüşmelerine ilgiyi artırdı.

Bakan Yılmaz Tunç’un bakanlık görüşmeleri sırasında yaptığı konuşma ve muhalefetin Adalet Bakanlığına yönelik eleştirileri Türkiye’de adalete erişime ve adalet arayışına dair pek çok veriyi ortaya koydu.

Adalet Bakanlığı bütçe görüşmelerinde yürütme ve muhalefetin sunduğu verileri derledik.

Bakan Yılmaz Tunç’un aktardığına göre;

• İhtisas mahkemesi sayısı: 2 bin 923

• Hakim ve savcı sayısı: 26 bin 803

• Kadın hakim ve savcı sayısı: 10 bin 369

• Adalet personeli sayısı: 179 bin 382

• Derdest dosya: 11 milyon 885 bin 704

• Yıl içinde karar verilen dosya: 12 milyon 440 bin 713

• Yargı alanındaki dijital portalların kullanıcıları: 25 milyon

• Arabuluculuk uygulamaları kapsamındaki dosya: 8 milyon 700 bin 154

• Arabuluculukla anlaşma sağlanan dosya: 5 milyon 156 bin 650

• Arabuluculukta toplam anlaşma oranı yüzde 62

• Adliye Sarayı sayısı: 395

Adalet Bakanlığının bütçe görüşmelerinde söz alan muhalefet milletvekilleri Bakanlığa yönelik eleştirilerini verilerle sundu.

CHP Milletvekili Cumhur Uzun’un aktardığına göre;

Anayasa Mahkemesi 2012’den 2025’e kadar 686 bin 484 dosyaya baktı, bu dosyalardan 573 bin 180’i sonuçlandı. 79 bin dosyada hak ihlali kararı verildi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde bekleyen her 100 dosyadan 35’i Türkiye ile ilgili. En çok ihlal yaşanan ülkeler arasında Türkiye ilk sıralarda.

CHP Milletvekili Süleyman Bülbül’ün aktardığı Avrupa Komisyonu 2025 Türkiye Raporu verilerine göre;

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2025’te Türkiye hakkında 69 ihlal kararı verdi. İncelenmeyi bekleyen 205 dava dosyası var.

CHP Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu’nun aktardığına göre;

Cezaevlerinde 428 bin insan var.

DEVA Partisi Milletvekili İdris Şahin’in aktardığına göre;

Türkiye’de 204 bin avukat var, bunların 90 bini (yüzde 45) 0-5 yıl kıdemli genç avukatlardan oluşuyor.

Saadet Partisi Milletvekili Birol Aydın’ın aktardığına göre;

Son on yılda 3 milyon kişiyle ilgili terör suçlamasıyla soruşturma açıldı; bunların 500 bini mahkum edildi.

İYİ Parti Milletvekili Uğur Poyraz’ın aktardığına göre;

Sistemde 25.449 hakim ve savcı var; bunların yaklaşık 22 bini 17-25 Aralık’tan sonra mesleğe kabul edildi.

DEM Parti Milletvekili Dilan Kunt Ayan’ın aktardığına göre;

Türkiye hukukun üstünlüğü sıralamasında dünyada 143 ülke içerisinde 115’inci sırada. Temel haklar konusunda 134’üncü sırada.

DEM Parti Milletvekili Zülküf Uçar’ın aktardığına göre;

Türkiye’de 291 bin 379 adet dolandırıcılık dosyası var.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

ANKARA- CHP, parti yönetimini hedef alan dava süreçlerinden kaynaklı tartışma ortamı ardından 39. Olağan Kurultayı sürecini tamamladı ve Özgür Özel liderliğinde yeni döneme giriş yaptı.

Özel, 6 Aralık’ta yeni Parti Meclisi’yle (PM) ilk toplantısında Merkez Yönetim Kurulu (MYK) kadrosunu ilan etti.

Genel Başkan haricinde, CHP MYK’sı 18 kişi olarak açıklandı. Bir önceki MYK’dan 11 isim yönetimde görev almaya devam ederken, 7 yeni isim geldi.

Özel, parti yönetim alanları dolayısıyla görev dağılımında değişiklikler gerçekleştirdi.

CHP tarihinde ilk kez “Kamu Denetimi ve Yolsuzluklarla Mücadele” alanında genel başkan yardımcılığı oluşturuldu. Bu alan, Sayıştay’ın kamu kurumlarıyla ilgili denetim dosyalarını gündeme getirmesiyle bilinen Deniz Yavuzyılmaz’a emanet edildi.

Özel, Parti Sözcülüğü koltuğunda değişikliğe gitti. Deniz Yücel, Özel’in genel başkanlık adaylığını açıkladığı ilk toplantı itibariyle kadrosunda ön plana taşıdığı isimlerdendi. 2023’teki kurultay sonrasında Parti Sözcülüğü Yücel’e emanet edildi.

39’uncu Olağan Kurultayı ile birlikte Parti Sözcülüğü görevine; Eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu döneminde Mayıs 2023’te seçimler kaybedildikten sonra oluşturduğu MYK’da Hukuk ve Seçim İşleri alanında genel başkan yardımcılığını yürüten Zeynel Emre geldi.

Gölge Kabine üyesi 12 isim MYK’da yok, 5 isim kaldı

Kurultaydaki parti tüzüğü değişikliğiyle “Gölge Kabine” kadrosu, artık Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi kapsamında çalışma yürütecek.

Bu nedenle Özel, eski MYK’da Gölge Kabine üyesi 12 ismi yeni MYK kadrosuna almadı. Gölge Kabine üyesi olarak eski MYK’da görev alan bazı isimler, yeni MYK’da da görevlendirildi. Bu isimler; Deniz Yavuzyılmaz, Yankı Bağcılıoğlu, Namık Tan, Gökçe Gökçen ve Ulaş Karasu.

Tan’ın alanı “Dış Politika”, CHP’de klasik MYK görev dağılımında her dönem bulunduğu için yeni MYK’da genel başkan yardımcılığı görevinde kalması sürpriz olmadı.

Özel, Kasım 2023’te genel başkan seçilmesiyle klasik MYK yapısında yıllardır eksikliği vurgulanan “Milli Savunma” alanı için Bağcıoğlu ismini parti yönetimine taşımıştı ve şimdi de onunla yola devam kararı aldı.

Önceki MYK’da Adalet Bakanlığı’ndan sorumlu Gölge Kabine üyesi olan Gökçe Gökçen, “Hukuk İşleri” ve Ulaştırma Bakanlığı’ndan sorumlu üye Ulaş Karasu ise, “Sendikalar ve Emek Büroları” alanında genel başkan yardımcısı oldu.

Gölge Kabine üyesi 11 isim ise yeni MYK’ya alınmadı. Ancak parti kulisinde Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi bünyesinde görevlendirilebilecekleri aktarıldı.

Bu isimler şöyle: Murat Bakan (İçişleri), Suat Özçağdaş (Eğitim), Yalçın Karatepe (Hazine-Maliye), Necati Yağcı (Ticaret), Gamze Taşçıer (Çalışma-Sosyal Güvenlik), Zeliha Aksaz Şahbaz (Sağlık), Pınar Uzun Okakın (Sanayi-Teknoloji), Gülşah Deniz Atalar (Kültür-Turizm), Sevgi Kılıç (Gençlik), Erhan Adem (Tarım-Hayvancılık), Aylin Nazlıaka (Aile-Sosyal Politikalar).

Deniz Yücel’in de Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi kapsamında çalışma yürütecek Gölge Kabine’de yer alması bekleniyor.

Özel, başka hangi isimleri korudu, hangilerini yeni ekledi?

CHP lideri, yukarıda detayını aktardığımız isimlerin yanı sıra şu isimlerle parti yönetimini sürdürme kararı verdi: Selin Sayek Böke, Ensar Aytekin, Özgür Karabat, Gökan Zeybek, Burhanettin Bulut - ve Gül Çiftci.

Özel’in MYK kadrosuna; Zeynel Emre’nin yanı sıra Nurhayat Altaca Kayışoğlu, Evrim Rızvanoğlu, Sezgin Tanrıkulu, Serkan Özcan, Bihlun Tamaylıgil ve Güldem Atabay dahil oldu.

Bu yeni MYK üyeleri arasında bulunan ekonomist Serkan Özcan, kurucusu ve sözcüsü olduğu Gelecek Partisi’nden ayrıldıktan sonra, CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun danışmanlığını yürütüyordu. İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu ise, siyasi kariyerine başladığı DEVA Partisi’nden CHP’ye geçmişti.

Deniz Baykal döneminde siyaset arenasında milletvekili olarak yer alan Bihlun Tamaylıgil ise, Kemal Kılıçdaroğlu’nun liderliği üstlendiği yıl gerçekleşen CHP 15. Olağanüstü Kurultayı sonrasında genel sekreter olarak parti tarihinde yer almıştı. Şimdi Özel’in davetiyle uzunca bir aradan sonra parti yönetimine geri döndü.

Diyarbakır Barosu eski başkanlarından birisi olarak CHP’de Kürt sorunu çalışmalarıyla ön planda olan Sezgin Tanrıkulu ise, Kemal Kılıçdaroğlu’nun MYK kadrolarında yine insan hakları alanında görev almıştı.

“Değişim Hareketi”nde yer alması kapsamında Özel’in listesinde iki yıldır PM üyeliği devam eden Tanrıkulu’na MYK’ya yeni ihdas edilen alanlardan İnsan Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcılığı emanet edildi.

Geçmiş yıllarda Kılıçdaroğlu’na yakın isimlerden olmasıyla bilinen hukukçu milletvekili Nurhayat Altaca Kayışoğlu’na ise “Yurt Dışı Örgütler” emanet edildi.

Merkez Yönetim Kurulu (MYK):

1- Genel Sekreter: Selin Sayek Böke

2- Yurtiçi Örgütlenme: Ensar Aytekin

3- Yurtdışı Örgütlenme: Nurhayat Altaca Kayışoğlu

4- İdari ve Mali İşler: Özgür Karabat

5- Yerel Yönetimler: Gökan Zeybek

6- Medya ve Halkla İlişkiler: Burhanettin Bulut

7- Seçim İşleri: Gül Çiftci

8- Hukuk İşleri: Gökçe Gökçen

9- Çevre, Doğa ve Hayvan Hakları Politikaları: Evrim Rızvanoğlu

10- İnsan Hakları: Mustafa Sezgin Tanrıkulu

11- Kurumsal İlişkiler ve Siyasi Partilerle İlişkiler: Serkan Özcan

12- Dış Politika ve Dış İlişkiler: Namık Tan

13- Kamu Denetimi ve Yolsuzluklarla Mücadele: Deniz Yavuzyılmaz

14- İşçi, Memur Sendikaları ve Emek Büroları: Ulaş Karasu

15- İşveren Örgütleri, Meslek Birlikleri ve STK’lar: Bihlun Tamaylıgil

16- Milli Savunma Politikaları: Yankı Bağcıoğlu

17- Ekonomi Politikaları: Güldem Atabay

18- Parti Sözcüsü: Zeynel Emre

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Turkey recap’in içinden doğdu. Stüdyo recap hızlı gelişen Türkiye haber döngüsünü anlamlandırmanıza yardımcı olmak için kurulan ve Türkçe içeriklere yer veren bağımsız ve okuyucu destekli bir haber platformudur.

Stüdyo recap’in kadrosu, deneyimli parlamento muhabirleri Ceren Bayar, Yıldız Yazıcıoğlu, editör Günsu Durak ve sosyal medya uzmanı Demet Şöhret’in bir araya geldiği 4 kişilik bir ekip.

Turkey recap ve Stüdyo recap; Turkey recap Medya Ajans Hizmet ve Tic. Ltd. Şti. bünyesinde yer alıyor.

Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@turkeyrecap.com

Sosyal medya hesaplarımız:

Youtube: @StüdyoRecap

İnstagram: @studyorecap

Twitter: @studyorecap

Tiktok: @stdyo.recap

Bluesky: @studyorecap.bsky.social

Koçyiğit Öcalan’ın sözlerini aktardı: ‘Başarısızlık durumunda darbe mekaniği devreye girecektir’

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Mezopotamya Ajansı’na verdiği röportajda Meclis İmralı Heyeti’nin Öcalan’la yaptığı görüşmeye dair bilgiler verdi. Koçyiğit, Öcalan’ın tüm değerlendirmelerinin sürecin başarısına yönelik olduğunu söylerken sürecin başarısız olma ihtimaline dair değerlendirmelerini ise şöyle aktardı:

“Başarısızlık konusunda en genel değerlendirmesi şuydu: ‘Başarısız olması durumunda darbe mekaniği devreye girecektir ve bu en nihayetinde birçok kesime de yönelecektir’ dedi. Ve bir önceki çözüm sürecini, yani 2013–2015 yılları arasındaki çözüm sürecini ve oradaki çözüm karşıtı odakların süreci nasıl sabote ettiğini kısaca hatırlattı.”

Tayyar’ın sözleri tartışma başlattı: Öcalan, Devlet Bey’e darbe yapılacağını söyledi

Eski AK Parti milletvekili Şamil Tayyar da; DEM Parti’li Gülistan Kılıç Koçyiğit, AK Parti’li Hüseyin Yayman ve MHP’li Feti Yıldız’dan oluşan Meclis heyetinin Öcalan’la yaptığı görüşmede, Öcalan’ın ‘darbe mekaniği işler’ dediğini söyledi.

TV 100’de konuşan Tayyar, ek olarak şu iddiada bulundu: “(Öcalan) eğer süreç başarılı olmazsa MHP içinde Devlet Bey’e darbe yapılacağını söylüyor. Türkiye için de Bahçeli için de söylüyor. Bahçeli kısmı şu ana kadar hiç konuşulmadı. İlk defa ifade ediyorum. Devlet Bey’e darbe yapılacağını söylüyor.”

Koçyiğit: Öcalan’ın böyle bir cümlesi yok

Tayyar’ın bu iddiası DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit tarafından yalanlandı. Spot Basın Kooperatifi’nin Youtube kanalında gazeteci İrfan Aktan’ın sorularını yanıtlayan Koçyiğit, “Sayın Öcalan’ın ‘Süreç başarısız olursa MHP içerisinde Bahçeli’ye darbe olur’ gibi bir cümlesi yok” dedi. Koçyiğit, Tayyar’ın manipülasyon yaptığını söyledi.

Bahçeli’den kendisine darbe iddiasına yanıt: Bunların hepsi fasa fiso

Devam eden bu tartışmaya Türkgün gazetesine verdiği röportajda MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de katıldı. Tayyar’ın gündeme getirdiği ‘Süreç başarılı olmazsa Bahçeli’ye darbe yapılacak’ iddiasına ilişkin, “MHP içinden şahsıma darbe yapılacakmış. Demokrasi sevdalısı Milliyetçi-Ülkücü Hareket’ten nasıl darbeci çıkacak, işin doğrusu gülümseyerek düşündüm. İftira ve isnatlar bizi yolumuzdan döndüremez. Bunların hepsi fasa fiso” ifadelerini kullandı.

‘Terörsüz Türkiye hedefi gündemden kalkarsa sonuçlar herkes için ağır olabilir’

Bahçeli, Öcalan’a atfedilen ‘Süreç başarılı olmazsa darbe mekaniği devreye girer’ yorumuna ilişkin de “Bu sözlerde nasıl bir darbe mekaniğinin devreye gireceği biraz kapalı, tam anlaşılır değil. Ne var ki, Türkiye’de darbeler döneminin kapısı açılmamak üzere kilitlenmiştir. ‘Terörsüz Türkiye’ hedefi geriye sararsa, patinaja başlayıp gittikçe gömülür ve gündemden kalkarsa, sonuçlar her anlamda ve herkes için ağır olabilecektir” dedi.

Tayyar: Bahçeli, Öcalan’ın iddiasını ciddiye almıyor

Bahçeli’nin röportajının yayımlanmasının ardından sosyal medyada paylaşım yapan Şamil Tayyar, “DEM’li Gülistan Koçyiğit’in Öcalan’a atfen aktardığı ‘Süreç başarısız olursa darbe mekaniği devreye girer’ iddiasına ‘fasa fiso’ diyor. Yani, Öcalan’ın iddiasını ciddiye almıyor” yorumunu yaptı.

Öcalan ‘darbe mekaniği’ kavramını anlattı

Tartışma devam ederken Pervin Buldan, Mithat Sancar ve Özgür Erol’dan oluşan İmralı Heyeti, Abdullah Öcalan’la görüştü. Görüşmede Abdullah Öcalan darbe mekaniği kavramına açıklık getirdi. İmralı heyetinin yaptığı açıklamaya göre Öcalan, darbe mekaniğine bir habitus (davranış şeması, alışkanlıklar) olarak dikkat çekti. Yakın zamanda yoğunlaşan süreç karşıtı söylemleri de bu kapsamda değerlendirdi.

Açıklamada darbe mekaniği kavramına ilişkin Öcalan’ın sözleri şöyle aktarıldı:

“Sayın Öcalan, yakın zamanda yoğunlaşan süreç karşıtı söylem ve çıkışlar hakkında, geçmiş çözüm girişimlerine karşı geliştirilen sabotaj girişimlerini anımsattı. Bu süreçlerin tümünde karşılaşılan bir durum, bir habitus olarak darbe mekaniğine dikkat çekti. Bunun klasik bir darbe çalışması olarak değil, süreci ilerletmeye yönelik her adıma karşı bir hamle yapmak suretiyle kırılgan ve tehlikeli bir ortam yaratma çabası şeklinde anlaşılması gerektiğini vurguladı.”

‘Darbe mekaniği yeni bir kavram değil’

Tartışmaya dair yorumlarını aldığımız DEM Parti’li siyasetçiler ‘darbe mekaniği’ ifadesinin Öcalan tarafından ilk kez kullanılmadığını hatırlattı. DEM Parti’li siyasetçiler 2013 - 2015 yılları arasındaki çözüm sürecinde de Öcalan’ın sürece yönelik sabotaj girişimlerine dikkat çekerken bu kavramı sıklıkla kullandığını ifade etti.

‘Bahçeli ve Öcalan benzer risklere dikkat çekiyor’

Bahçeli’nin Türkgün gazetesine verdiği röportajdaki “‘Terörsüz Türkiye’ hedefi geriye sararsa, patinaja başlayıp gittikçe gömülür ve gündemden kalkarsa, sonuçlar her anlamda ve herkes için ağır olabilecektir” ifadesini hatırlatan DEM Partililer Öcalan’ın ‘darbe mekaniği’ kavramını kullanarak benzer risklere dikkat çektiğini söyledi.

Ücretsiz Abone Olun

Stüdyo recap, Türkiye siyaset gündeminden haberler sunarken aynı zamanda Türkiye’de haber yayıncılığını ve gazetecileri desteklemek ve birlikte üretmek amaçlarıyla kurulan bağımsız haber kaynağıdır.

Okuduğunuz bu bülten Türkiye siyasetine ilişkin tüm konuları günlük olarak okuyucularına aktarmayı amaçlar.

Bu bültenin içeriği, tamamıyla Stüdyo recap’in sorumluluğundadır.

Ceren Bayar, Parlamento Muhabiri, @crnbyr

Yıldız Yazıcıoğlu, Parlamento Muhabiri, @journalofyy

Günsu Durak, Editör, @gns_drk

Demet Şöhret, Sosyal Medya ve İçerik Sorumlusu, @demet_so